Hợp tác AI Việt Nam – Pháp: không còn là câu chuyện ngoại giao chung chung
Hợp tác AI Việt Nam Pháp là quá trình hai nước cùng phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các lĩnh vực quản lý nhà nước, kinh tế và dịch vụ công, dựa trên quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, với mục tiêu vừa nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống, vừa tạo động lực đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ hai bên. Điểm đáng nói là AI được đặt vào trung tâm các cuộc trao đổi cấp cao, thay vì bị xem như phụ lục cho các thỏa thuận kinh tế. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Emmanuel Macron cùng khẳng định khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo sẽ là trụ cột mới trong hợp tác song phương, thông điệp rất rõ: hai nước muốn cùng nhau giải các bài toán lớn, không chỉ ký cho đủ bộ văn kiện ngoại giao. Việt Nam cần nguồn lực, kinh nghiệm và công nghệ; Pháp cần thị trường, nhân lực và cơ hội mở rộng chuỗi giá trị. Hợp tác AI, nếu đi đến nơi đến chốn, sẽ là vùng giao thoa hiếm hoi mà cả hai bên cùng có lợi chứ không chỉ là những con số thương mại tăng trưởng theo quán tính.
Ứng dụng AI trong quản lý thuế: bước thử quan trọng cho hợp tác công nghệ
Không phải trung tâm nghiên cứu hay phòng thí nghiệm, chính quản lý thuế mới là nơi hợp tác AI Việt Nam Pháp bắt đầu đi vào thực tế. Bản ghi nhớ giữa Cục Thuế Việt Nam và Cục Tài chính công Pháp đặt mục tiêu tăng cường trao đổi thông tin, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin và ứng dụng AI trong quản lý thuế, kiểm tra và thu hồi nợ. Nếu làm đúng, đây sẽ là ca thử nghiệm cho thấy AI có thể làm gì với những ngành vốn bị xem là chậm đổi mới. Tự động hóa trao đổi thông tin, phân tích rủi ro nợ thuế, phát hiện bất thường trong kê khai không chỉ giúp tăng thu ngân sách mà còn giảm phiền hà cho doanh nghiệp, người nộp thuế. Theo Bộ Tài chính, bản ghi nhớ cũng hỗ trợ Cục Thuế rà soát, hoàn thiện tổ chức và quy trình theo hướng tiệm cận tiêu chuẩn OECD. Người dân sẽ quan tâm khi AI không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành công cụ khiến việc nộp thuế minh bạch, dự đoán được, ít phụ thuộc “kinh nghiệm cá nhân” của từng cán bộ.
Tín hiệu chính trị: Macron muốn Pháp là đối tác AI hàng đầu của Việt Nam
Không chỉ cơ quan kỹ thuật, lãnh đạo cấp cao hai nước đang chủ động đưa trí tuệ nhân tạo Việt Nam vào nội dung đối thoại chiến lược. Tại Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định quan hệ Việt Nam – Pháp đang ở “giai đoạn tốt đẹp nhất”, với tiếp xúc thường xuyên trên mọi kênh từ Đảng, Nhà nước đến Quốc hội và nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc ưu tiên AI không phải tình cờ. Tổng thống Emmanuel Macron nêu rõ mong muốn Pháp trở thành đối tác hàng đầu của Việt Nam trong năng lượng, hạ tầng giao thông, đô thị, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo. Đây là tuyên bố chính trị mang tính định vị: Pháp muốn được nhìn như đối tác công nghệ Pháp kiểu mới, không chỉ gắn với văn hóa, giáo dục hay du lịch. Quan trọng hơn, ông Macron nhấn mạnh quan hệ hai nước “không chỉ dừng ở tuyên bố hay ký kết các thỏa thuận chiến lược, mà cần được chuyển thành hành động cụ thể với tốc độ nhanh hơn”. Câu nói này là tiêu chuẩn để đánh giá mọi dự án AI song phương: hoặc tạo ra kết quả nhìn thấy được, hoặc bị bỏ lại trên giấy.
FPT và doanh nghiệp hai nước: từ khách hàng – nhà cung cấp sang đối tác công nghệ
Hợp tác AI sẽ không đi xa nếu thiếu doanh nghiệp. Cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước với một số tập đoàn hàng đầu của Việt Nam và Pháp đã nhấn mạnh chuyển dịch từ thương mại truyền thống sang đồng đầu tư, đối tác công nghệ và cùng tham gia chuỗi giá trị phục vụ ASEAN, EU và thị trường toàn cầu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu định hình một chất lượng hợp tác kinh tế mới: thực chất hơn, cân bằng hơn, hàm lượng công nghệ cao và mang lại lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, người dân. Ba chuyển dịch lớn được nêu thẳng: từ mua bán hàng hóa sang đầu tư, sản xuất chung; từ quan hệ nhà cung cấp – khách hàng sang quan hệ đối tác công nghệ gắn với chuyển giao, đào tạo, nghiên cứu và đổi mới; từ hợp tác song phương sang cùng xây dựng chuỗi giá trị toàn cầu. Ở đây, FPT hợp tác Pháp không còn là chuyện ký hợp đồng dịch vụ phần mềm. Với kinh nghiệm về AI, phần mềm, kỹ thuật số và đào tạo nhân lực, FPT tuyên bố sẵn sàng cùng các đối tác Pháp giải các bài toán lớn bằng công nghệ, từ nghiên cứu tới triển khai giải pháp vào thực tế.
Từ nguồn nước Tuần Giáo đến chuỗi giá trị toàn cầu: bài kiểm tra cho tham vọng AI
Một thước đo đơn giản cho hợp tác AI Việt Nam Pháp là xem các dự án có chạm đến đời sống hay không. Cùng chuyến công tác, Bộ Tài chính Việt Nam và Cơ quan Phát triển Pháp trao hai văn kiện hợp tác tài chính cho dự án quản lý tổng hợp nguồn nước tại huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Dự án hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng tài nguyên nước, điều tiết giữa các lưu vực, bảo đảm nguồn nước cho sản xuất và đời sống, tăng khả năng phòng chống hạn hán, xói lở, ngập lụt và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây là loại bài toán lớn mà AI và đổi mới sáng tạo cần tham gia: dự báo nguồn nước, tối ưu vận hành hệ thống cấp nước, phân tích rủi ro thiên tai. Tại Tuần Giáo, dự án dự kiến cung cấp nguồn nước ổn định cho khoảng 35.000 người dân và 21.000 ha đất nông nghiệp. Nếu những nỗ lực công nghệ giữa doanh nghiệp Việt – Pháp không chuyển hóa thành các kết quả cụ thể kiểu này, mọi câu chuyện về AI sẽ khó tránh khỏi cảm giác xa rời người dân. Trong tương lai gần, cả hai bên đều nói về tốc độ và chiều sâu. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác chặt chẽ, toàn diện, thực chất với phía Pháp để đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đi vào chiều sâu. Phần còn lại phụ thuộc vào việc các dự án AI thật sự được triển khai, đo lường và nhân rộng, thay vì dừng lại ở mức hội thảo và khởi động.
