Cáp treo trở thành “biểu tượng mới” của chiến lược hạ tầng du lịch
Các dự án cáp treo Việt Nam quy mô hàng nghìn tỷ đồng tại Điện Biên, Côn Đảo và Mẫu Sơn đang cho thấy một bước chuyển chiến lược: thay vì chỉ quảng bá cảnh đẹp, nhiều địa phương tập trung xây dựng hạ tầng du lịch hiện đại để nâng cao trải nghiệm, tăng khả năng tiếp cận và kéo dài thời gian lưu trú của du khách, qua đó cạnh tranh mạnh hơn trên bản đồ du lịch khu vực. Đây không còn là các công trình đơn lẻ, mà là những tổ hợp gắn với nghỉ dưỡng, văn hóa, sinh thái và lịch sử, phản ánh tham vọng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn thực sự. Điện Biên, Côn Đảo, Mẫu Sơn đều là những điểm đến có tài nguyên đặc biệt nhưng lâu nay chưa khai thác hết tiềm năng. Việc ba địa phương cùng “đặt cược” vào cáp treo cho thấy cuộc đua giành lợi thế trong phân khúc du lịch trải nghiệm, đồng thời đặt ra câu hỏi: chúng ta đang nâng chuẩn hay đánh đổi bản sắc?
Điện Biên: Cáp treo như cú hích cho du lịch lịch sử miền núi
Dự án cáp treo Điện Biên với tổng vốn đầu tư 2.076 tỷ đồng, quy mô 35,35 ha tại hai xã Mường Phăng và Pu Nhi, là nỗ lực rõ ràng để làm mới du lịch Điện Biên. Tỉnh không chỉ xây một tuyến cáp treo, mà là tổ hợp cáp treo gắn với các hạng mục dịch vụ du lịch, văn hóa – lịch sử đồng bộ, hiện đại, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Chiến thắng Điện Biên Phủ. Đây là cách tiếp cận khác với việc chỉ trùng tu di tích: biến lịch sử thành trải nghiệm sống động, dễ tiếp cận cho nhiều nhóm khách. Công trình được thiết kế với công suất khoảng 15.000 khách mỗi ngày và thời hạn hoạt động lên tới 70 năm, chứng tỏ mục tiêu dài hạn: xây dựng du lịch Điện Biên thành điểm đến văn hóa lịch sử tiêu biểu vùng miền núi phía Bắc. Anh Lường Văn Thoa, người dân Mường Phăng, nhận định tuyến cáp treo sẽ giúp du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn, tạo cơ hội phát triển homestay, đặc sản, dịch vụ vận chuyển, hướng dẫn du lịch. Sự háo hức của người dân là tích cực, nhưng cũng là sức ép: nếu tổ hợp cáp treo không kéo được lượng khách tương xứng, kỳ vọng kinh tế địa phương có thể bị hụt. Ngược lại, nếu thành công, Điện Biên sẽ thoát khỏi hình ảnh "chỉ có Điện Biên Phủ" để trở thành một trung tâm trải nghiệm lịch sử – sinh thái mới.
Cáp treo Côn Đảo: mở rộng không gian khám phá, thách thức bài toán bảo tồn
Tại Côn Đảo, hệ thống cáp treo được đưa vào quy hoạch như một công cụ mở rộng không gian tham quan, kết nối các khu vực du lịch và khai thác cảnh quan tự nhiên theo định hướng phát triển bền vững. Hai tuyến cáp treo Côn Đảo có tổng chiều dài 5,5km, nằm trong hệ thống 19 tuyến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của đề án đến năm 2030. Song song, đảo dự kiến hình thành 20 điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng trên hơn 900ha rừng và biển. Việc phát triển hạ tầng du lịch tại đây được đặt trong yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái rừng – biển, với các công trình phải hạn chế tác động đến tài nguyên, đáp ứng tiêu chuẩn xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Điều này là điểm sáng trong tư duy quy hoạch: thừa nhận rằng cáp treo là can thiệp mạnh vào không gian thiên nhiên và cần ràng buộc bằng tiêu chuẩn môi trường, không chỉ bằng lợi ích kinh tế ngắn hạn. Côn Đảo vốn ghi dấu với thiên nhiên hoang sơ và một giai đoạn lịch sử đặc biệt của Việt Nam. Thêm cáp treo nghĩa là mở thêm cửa cho khách đại chúng, nhưng cũng là nguy cơ xâm thực sự tĩnh lặng – điều làm nên sức hút riêng của quần đảo. Nếu quản trị tốt dòng khách và không gian xây dựng, Côn Đảo có thể trở thành hình mẫu của du lịch sinh thái có kiểm soát. Nếu buông lỏng, thương hiệu "hòn đảo bí ẩn" sẽ bị thay thế bằng một điểm đến đông đúc giống nhiều nơi khác.
Mẫu Sơn Sun Group: tham vọng xây “thị trấn tuyết” và cuộc đua phân khúc cao cấp
Trong ba dự án, quần thể khu du lịch sinh thái, cáp treo Mẫu Sơn là tham vọng lớn nhất. Công trình do một doanh nghiệp thuộc Sun Group đầu tư, có tổng vốn 7.352 tỷ đồng và quy mô hơn 692ha trải trên địa bàn Lộc Bình và Cao Lộc. Cáp treo ở đây được xác định là điểm nhấn, với tổng chiều dài khoảng 6km, gồm tuyến Xuân Mãn – Phặt Chỉ 4,2km và Phặt Chỉ – Mẫu Sơn 1,8km, đưa du khách lên khu vực núi cao được mệnh danh là lạnh nhất Việt Nam. Theo quy hoạch, Mẫu Sơn Sun Group sẽ phát triển quần thể du lịch với nhiều hạng mục đạt tiêu chuẩn quốc tế, hướng tới xây dựng Mẫu Sơn thành một "thị trấn tuyết" độc đáo và khai mở tiềm năng của Khu du lịch quốc gia Mẫu Sơn. Tâm điểm là Sun World Mẫu Sơn với ba phân khu chủ đề: Lâu đài tuyết, Ngôi làng sương mù, Thành phố nham thạch. Dự án được điều chỉnh chủ trương đầu tư đến ba lần, thời gian thực hiện gia hạn tới quý IV/2032, với giai đoạn I kéo dài từ quý II/2026 đến quý II/2031. Đáng chú ý, tỉnh Lạng Sơn đã yêu cầu các sở, ngành đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch theo hướng tuyến cáp treo, bảo đảm tiến độ pháp lý và thi công. Quy mô và độ phức tạp cho thấy Mẫu Sơn đang đặt cược vào phân khúc du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, hội nghị, giải trí quy mô lớn – một cuộc đua trực diện với các điểm đến núi nổi tiếng khác. Câu hỏi đặt ra là địa phương có đủ năng lực quản trị một siêu dự án dài hơi, tránh rơi vào cảnh hạ tầng "đắp chiếu" khi thị trường biến động.
Cuộc đua địa phương và bài kiểm tra chiến lược hạ tầng du lịch Việt Nam
Nhìn tổng thể, ba dự án cáp treo Việt Nam ở Điện Biên, Côn Đảo, Mẫu Sơn không chỉ là các công trình giao thông du lịch mới, mà là biểu hiện của một chiến lược: lấy hạ tầng du lịch cao cấp làm trụ cột cạnh tranh. Từ tổ hợp cáp treo gắn di tích lịch sử Điện Biên Phủ, đến hệ thống cáp treo sinh thái Côn Đảo, rồi quần thể Mẫu Sơn Sun Group với "thị trấn tuyết" và Sun World Mẫu Sơn, dễ thấy xu hướng "dùng trải nghiệm để nâng vị thế". Tác động thực tế tới người dân được kỳ vọng là rõ ràng: tăng lượng khách, kéo dài thời gian lưu trú, thúc đẩy homestay, dịch vụ ẩm thực, vận chuyển, hướng dẫn du lịch. Nhưng đi cùng là những bài toán khó: bảo tồn thiên nhiên và di sản, năng lực quản trị dòng khách, tránh đô thị hóa ồ ạt và lệ thuộc một chiều vào nhà đầu tư lớn. Cá nhân người viết cho rằng cáp treo không xấu, vấn đề nằm ở cách chúng ta đặt nó vào bức tranh tổng thể. Nếu coi hạ tầng du lịch là công cụ phục vụ cộng đồng và bảo tồn, ba dự án có thể trở thành bước ngoặt tích cực. Nếu chạy theo cuộc đua xây dựng hoành tráng, bỏ qua sức chịu tải của tài nguyên, chúng ta sẽ đánh mất thứ làm nên sức hút riêng của Điện Biên, Côn Đảo và Mẫu Sơn.
