Cáp treo trong quần thể du lịch tâm linh: bàn đạp cho chiến lược cạnh tranh
Tuyến cáp treo 3.000 tỷ đồng trong quần thể du lịch tâm linh 35.000 tỷ đồng là dự án hạ tầng giao thông hiện đại kết nối các khu chức năng trên núi, giúp nâng khả năng tiếp cận điểm hành hương, kéo dài thời gian lưu trú và tạo thêm trải nghiệm cho du khách, qua đó biến một không gian tâm linh truyền thống thành điểm đến tổng hợp về văn hóa, nghỉ dưỡng và sinh thái, đồng thời củng cố sức cạnh tranh du lịch của địa phương trên bản đồ khu vực. Đây không chỉ là một công trình kỹ thuật, mà là tuyên bố chiến lược: muốn du lịch tâm linh phát triển, phải gắn với hạ tầng và dịch vụ đồng bộ. Sáng 8/9, lãnh đạo Thanh Hóa trực tiếp kiểm tra tiến độ Khu dịch vụ thương mại và cáp treo Am Tiên – cấu phần giai đoạn 1 của quần thể Am Tiên – cho thấy mức độ ưu tiên của dự án trong định hướng phát triển du lịch của tỉnh.
Am Tiên: biến di tích lịch sử thành quần thể du lịch tâm linh hiện đại
Quần thể Khu du lịch tâm linh và di tích lịch sử Am Tiên gần 400 ha, tổng vốn đầu tư trên 35.000 tỷ đồng, đang được triển khai theo ba giai đoạn với tham vọng hình thành một hệ sinh thái du lịch quy mô lớn kết hợp tâm linh, văn hóa, cảnh quan, nghỉ dưỡng và sinh thái. Giai đoạn 1 – Khu dịch vụ thương mại và cáp treo Am Tiên – có quy mô gần 32 ha, vốn đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, là “mạch máu” giao thông đưa du khách tiếp cận tốt hơn không gian “núi Nưa - Đền Nưa - Am Tiên”. Theo thiết kế, dự án gồm nhà ga đi, nhà ga đến, bốn tuyến cáp treo cùng khu dịch vụ thương mại và hạ tầng kỹ thuật san nền, cấp điện, cấp nước. Câu hỏi chiến lược đặt ra không phải là có nên đầu tư hay không, mà là làm sao để cáp treo và dịch vụ đi kèm tôn trọng chiều sâu lịch sử khởi nghĩa Bà Triệu, thay vì chỉ biến nơi linh thiêng thành điểm check-in.
Tiến độ, thiết bị và vai trò hạ tầng giao thông trong phát triển du lịch
Về mặt kỹ thuật, Khu dịch vụ thương mại và cáp treo Am Tiên đã hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn bộ 31,7 ha đất Nhà nước thu hồi và giao đất cho nhà đầu tư; khối lượng thi công và giá trị thiết bị ước đạt 945 tỷ đồng, trong đó các hạng mục san nền, cấp điện, cấp nước mới đạt khoảng 30%. Thiết bị cáp treo đã được đặt hàng từ nhà sản xuất Doppelmayr, với kế hoạch thi công, lắp đặt từ tháng 12/2026 và mục tiêu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật, nhà ga đi cùng tuyến cáp treo số 1 trong năm 2027 để đưa vào vận hành. "Dự kiến, công tác thi công, lắp đặt hệ thống cáp treo sẽ được triển khai từ tháng 12/2026, phấn đấu hoàn thành trong năm 2027". Việc bơm vốn lớn vào hạ tầng giao thông cho thấy nhận thức rõ rệt: không có kết nối thuận tiện, du lịch tâm linh khó có thể chuyển mình từ mô hình mùa lễ hội sang khai thác quanh năm.
Mẫu Sơn: thúc đẩy tiến độ để khai thác lợi thế núi cao và du lịch tâm linh
Trong khi Thanh Hóa chạy đua tiến độ với Am Tiên, Lạng Sơn cũng đang đặt Quần thể khu du lịch sinh thái, cáp treo Mẫu Sơn vào nhóm dự án chiến lược. Dự án hơn 7.300 tỷ đồng, quy mô trên 692 ha tại khu vực núi Mẫu Sơn, gồm hệ thống cáp treo dài khoảng 4,5 km, khu vui chơi giải trí, khu tắm khoáng cao cấp và đô thị sinh thái nghỉ dưỡng, hướng tới các sản phẩm nghỉ dưỡng núi, du lịch sinh thái và du lịch tâm linh. Sau nhiều lần điều chỉnh, thời gian thực hiện được kéo từ quý II/2026 đến quý II/2031, với các hạng mục nhà ga đi, nhà ga đến, tuyến cáp treo và công trình phụ trợ dự kiến hoàn thiện đến hết quý II/2028. Chính quyền tỉnh đang yêu cầu tập trung tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, mặt bằng và nguồn lực, coi đây là điều kiện tiên quyết để Mẫu Sơn có cơ hội trở thành khu du lịch quốc gia vào năm 2030.
Để cáp treo không làm mờ bản sắc tâm linh
Điểm chung giữa Am Tiên và Mẫu Sơn là kỳ vọng cáp treo sẽ nâng khả năng tiếp cận vùng núi cao, tạo thêm sản phẩm du lịch và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Nếu triển khai đúng tiến độ, các dự án này có thể thu hút thêm nguồn lực vào dịch vụ lưu trú, vui chơi, thương mại, tạo việc làm và nâng tầm hình ảnh địa phương trên bản đồ phát triển du lịch phía Bắc. Tuy vậy, thách thức lớn nhất không nằm ở chiều dài tuyến cáp treo hay số tiền đầu tư, mà ở khả năng giữ cho du lịch tâm linh không “trượt” thành du lịch giải trí thuần túy. Kết luận hợp lý cho chiến lược cáp treo Đông Bắc lúc này là: hạ tầng giao thông phải đi cùng quy hoạch không gian văn hóa, giới hạn mật độ xây dựng và thiết kế trải nghiệm tôn trọng người hành hương. Nếu làm được, cáp treo sẽ là cầu nối giữa quá khứ linh thiêng và tương lai kinh tế sống động, thay vì là đường ranh chia đôi hai thế giới.
