Gan là “kẻ chịu đựng thầm lặng” và cái giá của sự chủ quan
Những thói quen hàng ngày tưởng vô hại như bỏ bữa, ăn vội đồ chế biến sẵn, thức khuya kéo dài hay uống rượu xã giao liên tục có thể âm thầm làm tổn thương gan, gây gan nhiễm mỡ, viêm gan mạn tính và nhiều biến chứng nguy hiểm mà người trẻ thường không nhận ra cho đến khi quá muộn. Gan có khả năng bù trừ rất lớn nên đa số trường hợp nhiễm virus viêm gan B, viêm gan B mạn tính, gan nhiễm mỡ… gần như không có hoặc chỉ có dấu hiệu mờ nhạt. Đó là lý do mỗi năm gan cướp đi hàng triệu sinh mạng trên thế giới mà vẫn bị xem nhẹ. Vấn đề không nằm ở những bữa nhậu hiếm hoi hay vài ngày thức khuya, mà nằm ở lối sống lặp đi lặp lại nhiều năm, âm thầm tích lũy tổn thương cho gan.
Mỡ máu, triglycerid cao và gan nhiễm mỡ: Cái bẫy từ thói quen ăn uống bừa bãi
Câu chuyện của Xiaoyue, cô gái 23 tuổi ở Trung Quốc, là lời cảnh tỉnh rõ ràng: vì thường xuyên làm việc tăng ca, bỏ bữa, ăn uống thất thường và ưu tiên đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn vặt cho nhanh gọn, cô phải nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn; máu lấy ra trắng đục như sữa vì mỡ máu quá cao. Đây không phải trường hợp cá biệt. Một người đàn ông 40 tuổi ở Cẩm Khê – Phú Thọ cũng được phát hiện huyết tương trắng đục, men gan tăng gấp khoảng 12 lần, triglycerid cao gấp khoảng 9 lần, gan to và gan nhiễm mỡ. “Khi nồng độ triglycerid tăng quá mức, huyết tương trở nên trắng đục do chứa nhiều hạt mỡ trong máu”. Thói quen tiện đâu ăn đó, bỏ bữa rồi bù bằng thức ăn nhanh không đơn thuần làm bạn tăng cân, mà còn kéo theo triglycerid cao, gan nhiễm mỡ và nguy cơ viêm tụy cấp, bệnh tim mạch, đột quỵ nếu không phát hiện sớm.
Rượu, viêm gan mạn tính và nguy cơ xơ gan, ung thư gan ở tuổi còn rất trẻ
Trong số các thói quen hàng ngày hại gan, lạm dụng rượu là “kẻ sát nhân có tổ chức” nhất. Bệnh nhân nam 40 tuổi ở Phú Thọ có tiền sử uống rượu kéo dài, từng hai lần điều trị viêm tụy, viêm loét dạ dày và hiện được chẩn đoán viêm gan mạn liên quan đến lạm dụng rượu, gan nhiễm mỡ, tăng triglycerid máu. Các bác sĩ ghi nhận chỉ số GGT của anh tăng tới khoảng 38 lần giới hạn bình thường, phản ánh tổn thương gan nghiêm trọng do rượu. Đây không phải cảnh báo xa vời: uống rượu thường xuyên, dù dưới danh nghĩa “giao lưu, đối tác, bạn bè”, đang đẩy gan từ viêm gan mạn tính đến gan nhiễm mỡ, rồi xơ gan và ung thư gan nếu tiếp diễn nhiều năm. Đáng lo hơn, đa số trường hợp viêm gan B mạn tính, gan nhiễm mỡ lại không có triệu chứng rõ rệt, khiến người trẻ chủ quan, vẫn nhậu đều, cho đến khi men gan tăng cao, bụng trướng, vàng da mới đi khám. Đặc biệt, những người uống rượu bia kéo dài, béo phì, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu càng phải tầm soát định kỳ.
Người trẻ không miễn nhiễm: 23, 28, 40 tuổi đã phải trả giá bằng sức khỏe
Việc nghĩ rằng “còn trẻ, cơ thể sẽ tự hồi phục” là một ảo tưởng nguy hiểm. Ở tuổi 28, một nam thanh niên tại Phúc Kiến phải cắt bỏ 2/3 dạ dày để điều trị ung thư dạ dày sau nhiều năm ăn uống thất thường, thức khuya, sinh hoạt không theo giờ giấc. Dù ca mổ cứu được mạng sống, bác sĩ khẳng định cuộc sống sau này của anh sẽ thay đổi hoàn toàn, mọi việc ăn uống, tiêu hóa, sinh hoạt đều phải điều chỉnh lâu dài. Ở tuổi 23, Xiaoyue đã phải nằm viện vì máu trắng đục do thói quen ăn vặt, bỏ bữa và sống vội. Ở tuổi 40, người đàn ông Cẩm Khê đối mặt viêm gan mạn, gan nhiễm mỡ và triglycerid cao. Những con số 23–28–40 không còn là “tuổi sung sức”, mà đang trở thành độ tuổi báo động cho các bệnh gan và tiêu hóa có thể phòng tránh được, gắn chặt với chính những thói quen hàng ngày mà nhiều người trẻ xem nhẹ.
Gan không biết kêu đau: Vì sao phải bảo vệ gan sớm và kiểm tra định kỳ?
Điểm đáng sợ nhất của bệnh gan là gan hầu như không “kêu đau” ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể chỉ hơi mệt, chán ăn, nước tiểu sẫm màu hoặc hoàn toàn không thấy bất thường. Trong khi đó, virus viêm gan B, gan nhiễm mỡ và viêm gan mạn tính vẫn âm thầm phá hủy tế bào gan qua từng năm. Theo các bác sĩ, phát hiện và điều trị viêm gan B mạn tính đúng thời điểm giúp giảm rõ rệt nguy cơ xơ gan, suy gan, ung thư gan trong tương lai. Việc kiểm tra mỡ máu, chức năng gan định kỳ giúp phát hiện sớm rối loạn chuyển hóa, giảm nguy cơ viêm tụy cấp, bệnh tim mạch, đột quỵ và tổn thương gan do rượu. Bác sĩ cũng khuyến cáo người mắc viêm gan B/C, gan nhiễm mỡ, thường xuyên uống rượu, có người thân mắc bệnh gan, người thừa cân, béo phì hoặc trên 40 tuổi nên khám gan định kỳ. “Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện ‘kẻ giết người thầm lặng’ ngay từ giai đoạn sớm” và chủ động kiểm tra sức khỏe hôm nay chính là cách bảo vệ gan sớm, trước khi mọi can thiệp trở nên muộn màng.
