Dòng khách du lịch Việt Nam - Campuchia đảo chiều là gì và vì sao đáng chú ý?
Dòng khách du lịch Việt Nam - Campuchia đảo chiều là hiện tượng lượng khách Việt sang Campuchia giảm mạnh trong khi khách Campuchia đến Việt Nam tăng nhanh, làm thay đổi cán cân trao đổi khách, cấu trúc doanh thu và vị thế cạnh tranh giữa hai nền kinh tế du lịch láng giềng trong bối cảnh thị trường du lịch Đông Nam Á chịu nhiều sức ép khu vực và toàn cầu. Trong 8 tháng đầu năm, Campuchia chỉ đón hơn 2,2 triệu lượt khách quốc tế, giảm hơn 44% so với cùng kỳ năm trước. Trong số đó, khách Việt Nam đạt khoảng 585.711 lượt, vẫn đứng thứ hai toàn cầu nhưng giảm 27,6% so với cùng kỳ. Ngược lại, Việt Nam lại đón khoảng 629.000 lượt khách Campuchia, tăng tới 41,5%. Sự lệch pha này cho thấy lợi thế đang nghiêng dần về phía du lịch Việt Nam trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng khách du lịch khu vực.
Campuchia hụt khách nặng: Từ Angkor đến việc làm đều chịu sức ép
Nhìn từ phía Campuchia, bức tranh không chỉ là vài con số lạnh lùng mà là một cú hụt hơi rõ rệt của cả hệ sinh thái du lịch. Từ tháng 1 đến tháng 8, nước này đón khoảng 2,2–2,25 triệu lượt khách quốc tế, giảm 44,4% so với hơn 4,05 triệu lượt cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách Trung Quốc khoảng 588.051 lượt (giảm 25,1%), khách Việt 585.711 lượt (giảm 27,6%), cùng với Mỹ, Pháp, Anh, Indonesia đều đi xuống. Theo một chủ tịch hiệp hội hướng dẫn viên, năm ngoái nhiều người còn làm gần 20 ngày/tháng, năm nay phải chật vật mới có 4–5 ngày làm. "Sự sụt giảm khách quốc tế gây áp lực nghiêm trọng lên ngành du lịch trong nước, đặc biệt là hướng dẫn viên, tài xế và những người bán hàng nhỏ lẻ". Tác động dây chuyền này cho thấy du lịch Campuchia đang hụt sức ngay tại những điểm mạnh nhất như quần thể Angkor, nơi lượng vé tham quan giảm hơn 29% trong 8 tháng đầu năm.
Vì sao khách Campuchia sang Việt Nam tăng mạnh trong khi chiều ngược lại suy giảm?
Trong khi Campuchia nỗ lực giữ chân khách, du lịch Việt Nam lại âm thầm thu hút thêm một lượng đáng kể khách Campuchia, tạo nên sự đảo chiều rõ rệt của du lịch Việt Nam Campuchia. Việt Nam đón khoảng 629.000 lượt khách Campuchia trong 8 tháng, tăng 41,5% và đưa Campuchia vào nhóm 10 thị trường gửi khách lớn nhất của Việt Nam. Đà tăng này cho thấy nhu cầu đi lại, giao lưu và giải trí của người Campuchia hướng về Việt Nam đang khá tích cực, dù ở chiều ngược lại khách Việt sang Campuchia lại giảm hơn 27%. Các yếu tố như kết nối tốt từ TP.HCM và các tỉnh Nam Bộ bằng đường bộ, đường sông, đường hàng không tới Phnom Penh, Siem Reap và chiều ngược lại; sản phẩm liên tuyến, hành trình xuyên biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào; cùng xu hướng lựa chọn điểm đến gần, chi phí hợp lý đã làm Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt khách Campuchia, đồng thời làm giảm sức hút của Campuchia với một bộ phận du khách Việt trong bối cảnh nguồn cung trải nghiệm mới trong nước ngày càng đa dạng.
Sức ép cạnh tranh trong thị trường du lịch Đông Nam Á và câu chuyện chính sách
Sự đảo chiều dòng khách du lịch khu vực giữa Việt Nam và Campuchia diễn ra đúng lúc thị trường du lịch Đông Nam Á bước vào giai đoạn cạnh tranh chính sách gay gắt. Campuchia thừa nhận ngành du lịch bị tác động bởi khủng hoảng kinh tế toàn cầu, giá nhiên liệu tăng và các "thách thức trong nước". Trong bối cảnh đó, nước này chọn đánh mạnh vào thị trường Trung Quốc bằng chính sách miễn thị thực 14 ngày cho toàn bộ công dân nước này, áp dụng từ 15.6 đến 15.10, cho phép nhập cảnh nhiều lần. Đây là cách Campuchia cố giữ vị trí trong thị trường du lịch Đông Nam Á, nhưng lại ít tác động trực tiếp đến khách Việt – nhóm đang giảm mạnh. Ngược lại, Việt Nam tham gia sáng kiến hợp tác Campuchia - Lào - Việt Nam với định hướng "Một hành trình, ba điểm đến", xây dựng các tuyến TP.HCM - Phnom Penh - Siem Reap, hành trình từ Đồng bằng sông Cửu Long sang Campuchia. Việc tăng kết nối với các thị trường láng giềng, nhất là khi khách Campuchia đang tăng, giúp Việt Nam vừa mở rộng biên độ nguồn khách, vừa củng cố vị thế cửa ngõ của khu vực.
Tác động kinh tế và lựa chọn chiến lược cho hai nước
Dòng khách đảo chiều không chỉ là câu chuyện thống kê, mà là tín hiệu cảnh báo cho cấu trúc tăng trưởng của cả hai ngành du lịch. Với Campuchia, cú sụt gần một nửa lượng khách quốc tế kéo theo doanh thu vé tham quan Angkor giảm hơn 27% và thu nhập của lao động trực tiếp suy giảm mạnh. Ngân hàng Phát triển Châu Á đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Campuchia từ 4,1% xuống 3,9%, trong đó hiệu quả ngành du lịch thấp hơn dự kiến là một nguyên nhân quan trọng. Ngược lại, Việt Nam đang tận dụng tốt dòng khách Campuchia để bù đắp phần nào cho biến động khách từ các thị trường xa, đồng thời khẳng định khả năng cạnh tranh về hạ tầng, sản phẩm và khả năng kết nối trong khu vực. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào sự gia tăng khách Campuchia mà chủ quan, Việt Nam dễ bỏ lỡ cơ hội giữ chân khách Việt trong khu vực, nhất là khi các nước lân cận đang chủ động tung ra hàng loạt chính sách visa và sản phẩm mới. Về dài hạn, hai nước cần nhìn sự đảo chiều này như một phép thử: ai xây được chuỗi sản phẩm xuyên biên giới hấp dẫn, thủ tục linh hoạt và trải nghiệm khác biệt, người đó sẽ chiếm ưu thế trong cuộc đua giành khách quốc tế Việt Nam nói riêng và khách khu vực nói chung.
