Không phải “cao tốc thường”: định nghĩa đúng về tuyến đường 28km này
Tuyến đường 28km kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội là một trục giao thông đa tầng, gồm cao tốc 10 làn, đường song hành hai bên và hệ thống nút giao khác mức phức tạp, đòi hỏi tới 64 công trình cầu để tổ chức dòng xe ở nhiều cao độ mà vẫn đảm bảo tốc độ 120km/h và khả năng kết nối đô thị, công nghiệp, logistics vùng quanh Bắc Ninh. Tuyến dài 27,766km, mặt cắt chính lên tới 71,5m, có 10 làn xe mỗi làn rộng 3,75m, làn dừng khẩn cấp và dải phân cách giữa rộng 25m. Đoạn từ Km9 đến Km27+766 còn mở rộng toàn mặt cắt lên 120m với hai tuyến đường song hành, mỗi bên rộng 15m, bố trí ba làn xe cơ giới, một làn hỗn hợp và vỉa hè. Đây là cấu hình của một trục phát triển vùng, không phải chỉ là một cao tốc “chạy qua cho nhanh”.
Vì sao một tuyến đường ngắn lại cần tới 64 cây cầu?
Con số 64 cây cầu trên một tuyến đường chưa đầy 28km khiến nhiều người ngạc nhiên, nhưng nếu nhìn vào cách tổ chức giao thông thì đây là lựa chọn hợp lý hơn là lãng phí. Theo hồ sơ công bố tháng 3, 64 công trình cầu gồm 13 cầu trên tuyến chính, 10 cầu trên đường song hành, 3 cầu vượt ngang và 38 cầu tại các nút giao liên thông. Nói thẳng: phần lớn số cầu này không phải để vượt sông, mà để "bắc" các dòng xe lên cao hoặc hạ xuống thấp, cho phép rẽ hướng mà không cắt ngang luồng xe đang chạy 120km/h trên cao tốc. Khi mỗi nút giao có nhiều nhánh rẽ, một nút có thể cần tới vài cây cầu chồng lên nhau. Theo báo cáo sau đó, phương án kỹ thuật điều chỉnh cho thấy tổng số công trình cầu là 63, nhưng vẫn giữ bản chất là một mạng lưới cầu nhiều tầng phục vụ giao thông khác mức.
Nút giao đa tầng: thiết kế phức tạp để đạt an toàn và tốc độ
Điểm khó nhất của tuyến đường 28km này không nằm ở chiều dài mà ở hệ thống nút giao đa tầng được thiết kế như một mạng 3D cho các dòng phương tiện. Các nút giao phải đưa phương tiện lên cao hoặc xuống thấp, giúp xe chuyển hướng mà không cắt ngang dòng đang chạy tốc độ cao trên cao tốc chính. Riêng 6 nút giao liên thông đã cần tới 38 công trình cầu, phản ánh độ dày đặc của các điểm kết nối trên tuyến. Nếu dùng nút giao cùng mức, mỗi điểm nhập tách dòng xe sẽ là một "điểm đen" tiềm tàng về an toàn, buộc giảm tốc và gây tắc nghẽn. Việc chấp nhận hệ thống nút giao nhiều tầng là quyết định mang tính chiến lược: ưu tiên tốc độ thiết kế 120km/h, giảm xung đột giao cắt, và tạo khả năng nối nhiều hướng khác nhau (đô thị, khu công nghiệp, logistics) mà không phá vỡ nhịp lưu thông chính. Đây là tư duy của các trục cao tốc đô thị hiện đại, nơi cầu và dốc không phải "trang trí" mà là công cụ điều phối lưu lượng.
Mặt cắt khổng lồ và đường song hành: chuẩn bị cho một vành đai đô thị mới
Việc thiết kế mặt cắt toàn tuyến lên tới 120m ở đoạn từ Km9 đến Km27+766 cho thấy mục tiêu của dự án vượt xa chức năng "đường ra sân bay". Bên cạnh phần cao tốc chính, hai đường song hành mỗi bên rộng 15m với 3 làn xe cơ giới và 1 làn hỗn hợp, cùng vỉa hè, tạo thành một trục đường đô thị song song có khả năng phục vụ lưu thông địa phương, dịch chuyển hàng hóa và tiếp cận các khu ở hai phía. Chỉ riêng đoạn BT dài khoảng 18,8km này đã dự kiến sử dụng khoảng 412,6ha đất, cho thấy nó được coi là "xương sống" cho một vùng phát triển mới quanh Bắc Ninh, chứ không phải một đường cao tốc cô lập. Khi sân bay Gia Bình được xây dựng trên khoảng 1.960ha và trở thành đầu mối hạ tầng quan trọng, trục đường này sẽ đóng vai trò như một vành đai phía đông mạng lưới đô thị – công nghiệp – logistics, với cao tốc cho luồng xa và đường song hành cho luồng gần.
Trục kết nối sân bay Gia Bình – Hà Nội: hạ tầng cho công nghiệp và đối ngoại
Bản chất quan trọng nhất của tuyến kết nối sân bay Gia Bình – Hà Nội là vai trò chiến lược trong cấu trúc vùng, hơn là thông số kỹ thuật 10 làn hay 64 cây cầu. Tuyến giao thông này được kỳ vọng trở thành trục kết nối quan trọng giữa Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và logistics. Bắc Ninh xác định mục tiêu hình thành trục kết nối sân bay với Thủ đô, phục vụ mạng lưới đô thị, công nghiệp, logistics và các sự kiện đối ngoại lớn, trong đó có APEC 2027. Khi hoàn thành, toàn tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội sẽ có tổng chiều dài khoảng 41,316km, với hệ thống đường song hành và hàng chục công trình cầu, triển khai như một trục giao thông quy mô lớn. Nếu nhìn dưới góc độ phát triển vùng, con số 64 cầu không còn là "kỳ quặc" mà là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang dám đầu tư vào một hệ thống giao thông đa chiều, tương thích với một siêu sân bay và một cực tăng trưởng mới.
