122 trường hợp vi phạm trong 7 ngày: Khi flycam không còn là món đồ chơi vô hại
Vi phạm quy định bay drone là hành vi vận hành drone, flycam hoặc các phương tiện bay không người lái khác mà không đăng ký, không xin phép hoặc xâm phạm khu vực cấm, gây nguy cơ mất an toàn hàng không và bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Trong đợt cao điểm từ 27/8 đến 2/9, Công an TP.HCM đã triển khai đồng loạt biện pháp công nghệ số kết hợp tuần tra thực tế để rà soát hoạt động bay của thiết bị không người lái. Kết quả, 122 trường hợp vi phạm quy định bay drone bị phát hiện, lập biên bản, nhiều drone và flycam bị tạm giữ để xử lý drone trái phép.
Con số 122 vụ trong đúng một tuần là lời nhắc rõ ràng rằng người dùng không thể tiếp tục coi drone là món đồ chơi bay tuỳ hứng. Khi các thiết bị bay không người lái bị niêm phong, tạm giữ và người điều khiển bị xử lý theo quy định, câu hỏi đặt ra không phải là lực lượng chức năng có “gắt” hay không, mà là vì sao chúng ta vẫn thờ ơ với quy định bay drone TP.HCM dù rủi ro an toàn hàng không đã hiện hữu.
Từ chiếc diều ở Tân Sơn Nhất đến chiến dịch cao điểm: Vì sao TP.HCM phải mạnh tay?
Đợt cao điểm phạt drone không phép này không xuất hiện trong khoảng trống, mà là phản ứng trực tiếp trước những sự cố “ngỡ là nhỏ” nhưng gây hậu quả lớn. Tối 13/8, Thân Văn Tấn thả diều gắn đèn chớp trong vùng cấm bay của Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, khiến Trung tâm Quản lý bay miền Nam phải tạm dừng tiếp nhận tàu bay hạ cánh, ảnh hưởng dây chuyền đến 16 chuyến bay và buộc nhiều tàu bay chuyển hướng sang sân bay dự bị.
Cá nhân này đã bị khởi tố, bắt tạm giam về tội “Cản trở giao thông đường không” – một thông điệp rất thẳng: vật thể bay nhỏ vẫn có thể kéo theo trách nhiệm hình sự. Khi một chiếc diều có thể làm đảo lộn lịch trình 16 chuyến bay, không khó hiểu vì sao lực lượng Công an và An ninh hàng không phải chuyển từ tư duy nhắc nhở sang chế tài mạnh, kể cả áp dụng biện pháp kỹ thuật để ép hạ cánh hoặc vô hiệu hóa phương tiện vi phạm khi cần thiết.
Khung pháp lý mới: Nghị định 288 và phân hạng A, B cho người chơi drone
Nếu trước đây người dùng còn viện cớ “chưa có luật rõ ràng”, thì hiện nay khoảng trống này đã được lấp bằng Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác. Nghị định quy định việc đăng ký phương tiện, giấy phép điều khiển và cấp phép bay, nghĩa là mọi hoạt động drone thương mại hay giải trí đều được đặt trong khuôn khổ pháp lý, không còn vùng xám. Theo hướng dẫn của Công an TP.HCM, người điều khiển được chia theo hạng: Hạng A cho thiết bị từ 0,25 kg đến dưới 2 kg dùng cho mục đích thương mại, quay phim; Hạng B cho thiết bị từ 2 kg trở lên hoặc hoạt động ngoài tầm nhìn trực quan, có lập trình bay trung tâm và bắt buộc phải qua đào tạo bài bản.
Câu chuyện ở đây không chỉ là thêm vài thủ tục, mà là “ai cũng có thể mua drone, nhưng không phải ai cũng được quyền bay ở mọi nơi, mọi lúc”. Việc phân hạng và yêu cầu đào tạo là bước sàng lọc cần thiết: ai xem drone là công cụ làm nghề sẽ phải đầu tư học và xin phép; ai chỉ muốn bay cho vui phải ý thức rõ ranh giới pháp luật, thay vì mang thiết bị ra bãi đất trống rồi mặc định đó là vùng an toàn.
Vùng cấm bay, công nghệ giám sát và ranh giới giữa phạt hành chính – truy tố hình sự
TP.HCM hiện có 63 phường, xã, đặc khu thuộc phạm vi cấm bay, đặc biệt quanh các hành lang an toàn hàng không. Người dân được khuyến cáo tra cứu bản đồ khu vực cấm bay, hạn chế bay trên Cổng thông tin của Bộ Quốc phòng trước khi cất cánh thiết bị. Việc thả diều, bóng bay, khinh khí cầu hoặc điều khiển drone, flycam trái phép trong vùng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng không, đe dọa an toàn chuyến bay và gây thiệt hại kinh tế lớn. Để xử lý drone trái phép hiệu quả, Công an phối hợp các lực lượng đã dùng biện pháp công nghệ số kết hợp tuần tra truyền thống, đồng thời được phép áp dụng biện pháp kỹ thuật chế áp, ép hạ cánh hoặc vô hiệu hóa thiết bị vi phạm khi cần thiết.
Về chế tài, mọi phương tiện bay chưa được cấp phép hoặc hoạt động trong khu vực cấm bay đều bị niêm phong, tạm giữ; người điều khiển bị xử lý theo quy định. Những trường hợp vi phạm quy định bay drone ở mức độ nhẹ sẽ bị xử phạt hành chính; nhưng nếu hành vi gây hậu quả hoặc có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được củng cố để truy cứu trách nhiệm hình sự. Nói cách khác, từ góc độ pháp lý, khoảng cách giữa “bay cho vui” và “bị khởi tố” ngắn hơn nhiều người tưởng.
Người dùng drone cần làm gì để không trở thành bị can trong một cú bay?
Đợt cao điểm phát hiện 122 trường hợp vi phạm quy định bay drone trong 7 ngày cho thấy sự thiếu hiểu biết hoặc chủ quan đã đi xa hơn mức có thể bao dung bằng lời nhắc nhở. Nếu không muốn flycam bị tạm giữ hay bản thân bước vào vòng tố tụng, người dùng cần coi việc đọc quy định bay drone TP.HCM như một phần bắt buộc trước mỗi chuyến bay: đăng ký phương tiện theo Nghị định 288, xin phép đúng hạng A/B, kiểm tra vùng cấm bay, mang theo giấy tờ và ghi nhớ rằng hành lang an toàn hàng không là “vùng bất khả xâm phạm”.
Công nghệ drone có thể giúp ngành quay phim, du lịch, báo chí phát triển, nhưng chỉ khi cộng đồng người chơi chấp nhận một kỷ luật chung. Thông điệp của lực lượng chức năng đã rõ: “Đã cầm điều khiển, phải hiểu luật”. Từ đây trở đi, mọi lời biện minh kiểu “em không biết” sẽ khó còn là tấm khiên che chắn trước biên bản xử phạt drone không phép hoặc cáo buộc hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng.
