Từ thủ phủ cà phê đến hành trình hai hệ sinh thái
Chiến lược du lịch “Một hành trình, hai hệ sinh thái” của Đắk Lắk là cách định vị điểm đến gắn kết cao nguyên đại ngàn Tây Nguyên với dải duyên hải miền Trung, biến một chuyến đi thành chuỗi trải nghiệm liền mạch giữa rừng, biển, văn hóa và nông nghiệp, thay vì chỉ là tập hợp những điểm tham quan rời rạc.
Trong nhiều năm, du lịch Đắk Lắk gắn với hình ảnh thủ phủ cà phê, rừng đại ngàn, thác hùng vĩ, văn hóa cồng chiêng và các buôn làng giàu bản sắc. Ở phía Đông, vùng duyên hải Phú Yên nổi bật với biển nguyên sơ, Gành Đá Đĩa, Mũi Điện, Vũng Rô, Đầm Ô Loan và ẩm thực biển đặc trưng. Điểm mấu chốt không nằm ở việc có nhiều tài nguyên hơn nơi khác, mà ở việc dám kể một câu chuyện khác: trong cùng một hành trình, du khách thức dậy giữa hương cà phê Buôn Ma Thuột, chiều băng qua cung đường cao nguyên – duyên hải và kết thúc ngày bằng hoàng hôn trên biển.
Theo UN Tourism, sau đại dịch COVID-19, du lịch toàn cầu chuyển trọng tâm từ số lượng điểm tham quan sang chất lượng trải nghiệm. Cùng với đó, Booking.com cho thấy du khách ưu tiên chuyến đi có chiều sâu, gắn với cộng đồng địa phương và mang nhiều giá trị hơn là “check-in” danh thắng. Đắk Lắk nếu tiếp tục chỉ bán vé tham quan thác, hồ, buôn làng sẽ bị chìm trong đám đông các điểm đến tương tự. Lợi thế của tỉnh nằm ở khả năng kết nối đại ngàn và biển cả thành một câu chuyện trải nghiệm hệ sinh thái hoàn chỉnh – điều hiếm nơi nào trong khu vực làm được ở cùng khoảng cách di chuyển thuận lợi.
Câu chuyện trải nghiệm: khi tài nguyên phải biết “nói”
Bài toán của một điểm đến mới nổi không phải là có bao nhiêu thắng cảnh, mà là kể được một câu chuyện thuyết phục để du khách sẵn sàng dành thêm ngày và thêm chi tiêu ở đó. Tài nguyên phong phú chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch có giá trị, gắn kết thành một chuỗi ký ức liền mạch.
Điều đáng nói là thế giới đã có nhiều ví dụ thành công với cách kể chuyện về hành trình đa hệ sinh thái: từ núi tuyết xuống biển, từ safari đến vườn nho. Điểm chung của họ không phải là số lượng cảnh đẹp, mà là họ không quảng bá từng điểm lẻ mà xây nên mạch truyện: một hành trình, nhiều lớp trải nghiệm. Đắk Lắk đang bước vào quỹ đạo này khi chuyển từ tư duy phát triển từng điểm du lịch sang tư duy thiết kế hành trình, nơi điều du khách “mua” không chỉ là vé tham quan mà là một chuyến đi có mở đầu, cao trào và kết thúc cảm xúc rõ ràng.
Chiến lược “Một hành trình, hai hệ sinh thái” vì vậy không nên bị xem như khẩu hiệu. Nó đòi hỏi xây dựng các tuyến roadtrip từ đại ngàn đến biển xanh, con đường Cà phê Việt Nam, tour nông nghiệp bốn mùa, hành trình văn hóa Tây Nguyên – duyên hải, tour caravan, mô tô, đạp xe và marathon liên vùng. Nếu được thiết kế tốt, một điểm đến có nhiều hoạt động cả ngày lẫn đêm sẽ giữ chân du khách lâu hơn, đồng thời tăng doanh thu cho lưu trú, ẩm thực, vận chuyển và các dịch vụ liên quan.
Du lịch thể thao: cú hích để đại ngàn bắt tay với biển
Du lịch thể thao không chỉ là sân chơi của người chạy bộ hay đạp xe; đó là “đường dẫn” hiệu quả để kể câu chuyện hai hệ sinh thái bằng chính nhịp tim và bước chân của du khách. Khi hành trình được cảm nhận bằng cơ thể, ký ức về địa điểm trở nên bền vững hơn mọi chiến dịch quảng bá.
Giải chạy Buôn Ma Thuột Robusta Half Marathon đã cho thấy sức bật của du lịch thể thao: hơn 5.000 vận động viên cùng hàng nghìn người thân, bạn bè đã đổ về Đắk Lắk, biến giải đấu thành ngày hội của cộng đồng chạy bộ và tạo ra dòng khách đáng kể cho địa phương. Vận động viên Kento Kabashima từ Nhật Bản giành giải Nhất cự ly 21 km lứa tuổi dưới 30 cho biết cảm giác được sải chân trên cung đường đi qua các địa danh lịch sử và không gian văn hóa đặc trưng của Đắk Lắk giống như đang tham gia một tour du lịch khám phá thực thụ.
Xu hướng du lịch thể thao đang mở ra cơ hội mới cho nhiều địa phương và Đắk Lắk không nằm ngoài dòng chảy đó. Điểm khác biệt là tỉnh sở hữu những cung đường xuyên đồi cà phê, rừng khộp, hồ, thác, buôn làng và cả các tuyến ven biển lãng mạn ở phía Đông – những không gian lý tưởng cho chạy bộ, xe đạp địa hình, trekking và các hoạt động ngoài trời. Mỗi vận động viên đến thi đấu không chỉ đóng phí đăng ký, mà còn kéo theo nhu cầu lưu trú, ăn uống, mua sắm, tham quan; giá trị kinh tế từ một giải thể thao gắn với du lịch vì thế cao hơn nhiều so với sự kiện thể thao thuần túy.
Năm điều kiện để Đắk Lắk giữ lợi thế điểm đến hai hệ sinh thái
Không phải cứ có đại ngàn và biển là tự động trở thành điểm đến mới nổi; lợi thế liên vùng chỉ có ý nghĩa khi được biến thành sản phẩm cụ thể và được vận hành bằng một hệ thống hạ tầng đáng tin cậy. Nếu thiếu chiến lược dài hạn, câu chuyện “một hành trình, hai hệ sinh thái” có nguy cơ dừng ở khẩu hiệu, trong khi các địa phương khác tiếp tục bứt lên bằng những giải marathon hay festival được tổ chức đều đặn.
Theo người đứng đầu ngành văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh, Đắk Lắk có đầy đủ điều kiện để tiên phong phát triển thương hiệu du lịch theo mô hình “Một hành trình – Hai hệ sinh thái”. Nhưng để lợi thế đó trở thành sản phẩm mang tầm quốc gia và đủ sức cạnh tranh, tỉnh cần năm điều kiện: quy hoạch và hệ thống sản phẩm liên kết xuyên suốt; đầu tư hạ tầng giao thông, du lịch và hạ tầng số; phát triển sản phẩm đặc trưng khai thác chiều sâu văn hóa và nông nghiệp; xây dựng thương hiệu điểm đến thống nhất, đẩy mạnh truyền thông số; và tăng liên kết giữa Nhà nước – doanh nghiệp – cộng đồng, kết hợp sự kiện quy mô lớn.
Thực tế, nếu trước đây Đắk Lắk đón khách lưu trú bình quân khoảng 2 ngày thì với lợi thế kết nối đại ngàn và biển, địa phương hoàn toàn có thể hướng tới chương trình 3–5 ngày hoặc lâu hơn. Xu hướng du lịch đa trải nghiệm và du lịch chậm đang được nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận là động lực tăng thời gian lưu trú, nâng chi tiêu bình quân và giá trị kinh tế của mỗi lượt khách. Muốn vậy, Đắk Lắk phải biết chuyển lợi thế liên vùng thành sản phẩm đặc sắc, chuyển tài nguyên thành trải nghiệm và chuyển trải nghiệm thành giá trị kinh tế bền vững.
Kết luận: khi đại ngàn gặp biển cả, câu chuyện mới là lợi thế cuối cùng
Điểm khác biệt lớn nhất của du lịch Đắk Lắk không nằm ở việc sở hữu rừng hay biển, mà ở chỗ hiếm có địa phương nào tại Việt Nam có không gian phát triển liên hoàn từ đại ngàn Tây Nguyên tới biển Đông với khoảng cách thuận lợi như vậy. Đó là nền tảng để tỉnh xây dựng một thương hiệu điểm đến nơi du khách trong cùng một hành trình có thể trải nghiệm rừng, biển, cao nguyên, văn hóa, di sản và hệ sinh thái nông nghiệp đặc sắc.
Nếu biết kiên định với chiến lược “Một hành trình, hai hệ sinh thái”, đầu tư bài bản vào du lịch thể thao và các sản phẩm đa trải nghiệm, Đắk Lắk có cơ hội trở thành địa phương đầu tiên của Việt Nam xây dựng thành công thương hiệu này, khẳng định vị thế điểm đến khác biệt trong khu vực. Khi ấy, Đắk Lắk không chỉ được nhớ như thủ phủ cà phê, mà như nơi đại ngàn gặp biển cả, nơi mỗi hành trình mở ra hai thế giới và để lại nhiều hơn một ký ức trong lòng du khách.
