Visa định cư Mỹ là gì và điều gì vừa xảy ra?
Visa định cư Mỹ là loại thị thực dành cho những người có kế hoạch sinh sống lâu dài tại Hoa Kỳ, bao gồm các diện đoàn tụ gia đình, bảo lãnh người thân và một số diện lao động có bảo lãnh, cho phép người sở hữu tiến tới tình trạng thường trú nhân và xin thẻ xanh Mỹ sau một lộ trình pháp lý nhất định. Ngày 25.8, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo khởi động chương trình đào tạo quy mô toàn cầu cho viên chức lãnh sự tại tất cả các đại sứ quán và lãnh sự quán. Hệ quả trực tiếp là các cuộc hẹn phỏng vấn visa định cư bị tạm dừng, lịch bị thay đổi hoặc điều chỉnh lại phục vụ đợt tập huấn. Hàng loạt đương đơn Việt Nam nhận email báo lịch phỏng vấn định cư "đã được thay đổi" và phải chờ lịch mới. Đây không phải trục trặc kỹ thuật, mà là thay đổi có chủ đích trong cách Mỹ nhìn nhận người nhập cư.
Tạm dừng phỏng vấn visa: siết chặt nhập cư dưới thời Donald Trump
Việc tạm dừng phỏng vấn visa định cư không thể xem là động thái hành chính trung lập; nó nằm trong làn sóng siết nhập cư Mỹ đang được chính quyền Donald Trump đẩy lên một nấc mới. Khoảng thời gian tạm dừng được dùng để đào tạo nhân viên lãnh sự theo các tiêu chí xét duyệt mới, trong đó trọng tâm là đánh giá khả năng tự chủ tài chính và nguy cơ trở thành "gánh nặng phúc lợi" (public charge) của người xin visa. Nói thẳng: nếu bạn có khả năng sống dựa vào hệ thống phúc lợi công, cơ hội nhập cư hợp pháp đang thu hẹp lại. "Trong 18 tháng qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hồi khoảng 175.000 visa vì các lý do liên quan đến an ninh và hành vi". Khi chính quyền sẵn sàng thu hồi cả visa và thẻ xanh, lệnh tạm dừng phỏng vấn định cư chỉ là một mảnh ghép trong cuộc tái cơ cấu triệt để hệ thống nhập cư.
Ai bị ảnh hưởng và ai chưa? Đừng để tin đồn đánh lạc hướng
Nhóm bị tác động nặng nhất là người xin visa định cư Mỹ: thân nhân trực hệ (IR1, CR1, IR2, CR2, IR5), bảo lãnh gia đình (F1, F2A, F2B, F3, F4), các diện định cư theo việc làm (EB-1, EB-2...), visa xổ số, con nuôi quốc tế… vì lịch phỏng vấn đang bị tạm dừng hoặc điều chỉnh. Đương đơn ở Việt Nam đã thấy điều này rõ ràng khi nhận email dời lịch sát giờ phỏng vấn. Ngược lại, các diện không định cư như du học (F-1, M-1, J-1), du lịch và công tác (B-1, B-2) chưa nằm trong phạm vi tạm dừng phỏng vấn visa định cư, dù thời gian hẹn có thể bị điều chỉnh kỹ thuật theo chương trình đào tạo. Vì thế, các tiêu đề "Mỹ ngừng cấp visa toàn cầu" đang gây hoang mang không cần thiết. Vấn đề nằm ở cửa ngõ visa định cư, không phải mọi con đường nhập cảnh. Người Việt nếu không phân biệt rõ sẽ dễ hoảng sợ, bỏ lỡ cơ hội hoặc chuẩn bị hồ sơ sai hướng.
Người Việt nên ứng phó thế nào với làn sóng siết nhập cư?
Trong bối cảnh nhập cư Mỹ đang bị cắt giảm mạnh ở cả diện gia đình lẫn việc làm, điều tệ nhất người nộp đơn có thể làm là ở thế bị động. Đương đơn visa định cư cần coi email từ cơ quan lãnh sự là kênh thông tin chính, không mặc định lịch cũ còn hiệu lực và phải thường xuyên kiểm tra hệ thống đặt lịch chính thức. Cùng lúc, hồ sơ tài chính, việc làm, học vấn, kỹ năng cần được chuẩn bị như một "bức tranh toàn diện" về khả năng tự nuôi sống bản thân, bởi đây sẽ là tiêu chí sàng lọc trung tâm. Đối với người xin visa không định cư, hồ sơ không bị đình lại nhưng quy trình xét duyệt nhìn chung đang khắt khe hơn; việc dựa vào tin đồn mạng xã hội là mạo hiểm. Lựa chọn khôn ngoan lúc này là cập nhật trực tiếp từ các cơ quan ngoại giao Mỹ tại Việt Nam, đồng thời đánh giá nghiêm túc kế hoạch nhập cư dài hạn thay vì nộp hồ sơ theo quán tính.
Kết luận: Lệnh tạm dừng phỏng vấn chỉ là phần nổi của tảng băng
Lệnh tạm dừng phỏng vấn visa định cư toàn cầu không phải sự cố nhất thời, mà là dấu hiệu rõ ràng cho thấy cửa vào hệ thống nhập cư Mỹ đang hẹp lại với tốc độ chưa từng có tiền lệ. Khi chính quyền tập trung loại bỏ những người có nguy cơ lệ thuộc phúc lợi và sẵn sàng thu hồi visa, thẻ xanh, mọi hồ sơ định cư phải được nhìn ở góc độ rủi ro cao hơn. Với công dân Việt Nam, thông điệp quan trọng là hai lớp: một, hiểu chính xác mình đang ở diện visa nào để tránh hoảng loạn vì tin sai; hai, chuyển từ tâm thế "chờ phỏng vấn" sang "chủ động chiến lược", cập nhật hướng dẫn chính thức và gia cố năng lực tài chính lẫn nghề nghiệp. Ai coi visa định cư như bước đi quyết định cho tương lai gia đình sẽ phải chấp nhận: thời kỳ nhập cư Mỹ "dễ thở" đã kết thúc, và sự chuẩn bị nửa vời giờ tương đương với tự loại mình khỏi cuộc chơi.
