Động thái tạm dừng phỏng vấn visa: một bước lùi cho thị thực nhập cư Mỹ
Việc Mỹ tạm dừng phỏng vấn visa trên toàn cầu là quyết định của chính quyền Donald Trump kể từ ngày 25/8, làm gián đoạn toàn bộ tiến trình xét duyệt thị thực nhập cư và lao động tại các đại sứ quán, lãnh sự quán Mỹ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến người xin thị thực hợp pháp và làm lộ rõ cách tiếp cận kiểm soát nhập cư ngày càng cứng rắn. Chính quyền Trump tạm hoãn mọi lịch hẹn phỏng vấn xin thị thực đối với người nộp đơn trên khắp thế giới, lấy lý do triển khai một “sáng kiến đào tạo toàn cầu” cho viên chức lãnh sự. Lí thuyết là nâng cao năng lực sàng lọc, nhưng thực tế đây là một đòn siết chặt nhập cư nữa, kéo dài bất định và không có mốc thời gian nối lại rõ ràng. Quyết định tưởng như kỹ thuật này, trên thực tế, là tín hiệu chính trị: Mỹ muốn gửi thông điệp rằng cửa ngõ nhập cư hợp pháp cũng không còn rộng mở.
Chương trình đào tạo chuyên sâu: lý do chính thức và mục tiêu ngầm
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, từ đầu tháng 8 cơ quan này triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu trên toàn cầu cho viên chức lãnh sự, khiến lịch hẹn cấp thị thực và các dịch vụ liên quan phải điều chỉnh. Mục tiêu được tuyên bố là giúp họ "sàng lọc những người nộp đơn có nguy cơ phải phụ thuộc vào các phúc lợi công cộng của Mỹ" và đảm bảo đánh giá hồ sơ một cách "toàn diện và nhất quán". Câu chữ nghe như cải thiện chuyên môn, nhưng bản chất là siết thêm tiêu chí tài chính, biến rào cản kinh tế thành bộ lọc chính trị. Một phát ngôn của Bộ Ngoại giao tuyên bố: “Một nước Mỹ thịnh vượng hơn đồng nghĩa với việc bảo đảm rằng những người xin thị thực không có khả năng trở thành ‘gánh nặng công’…”. Đó là câu nói cho thấy trọng tâm không còn là đóng góp của người nhập cư, mà là nỗi sợ họ tiêu tốn ngân sách, dù chưa hề đặt chân tới Mỹ.
Những nhóm bị ảnh hưởng: người định cư, lao động và gia đình bị treo trên giấy
Tác động thực tế của việc tạm dừng phỏng vấn visa là rất rõ: lịch hẹn bị hoãn và sắp xếp lại trên toàn thế giới, khiến hàng loạt kế hoạch định cư, làm việc và đoàn tụ gia đình bị treo. Những người xin thị thực định cư đã có lịch phỏng vấn nhận email báo lịch bị dời, không có ngày mới cụ thể, chỉ lời hứa sẽ thông báo sau. Trong khi đó, nhập cư hợp pháp đã vốn bị làm khó bằng các khoản phí mới, cao hơn cho một số loại thị thực lao động nhất định, khiến người lao động quốc tế phải chịu thêm chi phí và bất định. Đáng chú ý, không chỉ người mới xin visa bị ảnh hưởng: Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận đã thu hồi hơn 175.000 thị thực trong nhiệm kỳ hai của ông Trump, chủ yếu sau các lần tiếp xúc với cơ quan thực thi pháp luật. Khi thị thực có thể bị hoãn, bị thu hồi, hoặc bị từ chối vì lý do mơ hồ, mọi người nhập cư hợp pháp đều sống trong trạng thái bị treo.
Chiến dịch kiểm soát nhập cư và phản ứng pháp lý, nhân quyền
Từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump coi việc trấn áp nhập cư – cả bất hợp pháp lẫn hợp pháp – là trọng tâm chính trị, với chiến dịch trục xuất mạnh tay, thu hồi thị thực và thẻ xanh, cùng việc bác bỏ hồ sơ vì cả lý do chính trị, kể cả tham gia biểu tình ủng hộ Palestine. Gần đây, chính quyền còn chuẩn bị thu hồi thị thực du lịch và công tác của tới 200.000 người nước ngoài đã nộp đơn hoặc đang xin tị nạn, biến chính sách nhập cư thành công cụ gây áp lực đối với những người yếu thế nhất. Không ngạc nhiên khi các tổ chức nhân quyền cáo buộc những biện pháp này mang tính phân biệt đối xử, vi phạm quyền tự do ngôn luận và quyền được hưởng quy trình pháp lý công bằng, tạo ra môi trường bất an cho các nhóm thiểu số. Ngay cả tòa án cũng lên tiếng: một thẩm phán liên bang đã bác bỏ quyết định tạm dừng cấp thị thực định cư cho công dân 75 quốc gia, cho rằng chính quyền đã vượt quá thẩm quyền được luật cho phép.
Hậu quả thị thực toàn cầu và tương lai u ám của người nhập cư
Điều nguy hiểm nhất ở quyết định tạm dừng phỏng vấn visa là tính không có hồi kết: Bộ Ngoại giao không nói rõ khi nào lịch phỏng vấn được nối lại, chỉ khẳng định các đại sứ quán, lãnh sự quán sẽ chủ động thông báo khi có thay đổi. Với người xin thị thực nhập cư Mỹ, đây là tình trạng "đợi vô hạn", làm đứt gãy kế hoạch nghề nghiệp, học tập và đoàn tụ gia đình trên phạm vi toàn cầu – đúng nghĩa hậu quả thị thực toàn cầu. Về dài hạn, Mỹ đang đánh cược vị thế điểm đến hàng đầu cho nhân tài quốc tế bằng một chiến lược kiểm soát nhập cư dựa trên nỗi sợ và thiệt hại hơn là trên bằng chứng. Khi quyền được xét xử công bằng bị thay bằng các đợt đào tạo bí mật và các tiêu chí "gánh nặng công" mơ hồ, những người muốn đến Mỹ phải tự hỏi: liệu tấm visa có còn là lời mời, hay đã trở thành bản án treo? Câu trả lời, ít nhất trong hiện tại, không mấy tích cực.
