Tin báo địa phương mở lối cho cuộc tìm kiếm
Quy tập hài cốt liệt sĩ là hành trình xác minh dấu tích, tìm kiếm và đưa hài cốt những người đã hy sinh về nơi được chăm sóc, tưởng niệm; trong hành trình ấy, ký ức và quan sát của người dân địa phương có thể mở ra manh mối thiết yếu. Tại tỉnh Mondulkiri, một số người dân phát hiện dấu vết nghi là nơi chôn cất bộ đội Việt Nam khi đi làm rẫy và chủ động báo tin cho Đội K51. Từ nguồn tin này, ngày 1/11, Đội K51 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk phối hợp với lực lượng vũ trang Campuchia và chính quyền địa phương khảo sát, đào tìm, quy tập được hai hài cốt liệt sĩ. Đây không chỉ là kết quả của một đợt tìm kiếm; nó còn cho thấy sự tin cậy và hợp tác tại chỗ có thể nối những dấu vết mong manh với công việc chuyên môn.
Hai địa điểm bên suối, một nỗ lực phối hợp
Các manh mối dẫn lực lượng tới hai khu vực khác nhau ở Mondulkiri. Hài cốt thứ nhất được tìm thấy dọc suối Ô Tôi, thuộc phum Tu Svai, xã Đắk Đam, huyện Ô Răng, cách bờ suối khoảng 100 mét. Hài cốt thứ hai được quy tập tại một nhánh suối ở hạ nguồn suối Đắk Đam, thuộc phum Vai Yoong, xã Busara, huyện Bétchanđa, cách bờ suối khoảng 30 mét. Đội K51 tìm kiếm tại hiện trường sau khi khảo sát kỹ các vị trí, với sự hỗ trợ của chính quyền và lực lượng vũ trang nước bạn. Các di vật được tìm thấy gồm cúc áo quân phục, lọ thuốc penicillin, bút bi và đế giày vải. Những chi tiết ấy góp phần ghi nhận dấu tích, nhưng việc tìm kiếm vẫn đòi hỏi thận trọng, đối chiếu và tôn trọng quy trình.
Nguồn tin cộng đồng có giá trị vì hiện trường không dễ tiếp cận
Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Campuchia không phải lúc nào cũng bắt đầu từ hồ sơ đầy đủ hay tọa độ rõ ràng. Địa hình hiểm trở, thời tiết và thông tin về mộ có thể thiếu hoặc chưa chính xác, khiến việc bám địa bàn, xác minh từng dấu vết trở thành phần việc nặng nhọc. Trong hoàn cảnh đó, người dân sống và làm việc gần khu vực có thể nhận ra những dấu tích mà một tổ tìm kiếm chưa thể tự phát hiện. Giá trị của tin báo không nằm ở việc thay thế chuyên môn, mà ở chỗ giúp lực lượng biết nên khảo sát ở đâu; sau đó, việc phối hợp với chính quyền và lực lượng sở tại mới đưa manh mối tới kết quả có thể kiểm chứng. Sự tham gia của cộng đồng vì thế không phải chi tiết bên lề, mà là một mắt xích quan trọng trong nỗ lực tri ân.
Hành trình tri ân vẫn tiếp tục
Sau gần hai tháng thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2026–2027 tại Campuchia, Đội K51 đã tìm kiếm, quy tập được 10 hài cốt liệt sĩ. Hai hài cốt vừa tìm thấy hiện được bảo quản, chăm sóc và thờ cúng tại phòng thờ liệt sĩ của đơn vị. Con số ấy ghi nhận nỗ lực bền bỉ, nhưng cũng nhắc rằng vẫn còn những người chưa được trở về và nhiều địa điểm cần tiếp tục xác minh. Muốn hành trình ấy tiến xa hơn, lực lượng tìm kiếm cần duy trì sự phối hợp với người dân, chính quyền và lực lượng Campuchia, đồng thời tiếp nhận nghiêm túc từng nguồn tin. Khi cộng đồng chia sẻ điều mình biết và lực lượng chuyên môn kiên trì kiểm chứng, những dấu vết tưởng như đã phai mờ vẫn có cơ hội dẫn tới một cuộc trở về xứng đáng.
