Triển lãm ảnh Quốc khánh như một cuốn biên niên sử bằng hình
Triển lãm ảnh Quốc khánh “Rạng rỡ non sông Việt Nam” là hoạt động trưng bày 130 ảnh tư liệu lịch sử Việt Nam, được chọn lọc theo ba chủ đề lớn, nhằm tái hiện những bước ngoặt từ Cách mạng Tháng Tám, Ngày Tuyên ngôn Độc lập 2/9, hai cuộc kháng chiến đến công cuộc đổi mới và hội nhập, qua đó khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm với hiện tại lẫn tương lai. Điều đáng nói ở triển lãm này không phải số lượng ảnh, mà là cách Hà Nội dùng tư liệu để kể một câu chuyện liền mạch về kỷ niệm 81 năm độc lập của đất nước (2/9/1945 - 2/9/2026). Thay vì chỉ treo ảnh làm đẹp không gian, 130 khuôn hình được sắp xếp như một cuốn biên niên sử bằng hình, buộc người xem phải đối thoại với lịch sử. Việc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức khai mạc tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, phường Hoàn Kiếm, vào ngày 28/8/2026, ngay giữa trung tâm Thủ đô, cho thấy một lựa chọn mang tính biểu tượng: đưa ký ức dân tộc trở lại với những bước chân đời thường của thành phố. Trong bối cảnh nhiều người trẻ đang xa dần các hình thức tưởng niệm truyền thống, triển lãm ảnh Quốc khánh trở thành một cách tiếp cận mềm dẻo hơn, trực quan hơn. Những lát cắt thời gian đóng băng trong các khuôn hình không áp đặt, mà mời gọi suy ngẫm: chúng ta đã đi được bao xa từ ngày lời Tuyên ngôn Độc lập vang lên ở Quảng trường Ba Đình, và chúng ta còn phải làm gì để non sông tiếp tục “rạng rỡ”.
“Hào khí mùa Thu lịch sử”: từ khoảnh khắc Ba Đình đến lời thề độc lập
Phần mở đầu của triển lãm, mang tên “Hào khí mùa Thu lịch sử”, là chìa khóa để hiểu toàn bộ ý đồ trưng bày. Những ảnh tư liệu lịch sử Việt Nam về cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945, cao trào là khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, không chỉ kể lại một ngày lễ lớn, mà nhắc người xem về bản chất của độc lập: đó là lựa chọn có ý thức, được trả giá bằng máu, trí tuệ và niềm tin tất thắng vào con đường đã chọn. Theo phát biểu khai mạc của bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, “từ ngày Tuyên ngôn Độc lập được vang lên tại Ba Đình đến những chiến công lẫy lừng trong kháng chiến và xây dựng đất nước, dân tộc ta đã viết nên bản hùng ca sáng chói trong thời đại Hồ Chí Minh”. Đây là một câu nói đáng được trích lại trên tường triển lãm, bởi nó đặt 81 năm độc lập trong trục thời gian dài hơn: độc lập không kết thúc vào ngày 2/9/1945, mà là quá trình liên tục củng cố, bảo vệ, hoàn thiện. Việc phần 1 dùng ảnh tư liệu để “tái hiện những khoảnh khắc lịch sử” không phải để gợi hoài niệm đơn thuần. Những dòng người dự lễ, những lá cờ, những gương mặt rạng ngời trong khuôn hình đặt ra câu hỏi cho thế hệ hôm nay: chúng ta có còn giữ được ngọn lửa mà mùa Thu 1945 đã thắp lên? Triển lãm kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhưng quan trọng hơn, nó nhắc rằng lời thề độc lập luôn cần được làm mới bằng hành động mỗi ngày.
“Bảo vệ nền độc lập và thống nhất non sông”: chiến tranh trong ký ức, trách nhiệm trong hiện tại
Nếu phần 1 là lời mở đầu của bản Tuyên ngôn, thì phần 2 – “Bảo vệ nền độc lập và thống nhất non sông” – là những chương đầy thử thách của bản trường ca mang tên Việt Nam. Ở đây, ảnh tư liệu lịch sử Việt Nam không tô vẽ chiến tranh theo kiểu lãng mạn hóa, mà cho thấy rõ chặng đường gian khổ nhưng oanh liệt của quân và dân ta trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, giữ vững độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ. Những ảnh về chiến sĩ nơi chiến hào, về hậu phương tảo tần, về các mốc giải phóng và thống nhất được xếp cạnh nhau, tạo nên cảm giác thời gian bị nén lại. Người xem không thể chỉ lướt qua, bởi mỗi khuôn hình đều là một câu hỏi ngược lại: chúng ta đang làm gì với hòa bình mà bao thế hệ đã đánh đổi? Khi triển lãm ảnh Quốc khánh đặt phần kháng chiến ngay sau phần Tuyên ngôn, ban tổ chức ngầm khẳng định: độc lập là mục tiêu, nhưng bảo vệ độc lập mới là phép thử bản lĩnh. Điều đáng chú ý là cách trưng bày không dừng ở việc ca ngợi chiến công oanh liệt, mà còn khơi dậy trách nhiệm công dân. Khi công chúng “nhận thức sâu sắc hơn về tầm vóc, ý nghĩa lịch sử trọng đại của Cách mạng Tháng Tám và Ngày Quốc khánh 2/9”, họ đồng thời thấy rõ hơn vai trò của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Ở góc nhìn này, triển lãm không phải hoài niệm chiến tranh, mà là lời nhắc nhẹ nhưng kiên quyết: hòa bình không phải trạng thái mặc định, mà là một thành quả cần được bảo vệ mỗi ngày.
“Việt Nam đổi mới, hội nhập và phát triển”: từ ký ức tới tương lai của một non sông rạng rỡ
Phần cuối cùng, “Việt Nam đổi mới, hội nhập và phát triển”, là câu trả lời của triển lãm cho câu hỏi: 81 năm độc lập đã đưa chúng ta đến đâu. Những bức ảnh về thành tựu chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, đối ngoại của đất nước và Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn đổi mới không chỉ là bảng thành tích, mà là bằng chứng cho thấy tinh thần ngày 2/9 vẫn soi sáng con đường hội nhập, phát triển. Việt Nam hôm nay được mô tả như “một quốc gia độc lập, tự cường, uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế”, với sự ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế và đời sống nhân dân cải thiện rõ rệt. Khi những hình ảnh thành phố hiện đại, công trình mới, sự kiện đối ngoại sôi động được treo cạnh tư liệu về những ngày đầu độc lập, người xem dễ nhận ra: đổi mới không phải là đoạn tuyệt với quá khứ, mà là tiếp nối trên nền tảng những lựa chọn lịch sử đúng đắn. Việc triển lãm diễn ra từ 28/8/2026 và dự kiến kéo dài đến 10/10/2026, ngay dịp kỷ niệm 81 năm độc lập, cho thấy một dụng ý rõ ràng: biến không gian trưng bày thành nơi tổng kết hành trình, đồng thời mở ra đối thoại về tương lai. “Rạng rỡ non sông Việt Nam” vì thế không chỉ là tên gọi mang tính mỹ thuật, mà là một lời khẳng định: non sông rạng rỡ là kết quả của cả quá khứ kháng chiến lẫn hiện tại đổi mới. Khi bước ra khỏi triển lãm, điều đọng lại không phải là 130 bức ảnh, mà là câu hỏi dành cho mỗi người Việt: chúng ta sẽ góp phần như thế nào để những khuôn hình về đất nước hôm nay, và 81 năm tới, tiếp tục xứng đáng với hai chữ “rạng rỡ”.
