Lớp học mở tại Kim Liên A: không chỉ là một phòng học có camera
Mô hình “lớp học mở – lớp học hỗn hợp” tại Trường Tiểu học Kim Liên A là một hình thức tổ chức dạy học trong đó một lớp trung tâm được trang bị công nghệ giáo dục hiện đại kết nối đồng thời với nhiều lớp vệ tinh ở các trường khác, cho phép giáo viên giảng dạy và học sinh tương tác trực tuyến hai chiều trong cùng một tiết học, mở rộng không gian và cơ hội học tập vượt ra ngoài bốn bức tường lớp học truyền thống. Điểm đáng nói là mô hình này không nên được nhìn như phiên bản mới của “học online” mà là một cách tư duy lại lớp học: từ đơn vị khép kín thành mạng lưới mở. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chọn triển khai thí điểm mô hình “lớp học mở – lớp học hỗn hợp” trên địa bàn Thủ đô trong năm 2026, đặt tiểu học Kim Liên A vào vai trò lớp học trung tâm, kết nối với ba trường vệ tinh là Tiểu học và THCS Ngô Chi Lan, Tiểu học Cao Viên và Tiểu học Chương Mỹ 1. Chính lựa chọn này cho thấy thông điệp: chuyển đổi số trong giáo dục sẽ bắt đầu từ những lớp học cụ thể, không phải từ khẩu hiệu.
Công nghệ giáo dục biến một lớp học thành bốn điểm cầu
Ở tiểu học Kim Liên A, lớp học mở không tồn tại nếu thiếu công nghệ giáo dục được đầu tư bài bản. Thông qua hệ thống công nghệ thông tin, thiết bị tương tác và nền tảng lớp học trực tuyến, giáo viên tại điểm cầu trung tâm trực tiếp tổ chức bài giảng, đồng thời tương tác với học sinh ở lớp mình và ba lớp kết nối. Học sinh tại các điểm cầu vệ tinh được phát biểu, trả lời câu hỏi, trao đổi và thực hiện nhiệm vụ với sự hỗ trợ của giáo viên tại chỗ. Ứng dụng công nghệ thông tin làm bài học trở nên sinh động và trực quan hơn, với hình ảnh, video, học liệu số cùng các hình thức tương tác trực tuyến giúp giáo viên theo sát mức độ hiểu bài của từng học sinh ngay trong giờ học để hỗ trợ kịp thời. Đây chính là nơi khái niệm “lớp học hỗn hợp” bộc lộ ý nghĩa: không tách rời trực tuyến và trực tiếp, mà hòa chúng thành một trải nghiệm duy nhất, trong đó đường truyền phải đủ ổn định để việc dạy học trực tuyến không dừng ở hình ảnh và âm thanh, mà trở thành môi trường tương tác thực sự.
Học sinh được mở rộng thế giới, giáo viên được mở rộng chuyên môn
Tác động rõ nhất của lớp học mở là với chính người học. Học sinh ở nhiều trường có thể cùng tham gia một tiết học, giao lưu và chia sẻ kiến thức thay vì chỉ học trong phạm vi lớp quen thuộc. Các em thực hành, trình bày ý kiến, nhận xét sản phẩm của bạn ở trường khác, qua đó rèn khả năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề. Theo chia sẻ từ giáo viên đứng lớp trung tâm, trong tiết dạy thí điểm, học sinh hào hứng, chủ động và tự tin, mạnh dạn phát biểu, tích cực tương tác với bạn ở những điểm cầu khác và hoàn thành tốt yêu cầu bài học. Nhưng lợi ích không dừng ở học sinh. Một trong những giá trị nổi bật của lớp học mở là tạo điều kiện để giáo viên các trường cùng tham gia, quan sát và học hỏi kinh nghiệm thực tế. Thay vì chỉ trao đổi qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, giáo viên tại điểm cầu vệ tinh theo dõi trực tiếp cách tổ chức hoạt động, phương pháp tương tác và kỹ năng ứng dụng công nghệ của giáo viên trung tâm. Ở đây, công nghệ giáo dục đang làm một việc quan trọng: chia sẻ nguồn lực và tri thức sư phạm, hướng tới công bằng hơn trong tiếp cận giáo dục cho những địa bàn còn khó khăn.
Thí điểm vượt mong đợi, nhưng không thể mở rộng bằng nhiệt tình
Điều đáng chú ý là tiết dạy thí điểm tại tiểu học Kim Liên A nhận được sự hưởng ứng tích cực của học sinh và sự đồng thuận của giáo viên, dù thời gian chuẩn bị ngắn. Từ điểm trường vệ tinh, lãnh đạo Tiểu học và THCS Ngô Chi Lan đánh giá kết quả bước đầu vượt mong đợi. Đây là một quotable quan trọng: mô hình không chỉ tạo điều kiện để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, phương pháp giảng dạy mà còn góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh, nhất là tại những địa bàn còn khó khăn. Tuy vậy, dẫn đầu một mô hình lớp học hỗn hợp toàn mạng lưới đồng nghĩa với việc phải đối mặt các điểm yếu rất thực: bảo đảm đường truyền thông suốt giữa bốn điểm cầu và thống nhất cách thức tổ chức để giáo viên, học sinh tương tác nhịp nhàng là khó khăn lớn nhất. Theo hiệu trưởng tiểu học Kim Liên A, để nhân rộng mô hình, cần đồng bộ hai yếu tố: đội ngũ giáo viên có năng lực xây dựng, tổ chức bài dạy và cơ sở vật chất, đường truyền, băng thông kết nối đáp ứng yêu cầu tại cả lớp trung tâm lẫn các lớp vệ tinh. Nói cách khác, không thể đòi hỏi lớp học mở nếu hạ tầng công nghệ vẫn đóng.
Từ Kim Liên A tới 25 trường: bài kiểm tra thật của lớp học mở
Mô hình tại tiểu học Kim Liên A không còn là câu chuyện đơn lẻ. Từ kết quả bước đầu, thành phố đã mở rộng thí điểm mô hình lớp học mở – lớp học hỗn hợp tới 25 trường học, với các môn như Công nghệ, âm nhạc, tin học, tiếng Anh và giáo dục thể chất. Đây là bước đi mang tính khẳng định: lớp học hỗn hợp không phải “giải pháp mùa dịch” mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới giáo dục. Nhưng mở rộng số lượng trường mới chỉ là nửa chặng đường. Việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực đội ngũ và tổ chức dạy học phù hợp sẽ là cơ sở để mô hình phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục của Thủ đô. Nếu làm tốt, những lớp học mở ở Kim Liên A hôm nay có thể trở thành mẫu hình cho một hệ thống nơi công nghệ giáo dục không thay thế thầy cô, mà giúp thầy cô đi xa hơn, dạy cho nhiều học sinh hơn và giữ được chất lượng tương tác. Câu hỏi không còn là “có nên mở lớp học hỗn hợp hay không”, mà là “chúng ta có dám đầu tư đủ nghiêm túc để nó thành chuẩn mực mới hay không?”.
