Trường nội trú liên cấp vùng biên: từ công trường gấp rút đến ngày khai giảng
Trường nội trú liên cấp ở vùng biên là mô hình trường phổ thông có khu nội trú, tích hợp nhiều cấp học trên cùng một khuôn viên, được thiết kế với đầy đủ cơ sở vật chất trường học để học sinh dân tộc thiểu số xa nhà có thể ăn ở, học tập và rèn luyện trong điều kiện an toàn, ổn định và thuận lợi hơn so với việc đi lại đường dài mỗi ngày. Sau hơn 9 tháng thi công, nhiều trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đã hoàn thành giai đoạn một, kịp thời đón học sinh và giáo viên trong năm học 2026-2027. Đây không chỉ là câu chuyện xây xong một công trình, mà là quyết định chính trị cụ thể: muốn giữ vững vùng phên dậu, phải bắt đầu từ lớp học sáng đèn. Từ miền Tây Thanh Hóa lên các tỉnh miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân và lực lượng vũ trang bám công trường, vượt nắng, thắng mưa, tăng ca để kịp ngày khai giảng.
Cơ sở vật chất đồng bộ: điều kiện học tập tốt hơn, kỳ vọng cao hơn
Điểm khác biệt rõ nhất của làn sóng hạ tầng giáo dục vùng biên lần này là mức độ đồng bộ và khang trang của cơ sở vật chất trường học. Những dãy phòng học sơn vàng, khu nhà ở nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt chung, hệ thống điện, nước, thiết bị dạy học được xây dựng như một "gói" hoàn chỉnh, thay vì chắp vá từng hạng mục. Xây dựng một ngôi trường quy mô lớn, đủ tiện nghi cho học tập và sinh hoạt trong hơn chín tháng ở địa hình miền núi, biên giới được đánh giá là kỷ lục tiến độ với nhà thầu – nhưng với học sinh, đó là bước nhảy từ những phòng học tạm sang môi trường học tập đáng mơ ước. Tại Bát Mọt (Thanh Hóa), trường nội trú liên cấp rộng gần 1,8 ha, đáp ứng nhu cầu cho khoảng 260 học sinh; ở Yên Sơn (Sơn La), trường mới phục vụ khoảng 1.050 học sinh. Những con số này chứng minh: hạ tầng không chỉ đẹp mắt, mà còn thực sự mở rộng sức chứa của hệ thống giáo dục vùng biên.
Giải bài toán tiếp cận giáo dục: từ đường xa gian khó đến mái trường nội trú
Ý nghĩa lớn nhất của các trường nội trú liên cấp là giải quyết căn cơ bài toán tiếp cận giáo dục cho học sinh vùng biên. Trước đây, nhiều em phải rời nhà từ tờ mờ sáng, vượt gần 10 km đường núi để đến trường; khi trường nội trú đi vào hoạt động, những ngày mệt mỏi đó chấm dứt khi các em được ăn, ở ngay trong khuôn viên trường với những chính sách thiết thực và điều kiện sinh hoạt tốt. Mỗi lớp học mới, mỗi khu nội trú khang trang không chỉ đáp ứng nhu cầu tức thời, mà còn tạo nền tảng để trẻ em vùng biên học tập, rèn luyện trong điều kiện tốt hơn. Khi ngôi trường trở thành "điểm tựa giáo dục", phụ huynh bớt lo con bỏ học giữa chừng, học sinh có thêm thời gian ôn bài, tham gia hoạt động ngoại khóa, hình thành kỹ năng sống trong môi trường tập thể. Nói cách khác, hạ tầng giáo dục vùng biên được nâng cấp đang kéo cả một thế hệ lại gần cánh cửa tiếp tục học lên, thay vì quay về nương rẫy quá sớm.
Những ngày dài đợi mong và sức mạnh đoàn kết sau mỗi mái trường mới
Các dự án trường nội trú liên cấp vùng biên không phải phép màu bất ngờ, mà là kết quả của những ngày và đêm thi công, đối mặt thời tiết khắc nghiệt và địa hình phức tạp, với sự chung sức của Nhà nước, quân đội, chính quyền và người dân. Giai đoạn thi công bắt đầu từ ngày 9-11-2025, trong nắng gắt tháng 8, khí thế trên các công trường Kiên Mộc, Khuất Xá luôn sôi động: hàng trăm bộ đội, công nhân, người dân chia nhau trát tường, sơn, lắp thiết bị, vận chuyển vật liệu. "Đằng sau những công trình ấy là sự chung sức của Nhà nước, quân đội, địa phương và nhân dân; là quyết tâm đưa chủ trương chăm lo giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội đến những địa bàn khó khăn nhất". Trong khi nhà thầu chạy đua với tiến độ để kịp cho trường vận hành thử từ 26-8, thì với học sinh, đó là những ngày dài đợi mong, mỗi lần đạp xe 6 km lên công trường là một lần đếm nhanh xem ngôi trường mơ ước đã hoàn thiện đến đâu.
Từ năm học 2026-2027: hạ tầng mới, trách nhiệm mới
Từ đầu năm học 2026-2027, khi các trường nội trú liên cấp ở Mẫu Sơn, Khuất Xá, Kiên Mộc, Bát Mọt, Yên Sơn, Mô Rai… lần lượt đón học sinh, một giai đoạn mới của hạ tầng giáo dục vùng biên bắt đầu. Các hạng mục được hoàn thiện với tinh thần trách nhiệm cao, quyết tâm đưa trường sớm đi vào hoạt động ngay từ đầu năm học. Nhưng hạ tầng tốt chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là cách hệ thống giáo dục sử dụng lợi thế đó: chương trình dạy học phải phù hợp đặc thù vùng biên; quản lý nội trú phải kỷ luật nhưng gần gũi; trải nghiệm sinh hoạt phải giúp học sinh rèn kỹ năng và ý thức công dân. Nếu chỉ dừng ở chuyện xây trường đẹp, chúng ta mới đi nửa chặng đường. Phần còn lại là giữ cho ngọn đèn lớp học vùng biên luôn sáng, để mỗi thế hệ học sinh bước ra từ mái trường nội trú không chỉ giỏi kiến thức, mà còn gắn bó với quê hương, sẵn sàng góp sức giữ vững phên dậu Tổ quốc.
