Phòng chống bạo lực học đường: Không còn là hoạt động ngoại khóa “cho có”
Phòng chống bạo lực học đường là tổng hợp các hoạt động giáo dục, tuyên truyền và rèn luyện kỹ năng nhằm giúp học sinh nhận diện nguy cơ, tự bảo vệ bản thân, tôn trọng pháp luật và xây dựng quan hệ bạn bè lành mạnh, qua đó tạo nên môi trường an toàn trường học cả về thể chất lẫn tinh thần. Tại Phú Quốc, chương trình này đang được triển khai theo hướng rất rõ ràng: coi kỹ năng tự vệ học sinh và nhận thức pháp luật là nền tảng bắt buộc chứ không phải hoạt động phong trào. Ngày 20.10, tại Trường THCS Hùng Vương, lực lượng Cảnh sát hình sự, đơn vị công tác chính trị thuộc Bộ Công an phối hợp với Vụ Công tác học sinh – sinh viên (Bộ GD&ĐT) và công an, ngành giáo dục địa phương tổ chức chương trình tuyên truyền phòng ngừa vi phạm pháp luật trong trường học, thu hút khoảng 1.800 học sinh tham gia.
Kỹ năng tự vệ và nhận thức pháp luật: “lá chắn” mới của học sinh Phú Quốc
Điểm nổi bật của chương trình ở Phú Quốc là không dừng lại ở việc nói về nguy cơ, mà trực tiếp trang bị cho học sinh những kỹ năng tự vệ cụ thể. Các em được hướng dẫn kỹ năng bảo đảm an toàn, thoát khỏi tình huống nguy hiểm, nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên mạng, cùng kiến thức về bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, mua bán người. Thay vì những khẩu hiệu chung chung, nội dung được thiết kế gần gũi với lứa tuổi, giúp học sinh nhận ra hành vi vi phạm pháp luật, hiểu hậu quả của những hành vi nguy hiểm và ý thức hơn việc tuân thủ luật lệ trong trường và ngoài đời. Một câu nói đáng chú ý từ chương trình là: “Thông qua nội dung thực tiễn, học sinh biết cách bảo vệ mình và hỗ trợ bạn bè khi gặp tình huống bất thường”. Đây chính là bước chuyển từ nghe giảng sang hành động có trách nhiệm.
Xây dựng an toàn trường học: Trách nhiệm không chỉ của thầy cô
Không thể có an toàn trường học nếu mọi gánh nặng đều đặt lên vai giáo viên. Tại chương trình, ông Nguyễn Xuân An Việt – Phó Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên – nhấn mạnh rằng xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, thân thiện là nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ quyền lợi, sức khỏe thể chất và tinh thần của học sinh. Ông đề nghị các cấp quản lý và nhà trường phải chủ động nhận diện, phòng ngừa và xử lý rủi ro; giáo viên cần hiểu tâm lý học sinh để hỗ trợ kịp thời; còn mỗi em phải rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ, kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột bằng đối thoại và sử dụng internet an toàn. Theo ông Việt, cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa ngành giáo dục, lực lượng công an, chính quyền địa phương và gia đình, đồng thời đổi mới hình thức tuyên truyền theo hướng gắn với thực hành kỹ năng, tư vấn tâm lý và các hoạt động giáo dục thường xuyên.
Từ tuyên truyền đến thay đổi hành vi: Tác động thực tế lên học sinh
Điều đáng nói là chương trình không chỉ “điểm danh” đủ số lượng mà tạo được chuyển biến nhận thức rõ rệt. Khoảng 1.800 học sinh tham gia đã được trang bị kiến thức và kỹ năng để chủ động phòng ngừa, ứng phó với rủi ro mất an toàn trong trường học và cuộc sống. Nội dung gần gũi giúp các em phân biệt hành vi vi phạm pháp luật, hiểu hậu quả của bạo lực, xâm hại, lừa đảo, đồng thời nâng cao nhận thức pháp luật, biết cách bảo vệ bản thân và hỗ trợ bạn bè khi có tình huống bất thường. Trong bối cảnh môi trường trực tuyến tác động ngày càng mạnh đến đời sống học sinh, các nguy cơ như bắt nạt trên mạng, dụ dỗ, lạm dụng, lừa đảo trong không gian mạng khiến việc trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ từ sớm trở nên bắt buộc chứ không phải lựa chọn. Ban Tổ chức cũng trao 10 suất học bổng, mỗi suất trị giá 1 triệu đồng, cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, như một thông điệp rằng an toàn và cơ hội học tập phải đến với mọi em, không phân biệt điều kiện kinh tế.
Kết luận: Muốn hết bạo lực, phải coi kỹ năng tự vệ là “ngôn ngữ chung” của học đường
Nhìn từ Phú Quốc, có thể thấy phòng chống bạo lực học đường hiệu quả khi nó được đặt trong tổng thể: kỹ năng tự vệ học sinh, nhận thức pháp luật, sự phối hợp giữa nhà trường – gia đình – lực lượng chức năng và một môi trường an toàn trường học được xây dựng có chủ đích. Chương trình tuyên truyền vừa qua cho thấy khi học sinh được nói thẳng về bạo lực, xâm hại, lừa đảo, được hướng dẫn cách thoát hiểm và tìm kiếm hỗ trợ, các em không còn là đối tượng bị động mà trở thành chủ thể biết bảo vệ mình và người khác. Nếu các hoạt động như vậy được duy trì thường xuyên, gắn với sinh hoạt lớp, giờ chào cờ, tư vấn tâm lý và giáo dục kỹ năng sống, thì “văn hóa không bạo lực” sẽ không dừng ở khẩu hiệu. Nó sẽ trở thành thói quen ứng xử, là “ngôn ngữ chung” trong mọi lớp học, sân trường – nơi mỗi học sinh đều cảm thấy an toàn để học tập và trưởng thành.
