Khi giờ ngủ bị thiết bị chiếm mất
Thức đêm dùng điện thoại là thói quen kéo dài việc nhìn màn hình và tương tác với thiết bị vào giờ cơ thể cần nghỉ, khiến lịch thức–ngủ mất ổn định. Trường hợp một bé trai 13 tuổi cho thấy hậu quả có thể vượt xa chuyện buồn ngủ ban ngày: em thường xuyên dùng điện thoại suốt đêm, còn người mẹ đưa em đến khám vì tình trạng tè dầm cả khi ngủ ban ngày lẫn ban đêm. Sau khi loại trừ nguyên nhân thực thể, bác sĩ nhận thấy em nằm trên giường dùng điện thoại kéo dài, gần như không còn giờ ngủ cố định và chỉ ngủ khi quá mệt. Nhịp thức–ngủ đảo lộn khiến em có thể ngủ bất kỳ lúc nào trong ngày, kèm mất kiểm soát tiểu tiện khi ngủ. Đây là lời cảnh báo rằng rối loạn giấc ngủ tuổi teen cần được nhìn như vấn đề sinh hoạt và sức khỏe, không chỉ là chuyện thiếu kỷ luật.
Hệ quả không dừng ở cơn buồn ngủ
Khi giờ ngủ liên tục thay đổi, thanh thiếu niên có thể mệt mỏi, ngủ gật và khó duy trì nhịp sinh hoạt đều đặn. Trường hợp trên còn có những thay đổi hành vi: em giấu thời gian dùng điện thoại, nói dối mẹ và nổi nóng khi bị yêu cầu tắt máy. Những biểu hiện ấy đáng chú ý hơn một con số thời lượng màn hình đơn lẻ, bởi chúng cho thấy thiết bị đang lấn vào giấc ngủ, quan hệ gia đình và khả năng tự kiểm soát. Tư liệu về sức khỏe tinh thần cũng nêu căng thẳng kéo dài có thể đi kèm mất ngủ, giảm trí nhớ và kiệt sức; đây không phải bằng chứng để quy mọi vấn đề ấy trực tiếp cho điện thoại ở tuổi teen. Vì vậy, nên tránh tự chẩn đoán “suy nhược thần kinh”, nhưng cũng không nên xem nhẹ sự sa sút kéo dài trong trí nhớ, năng lượng hay khả năng học tập.
Điện thoại hữu ích, nhưng dễ chiếm trọn thời gian
Thói quen này thường hình thành từ nhu cầu bình thường. Trong trường hợp được bác sĩ thăm khám, em ban đầu dùng điện thoại để liên lạc với bạn, nhận thông báo và lấy bài tập từ nhóm lớp; sau đó thời gian sử dụng tăng dần, chiếm phần lớn sinh hoạt hằng ngày. Người mẹ bận rộn, ít thời gian giám sát cũng khiến việc nhận ra thay đổi trở nên khó khăn. Áp lực thành tích và căng thẳng kéo dài là những vấn đề được nêu trong tư liệu về sức khỏe người trẻ, nhưng không đủ căn cứ để khẳng định chúng gây ra tình trạng của em. Tư liệu này còn giới thiệu sản phẩm có hàng tỷ lợi khuẩn Lactobacillus Casei và dòng Betagen Pro bổ sung đạm; đây là nội dung quảng bá, không phải khuyến cáo điều trị rối loạn giấc ngủ hay tiểu tiện.
Đặt lại ranh giới trước giờ ngủ
Giải pháp không nhất thiết là cấm điện thoại hoàn toàn. Bác sĩ khuyến nghị cha mẹ theo dõi nội dung và thời lượng sử dụng, đồng thời bảo đảm thiết bị không lấy mất thời gian dành cho ngủ, học tập, vận động và các mối quan hệ ngoài đời. Gia đình có thể thống nhất giờ tắt thiết bị, giữ giờ ngủ ổn định và tạo hoạt động thay thế vào buổi tối; nguồn tư liệu không nêu một giới hạn phút cụ thể áp dụng cho mọi trẻ. Cần chú ý nếu con thường mệt mỏi, ngủ gật, ít giao tiếp, giảm hứng thú với hoạt động bên ngoài, học tập sa sút hoặc nổi nóng khi bị nhắc tắt máy. Nếu nhịp sinh hoạt đã đảo lộn hoặc xuất hiện vấn đề như mất kiểm soát tiểu tiện, nên đưa trẻ đi khám thay vì chỉ trách mắng. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh việc dùng Internet, khôi phục giờ ngủ và hỗ trợ cảm xúc, hành vi.
