Trẻ không chỉ nhiễm bệnh từ đất bẩn: hiểm họa nằm ngay trong nhà
Nhiễm trùng ở trẻ nhỏ là tình trạng vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng xâm nhập cơ thể qua tay bẩn, đồ vật, thực phẩm hoặc vùng kín không được vệ sinh đúng cách, gây ra các bệnh như nhiễm giun ở trẻ, nhiễm trùng đường tiết niệu, rối loạn tiêu hóa, sụt cân và suy giảm sức đề kháng. Cha mẹ thường nghĩ nhiễm giun ở trẻ chỉ xảy ra khi chơi đất, đi chân trần, nhưng trứng giun có thể bám trên tay, đồ vật và các bề mặt sinh hoạt hàng ngày mà mắt thường không nhìn thấy. Ngay cả trẻ chủ yếu ở trong nhà vẫn có nguy cơ nhiễm giun, như bác sĩ Prasanna, chuyên khoa Hô hấp nhi tại Bệnh viện Kauvery, Chennai, đã cảnh báo. Điều đáng nói là nhiều gia đình lại mất cảnh giác với chính những vật dụng quen thuộc quanh trẻ.
Đồ chơi, móng tay, giày dép: “chiếc cầu” vô hình đưa trứng giun vào cơ thể trẻ
Nếu phải gọi tên những vật dụng nguy hiểm nhất trong nhà, nhiều cha mẹ sẽ nghĩ đến nhà vệ sinh hay sàn nhà, nhưng thực tế đồ chơi, sách vở, bàn học, chai nước, điều khiển tivi, điện thoại mới là những “ổ trung gian” khiến nhiễm giun ở trẻ tăng cao. Trứng giun từ người nhiễm, nếu không rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh, sẽ bám lên mọi thứ họ chạm vào. Trẻ lại thường xuyên sờ tay lên mặt, ngậm đồ chơi hoặc bốc ăn mà không rửa tay, vô tình đưa trứng giun vào miệng qua đường phân – miệng.
Móng tay là nơi bị bỏ qua nhiều nhất: trứng giun mắc dưới móng, trẻ cắn móng tay, mút ngón tay thì coi như “nuốt” luôn mầm bệnh. Giày dép mang đất bẩn từ ngoài vào nhà, trẻ chơi dưới sàn, chạm tay rồi lại chạm miệng. Việc cho trẻ đi giày khi chơi ngoài trời, cắt móng tay ngắn, cấm cắn móng và rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh không phải lời khuyên hình thức, mà là hàng rào phòng ngừa bệnh nhiễm trùng thiết thực nhất.
Sai lầm khi vệ sinh vùng kín: bài học đắt giá từ nhiễm trùng đường tiết niệu
Không ít cha mẹ ám ảnh câu nói “bộ phận sinh dục của bé trai rất nhạy cảm, không được tùy tiện đụng chạm” nên chỉ dám xối sơ bên ngoài, suốt nhiều năm không bao giờ lộn nhẹ bao quy đầu để làm sạch cho con. Hệ quả là bựa sinh dục, nước tiểu đọng lại trong các nếp gấp bao quy đầu, đặc biệt vào mùa hè nóng, trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm, mưng mủ, nứt niêm mạc và chảy máu vùng kín.
Một bé trai 4 tuổi đã phải nhập viện trong tình trạng tiểu ra máu, chỉ số bạch cầu trong nước tiểu cao gấp 10 lần bình thường, được chẩn đoán nhiễm trùng đường tiết niệu cấp tính nghiêm trọng và phải truyền kháng sinh liên tục trong 7 ngày. Đây không phải trường hợp cá biệt; theo các bác sĩ, vào mùa hè, tỷ lệ trẻ nam mắc nhiễm trùng đường tiết niệu tăng gần 30%, trong đó hơn 70% nguyên nhân là do cha mẹ bỏ qua khâu vệ sinh bên trong bao quy đầu. Coi “vùng kín” là điều cấm kỵ chính là đang đẩy trẻ vào nguy cơ nhập viện.
Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng: khi nào phải đưa trẻ đi bệnh viện?
Với nhiễm giun ở trẻ, vấn đề lớn nhất là bệnh có thể âm thầm: nhiều trẻ ăn uống kém, tăng cân chậm, mệt mỏi nhưng không có biểu hiện rõ ràng. Cha mẹ thường đổ lỗi do “biếng ăn”, bỏ qua khả năng con đang mang ký sinh trùng. Khi nghi ngờ, việc tự ý mua thuốc tẩy giun là lựa chọn nguy hiểm; trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để khám và điều trị đúng.
Với nhiễm trùng đường tiết niệu, dấu hiệu thường bùng phát đột ngột hơn: trẻ quấy khóc khi đi tiểu, kêu đau vùng kín, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu hôi hoặc có máu, bộ phận sinh dục sưng đỏ, trẻ mệt, sốt nhẹ. Câu chuyện bé trai 4 tuổi bước ra khỏi nhà vệ sinh, mặt nhăn nhúm, khóc thét vì đau và máu chảy xuống đùi là lời cảnh tỉnh rõ ràng. Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện những biểu hiện này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế trong vòng 72 giờ, vì can thiệp sớm giúp giảm tới 94% nguy cơ phải nhập viện điều trị nặng.
Hướng dẫn vệ sinh an toàn cho trẻ 3–5 tuổi: thay đổi nhỏ, hiệu quả lớn
Giai đoạn 2–6 tuổi được xem là “thời điểm vàng” để phụ huynh hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ, đặc biệt với bé trai là bắt đầu can thiệp vệ sinh bao quy đầu. Với vùng kín, cha mẹ có thể áp dụng quy tắc 3 bước khi tắm: Đẩy nhẹ – dùng tay kéo nhẹ bao quy đầu về phía gốc dương vật tới khi lộ lỗ niệu đạo; Xối ấm – dùng nước ấm sạch xối nhẹ để làm trôi bựa sinh dục; Trả về – lau khô rồi vuốt bao quy đầu về vị trí cũ để tránh nghẹt, sưng nề. Tuyệt đối không dùng lực mạnh để nong vì có thể gây rách, chảy máu và tạo sẹo xơ.
Với vệ sinh cho trẻ em nói chung, những thói quen tưởng nhỏ lại là chìa khóa phòng ngừa bệnh nhiễm trùng: rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; cắt móng tay ngắn, giữ tay sạch; rửa kỹ rau củ, trái cây, dùng nguồn nước an toàn; cho trẻ đi giày dép khi chơi ngoài trời để tránh tiếp xúc đất bẩn; tẩy giun định kỳ cho chó, mèo và giữ sạch khu vực nuôi thú cưng. Theo bác sĩ Prasanna, việc phòng nhiễm giun không đồng nghĩa phải cấm trẻ chơi ngoài trời hay tránh xa thú cưng; điều quan trọng hơn là dạy trẻ thói quen vệ sinh đúng cách, vì đây cũng là cách giảm nguy cơ nhiều bệnh nhiễm trùng khác trong đời sống hàng ngày.
