Từ lợi nhuận điện thoại đến tham vọng chuỗi chip nhớ toàn cầu
Samsung Việt Nam chip là bước chuyển chiến lược khi Việt Nam không chỉ còn là nơi lắp ráp điện thoại, TV và màn hình mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip nhớ phục vụ các hệ thống AI, dữ liệu và điện toán hiệu năng cao, giúp tái định vị vai trò của Việt Nam trong bản đồ công nghệ cao khu vực. Trong nửa đầu năm, bốn nhà máy lớn của Samsung tại Thái Nguyên, Bắc Ninh và TPHCM ghi nhận lợi nhuận cao, thể hiện cú lội ngược dòng so với các quý thua lỗ trước đó khi mô hình điện thoại bão hòa và chu kỳ sản phẩm tiêu dùng biến động mạnh. Việc lợi nhuận tăng vọt đi cùng đà bùng nổ của mảng bán dẫn cho thấy trọng tâm kinh doanh đang dịch chuyển: điện thoại trở thành “đầu kéo” ổn định, còn chip – đặc biệt là chip nhớ cho AI – mới là ngôi sao tăng trưởng thực sự. Đặt trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư mới của Samsung vào nhà máy bán dẫn Việt Nam không phải động thái bổ sung, mà là bước xoay trục có tính cấu trúc.
Làn sóng AI và cơ hội vàng cho sản xuất chip AI tại Việt Nam
Động cơ khiến Samsung và các tập đoàn Hàn Quốc tăng tốc với nhà máy bán dẫn Việt Nam nằm ở nhu cầu chip AI tăng vọt: làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu và AI đang tạo ra nhu cầu chip bùng nổ, từ HBM cho hệ thống AI đến DRAM và NAND phục vụ mô hình lớn và AI agent ngày càng phức tạp. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và AI đang tạo ra nhu cầu chip tăng vọt". Trong hệ sinh thái này, nhóm đế mạch bán dẫn giá trị cao cho CPU, GPU và máy chủ là linh kiện lõi của máy chủ AI và điện toán hiệu năng cao. Điều đó định hình một cơ hội mới cho công nghệ cao Việt Nam: nếu duy trì được môi trường đầu tư ổn định, Việt Nam có thể bám sâu vào chuỗi giá trị sản xuất chip AI, thay vì chỉ gia công phần cứng giá rẻ. Tuy nhiên, đây cũng là cuộc đua khốc liệt với các trung tâm sản xuất đã thành hình ở châu Á; lợi thế chi phí lao động không còn là lá bài duy nhất, mà là năng lực công nghệ, nhân lực và chính sách chuyên biệt cho đầu tư bán dẫn.
Nhà máy Samsung tại Thái Nguyên: bước nhảy từ điện thoại sang đóng gói và kiểm thử chip
Nhà máy mới của Samsung tại Thái Nguyên đánh dấu bước nhảy chiến lược: từ cứ điểm lắp ráp smartphone, địa phương này sẽ trở thành trung tâm hậu kỳ bán dẫn, tập trung vào đóng gói và kiểm thử chip trong chuỗi chip nhớ của tập đoàn. Khác với suy nghĩ Việt Nam chỉ nhận dây chuyền cũ, Samsung dự kiến đưa 1.612 thiết bị chính, toàn bộ đều là thiết bị mới, xuất xứ Hàn Quốc, vào nhà máy này. Danh mục gồm hàng trăm buồng kiểm thử burn-in bộ nhớ, máy phân loại, máy kiểm thử và máy xử lý chip, cùng hệ thống đánh dấu, kiểm tra ngoại quan và đóng gói. Việc không dùng máy cũ mà triển khai thiết bị hiện đại cho thấy Samsung muốn Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất chip nhớ, đặc biệt khi hãng có thể chuyển một phần đóng gói và kiểm thử DRAM, NAND phổ thông khỏi Hàn Quốc để dành năng lực trong nước cho chip HBM phục vụ AI. Nếu kế hoạch đúng tiến độ, từ cuối 2027, Việt Nam sẽ đóng vai trò mới trong chuỗi cung ứng chip nhớ toàn cầu.
Hải Phòng nổi lên với nhà máy đế mạch bán dẫn rộng bằng 45 sân bóng
Trong bức tranh dịch chuyển sang công nghệ cao Việt Nam, không thể bỏ qua nhà máy sản xuất đế mạch đóng gói bán dẫn LG Innotek tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ (khu 2), thuộc Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải. Dự án này triển khai trên diện tích hơn 32 ha, tương đương gần 45 sân bóng đá, và là dự án đầu tiên trong Khu Thương mại tự do Hải Phòng, đồng thời là dự án công nghệ cao đầu tiên tại khu vực này. Kế hoạch cho thấy dự án sẽ khởi công trong quý III, vận hành thử từ quý III năm tiếp theo và sản xuất hàng loạt từ quý III sau đó. Nhóm sản phẩm trọng tâm là đế mạch bán dẫn giá trị cao cho CPU, GPU và hệ thống máy chủ – linh kiện quan trọng trong trung tâm dữ liệu, máy chủ AI và điện toán hiệu năng cao. Song hành với Samsung, việc Hải Phòng thu hút dự án như vậy được kỳ vọng giúp thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn và vi mạch toàn cầu, thay đổi hình ảnh từ thành phố cảng công nghiệp truyền thống sang trung tâm đầu tư bán dẫn có sức hút riêng.
Việt Nam có đủ điều kiện trở thành trung tâm bán dẫn khu vực?
Khi Samsung Việt Nam chip chuyển từ trọng tâm điện thoại sang bán dẫn, còn LG Innotek mở rộng sang đế mạch bán dẫn giá trị cao, câu hỏi đặt ra là: Việt Nam đang ở đâu trong cuộc đua trung tâm bán dẫn châu Á? Các nguồn phân tích nhận định, nếu chu kỳ đầu tư AI và nhu cầu điện tử toàn cầu duy trì cao, Việt Nam có thể tiếp tục hưởng lợi khi Samsung mở rộng sản xuất, xuất khẩu và chuỗi cung ứng. Đồng thời, việc nhà máy LG Innotek được triển khai trong Khu Thương mại tự do Hải Phòng được kỳ vọng tạo thêm động lực thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy liên kết FDI – doanh nghiệp trong nước và giúp Hải Phòng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn, vi mạch toàn cầu. Tuy nhiên, để cạnh tranh với các trung tâm đã định hình, Việt Nam phải chuyển từ vai trò gia công sang đồng sáng tạo công nghệ, đào tạo nhân lực bán dẫn bài bản và xây dựng chính sách dài hạn cho đầu tư bán dẫn. Nếu thành công, trục Thái Nguyên – Bắc Ninh – Hải Phòng có thể trở thành cụm nhà máy bán dẫn Việt Nam mang tầm khu vực, chứ không chỉ là “vệ tinh” gia công giá rẻ của các tập đoàn ngoại.
