Ngoại giao công nghệ: Từ San Francisco nhìn về Việt Nam
Chiến lược ngoại giao kinh tế mới của Tổng Lãnh sự Việt Nam San Francisco là đặt ngoại giao công nghệ vào vị trí trung tâm, coi việc kết nối với các nhà lãnh đạo công nghệ Mỹ ở Thung lũng Silicon là đòn bẩy để thu hút đầu tư công nghệ Mỹ và xây dựng quan hệ đối tác dài hạn cho Việt Nam trong các lĩnh vực kinh tế, R&D và giáo dục số. Ngay khi bắt đầu nhiệm kỳ 3,5 năm tại San Francisco, ông Hoàng Anh Tuấn không chọn lối ngoại giao an toàn mà đặt ra câu hỏi trực diện: “Làm thế nào đưa những bộ óc giỏi giang và quyền lực nhất của Thung lũng Silicon đến Việt Nam?” Đây là lựa chọn mang tính chiến lược, bởi khu vực Vùng Vịnh California đang là nơi định hình tương lai công nghệ thế giới, nơi tập trung phần lớn vốn đầu tư mạo hiểm vào AI và công nghệ của Mỹ. Thay vì chỉ chăm lo lãnh sự và cộng đồng, ông chuyển đổi căn bản hoạt động của Tổng Lãnh sự quán, để ngoại giao công nghệ trở thành trọng tâm lớn nhất. Cách tiếp cận này phản ánh rõ quan điểm: muốn nâng tầm công nghệ Mỹ – Việt Nam, phải bước vào đúng sân chơi Silicon Valley hợp tác, không đứng ngoài quan sát.
Chiến lược đánh vào "siêu kết nối" của hệ sinh thái Silicon Valley
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Tổng Lãnh sự Việt Nam tại San Francisco là ông không chạy theo bề rộng, mà tập trung vào những nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất trong hệ sinh thái công nghệ Mỹ. Ông lựa chọn chiến lược “đánh vào siêu kết nối”: nếu thuyết phục được vài người nắm mạng lưới rộng, thì câu chuyện công nghệ Mỹ Việt Nam sẽ tự lan trong cộng đồng startup và các quỹ đầu tư. Hành trình gần 3 năm để tiếp cận Saeed Amidi – nhà sáng lập Plug and Play Tech Center, người được coi là một trong những “siêu kết nối” của Thung lũng Silicon – cho thấy ngoại giao công nghệ không phải chuỗi cuộc gặp xã giao mà là quá trình bền bỉ xây niềm tin. Nhiều tổng thống, thủ tướng nước khác sang Mỹ đều muốn gặp ông Amidi, nên việc một Tổng Lãnh sự Việt Nam ngồi được vào bàn làm việc cùng ông đã là bước phá vỡ khoảng cách quyền lực trên bàn cờ công nghệ toàn cầu. Quan điểm ở đây rất rõ: muốn Silicon Valley hợp tác với Việt Nam, phải đi thẳng vào trung tâm dây nối chứ không chỉ nói với các tầng trung gian.
Utah và bước mở rộng ngoại giao kinh tế sang "Silicon Slopes"
Silicon Valley không còn là điểm đến duy nhất khi Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại San Francisco bắt đầu mở trục hợp tác sang các bang miền Tây Mỹ khác, nổi bật là Utah. Từ ngày 23-27/8, đoàn công tác do Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn dẫn đầu đã làm việc liên tục gần 30 cuộc với chính quyền bang, các cơ quan phát triển kinh tế và doanh nghiệp công nghệ tại Utah, phản ánh một cách làm rất cụ thể thay vì chung chung. Utah nổi lên như một trung tâm công nghệ mới của Hoa Kỳ, gắn với “Silicon Slopes” và thế mạnh về hàng không vũ trụ, quốc phòng, thiết bị bay không người lái, công nghệ sinh học, sản xuất tiên tiến, năng lượng sạch và công nghệ lưỡng dụng. Việc kết nối với Phó Thống đốc Deidre M. Henderson và Văn phòng Thống đốc bang nhằm tạo nền tảng chính trị cho một dòng hợp tác kinh tế – công nghệ – giáo dục hai chiều, không chỉ mời gọi đầu tư mà còn chuẩn bị chỗ đứng cho doanh nghiệp Việt Nam trên đất Mỹ. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: ngoại giao kinh tế không chỉ “cầu Mỹ sang Việt Nam” mà còn “đưa công nghệ Việt Nam tiếp cận thị trường Hoa Kỳ”.
Mô hình "con đường hai chiều" và tham vọng đưa công nghệ Việt Nam ra thế giới
Nếu giai đoạn đầu tập trung vào việc tranh thủ nguồn lực công nghệ và kéo các tycoon tới Việt Nam, thì chuyến đi Utah cho thấy một bước tiến mới: xây mô hình hợp tác hai chiều, nơi công nghệ Việt Nam phải đủ tự tin để bước vào chuỗi giá trị Mỹ. Tại tọa đàm “Cơ hội thúc đẩy thương mại và đầu tư Việt Nam” với gần 60 đại biểu từ khoảng 40 doanh nghiệp và quỹ đầu tư, Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn khẳng định: “Chúng tôi không chỉ đến Utah để mời doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tư vào Việt Nam. Lần này, chúng tôi còn mang theo các kỹ sư, công nghệ và sản phẩm Việt Nam để tìm khách hàng, nhà đầu tư và đối tác chiến lược tại Hoa Kỳ”. Đây là câu nói cho thấy tư duy ngoại giao đã chuyển sang thế chủ động. Sự hiện diện của Viettel America, Gremsy và Real-time Robotics – với các giải pháp thiết bị bay không người lái, giá đỡ ổn định camera và các sản phẩm hard-tech – tại những cuộc kết nối với tổ chức 47G của Utah cho thấy Việt Nam không muốn mãi đứng ở vị trí thị trường gia công. Thay vào đó, mục tiêu là đưa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vào các mạng lưới hàng không vũ trụ, quốc phòng và sản xuất tiên tiến của Mỹ, biến quan hệ công nghệ Mỹ Việt Nam thành con đường hai chiều có nội dung thực chất chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Từ những cuộc gặp hôm nay đến hệ sinh thái Việt Nam – Silicon Valley ngày mai
Điểm ít được chú ý nhưng mang tính quyết định trong chiến lược này là tính dài hạn. Sau những nỗ lực kết nối và đưa CEO NVIDIA Jensen Huang đến Hà Nội, câu chuyện về Việt Nam đã nhanh chóng lan trong cộng đồng công nghệ Thung lũng Silicon, củng cố hình ảnh Việt Nam như một điểm đến tiềm năng cho các nhà đầu tư công nghệ Mỹ. Trong nước, chỉ đạo của Thủ tướng về tăng cường ngoại giao khoa học – công nghệ, thiết lập và triển khai hiệu quả các khuôn khổ hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu, cùng kế hoạch thí điểm cơ chế Đại sứ, Đặc phái viên về công nghệ đã tạo nền chính sách cho những động thái ở San Francisco có chỗ dựa. Tổng Lãnh sự quán cũng không dừng ở các cuộc gặp riêng lẻ, mà từ năm 2026 sẽ tổ chức 4 sự kiện thường niên quy tụ hàng trăm kỹ sư và nhà khoa học người Việt tại Thung lũng Silicon, cùng nhiều cuộc gặp quy mô hẹp hơn. Khi nói về lần trở lại Utah trong tương lai, Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn đặt kỳ vọng rõ: không chỉ bàn về cơ hội, mà sẽ nói về những khoản đầu tư mới, công nghệ Việt Nam vào thị trường Utah, các dự án R&D chung, chuyển giao công nghệ và hợp đồng đã ký. Kết thúc lại, có thể nói: nếu chiến lược này đi đúng quỹ đạo, Tổng Lãnh sự Việt Nam San Francisco sẽ trở thành một trong những cầu nối quan trọng nhất giữa hệ sinh thái Silicon Valley hợp tác với Việt Nam, nơi ngoại giao công nghệ là chìa khóa mở cánh cửa tương lai.
