Cầu Bát Xát - Bá Sái: hơn cả một cây cầu bắc qua sông Hồng
Cầu biên giới Bát Xát - Bá Sái là một cầu đường bộ dây văng tháp thấp, bắc qua sông Hồng, nối khu vực cửa khẩu Bản Vược (Lào Cai) với Bá Sái (Vân Nam), được thiết kế 6 làn xe hai chiều và được coi là hạ tầng cốt lõi trong định hướng xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, với kỳ vọng mở ra kỷ nguyên giao thương mới giữa hai bên biên giới.
Điểm mấu chốt của dự án cầu biên giới Việt Trung này không phải chỉ là rút ngắn quãng đường qua sông Hồng, mà là tái cấu trúc cách vùng biên kết nối với chuỗi giá trị rộng hơn. Dự án được khởi công ngày 31/3/2025 và hiện thi công trong không khí khẩn trương, với nhiều mũi thi công đồng loạt, hàng chục kỹ sư, công nhân làm việc 3 ca, 4 kíp để tranh thủ thời tiết thuận lợi, bảo đảm tiến độ. Cầu dài 420 m, rộng 35,3 m, quy mô tải trọng cấp I đường bộ, cho thấy tham vọng biến đây thành tuyến trục chính chứ không chỉ là lối qua sông cho xe tải nhỏ.
Tiến độ khẩn trương và nỗ lực phía sau con số phần trăm
Nhìn từ xa, kết cấu chính của cầu Bát Xát Bá Sái đã hiện rõ trên nền sông Hồng uốn lượn, nhưng phía sau là những tháng ngày thử thách với địa chất phức tạp và mưa lũ dâng nước. Phần xây dựng cầu biên giới phía Việt Nam có kinh phí 288 tỉ đồng từ ngân sách Trung ương và tỉnh, tổng mức đầu tư toàn dự án khoảng 1.500 tỉ đồng, trong đó phía Việt Nam khoảng 300 tỉ đồng. Những con số này cho thấy đây là một khoản đầu tư lớn cho hạ tầng biên giới, không còn là hạng mục phụ trong bức tranh giao thông quốc gia.
Đến nay, phía Việt Nam đã hoàn thành toàn bộ kết cấu phần dưới gồm mố M2 và các trụ T8, T9, đồng thời hoàn thiện các đốt K0 đến K4 và dầm đúc trên đà giáo dài 40 m. "Giá trị khối lượng thực hiện đạt khoảng 54–60% khối lượng công trình", theo Ban điều hành dự án cầu biên giới Bát Xát - Bá Sái. Trong bối cảnh mực nước sông dâng cao nhiều lần nhấn chìm khu vực trụ T8, cùng những đợt nắng nóng trên 40 độ C, việc duy trì 3 ca, 4 kíp và thi công 10 đốt dầm đúc hẫng ở cao độ 20 m là minh chứng cho quyết tâm đưa cầu vào hợp long đúng kế hoạch.
Từ một nhịp cầu đến hành lang kinh tế mới
Nếu chỉ nhìn cầu Bát Xát - Bá Sái như một tuyến qua sông Hồng mới, ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa lớn hơn: đây là một mảnh ghép chiến lược để tái cấu trúc thương mại biên giới và kết nối Lào Cai với mạng lưới kinh tế khu vực. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ tạo thêm tuyến kết nối trực tiếp giữa Lào Cai và Vân Nam, đồng thời mở thêm một tuyến vận tải đường bộ chiến lược trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.
Điều này đồng nghĩa thương mại biên giới không còn phụ thuộc vào vài cửa khẩu hiện hữu vốn thường xuyên quá tải; doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn tuyến lưu thông, giảm thời gian chờ và chi phí logistics. Không chỉ hàng hóa xuất nhập khẩu hưởng lợi, mà luồng khách du lịch, lao động, dịch vụ hai bên cũng được mở rộng. Cầu biên giới qua sông Hồng được mô tả là hạ tầng cốt lõi của Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, tức là nó gánh vai trò định hình một khu vực hợp tác ổn định và bền vững, thay vì mô hình giao thương nhỏ lẻ, phụ thuộc đường mòn lối mở.
Lợi ích lan tỏa: từ cửa khẩu Bản Vược tới không gian phát triển mới
Cầu biên giới Bát Xát Bá Sái là một trong những công trình giao thông trọng điểm tại khu vực cửa khẩu Bản Vược, góp phần hoàn thiện hạ tầng khu vực này. Khi một cầu biên giới Việt Trung được đầu tư ở quy mô 6 làn xe, thông điệp rất rõ: biên giới không còn là rìa của nền kinh tế, mà là cửa ngõ mở rộng không gian phát triển. Từ đó, năng lực thông quan, vận tải và xuất nhập khẩu được nâng lên, tạo dư địa cho các khu công nghiệp, logistics, dịch vụ biên mậu bám theo.
Cây cầu cũng được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới của tình hữu nghị và hợp tác giữa Lào Cai và Vân Nam, tạo nền tảng cho giao lưu văn hóa, du lịch và các chuỗi giá trị nông sản, khoáng sản biên giới phát triển có tổ chức. Việc sắp hoàn thành cầu đường bộ qua sông Hồng khu vực Bát Xát - Bá Sái được xem là bước khẳng định quyết tâm nâng cấp hạ tầng giao thông biên giới, hướng tới một khu vực hợp tác ổn định, bền vững, thịnh vượng hơn. Nói cách khác, mỗi dầm bê tông trên sông Hồng là một bước đi cụ thể để đưa kinh tế biên giới ra khỏi trạng thái manh mún, phụ thuộc và dễ tổn thương.
Kết luận: cầu cho thương mại, cũng là cầu cho hội nhập vùng
Theo kế hoạch, phía Việt Nam sẽ hoàn thành các hạng mục thuộc phạm vi đầu tư, bàn giao mặt bằng và điều kiện kỹ thuật vào cuối tháng 11/2026 để phía Trung Quốc tổ chức hợp long nhịp chính, đồng thời quyết tâm hoàn thành đốt dầm K14 vào thời điểm này để kịp hợp long nhịp giữa. Nghĩa là, chỉ còn một chặng nước rút nữa, cây cầu trên sông Hồng sẽ trở thành hiện thực, chứ không còn nằm trên bản vẽ.
Nhưng điều đáng nói hơn, cầu biên giới qua sông Hồng không chỉ là hạ tầng cốt lõi của một khu hợp tác kinh tế, mà là phép thử cho cách Việt Nam lựa chọn phát triển biên giới: thay vì những đường gom nhỏ lẻ, là các trục giao thông cấp vùng gắn với thương mại biên giới và chuỗi giá trị liên vùng. Nếu cầu Bát Xát - Bá Sái vận hành đúng tiềm năng, nó có thể trở thành hình mẫu cho các dự án kết nối Lào Cai và những tỉnh biên giới khác với thị trường Tây Nam Trung Quốc, mở rộng không gian kinh tế, đồng thời củng cố vị thế của hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh trên bản đồ khu vực.
