Hợp long là cột mốc, không phải đích đến
Cầu Bát Xát - Bá Sái là cây cầu đường bộ vượt sông Hồng, nối khu vực Bát Xát của tỉnh Lào Cai với Bá Sái thuộc tỉnh Vân Nam, đồng thời tạo thêm một mắt xích giao thông xuyên biên giới trong Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai. Sau hơn một năm khởi công, công trường bước vào giai đoạn thi công khẩn trương và dự kiến hợp long nhịp giữa trong tháng 11/2026. Đây là tiến độ đáng chú ý, nhưng hợp long mới đánh dấu việc nối liền kết cấu chính; công tác hoàn thiện và kết nối cầu vẫn cần được triển khai trước khi công trình có thể phát huy vai trò giao thông.
Dự án được xây dựng trên cơ sở Hiệp định và Nghị định thư giữa hai chính phủ ký ngày 12/12/2023, rồi khởi công đồng thời ở hai nước ngày 31/3/2025. Tiến độ không hoàn toàn bằng phẳng: địa chất phức tạp, mực nước sông biến động và thời tiết bất lợi đều gây trở ngại. Phía Việt Nam đã hoàn thành kết cấu phần dưới; khối lượng xây lắp được báo cáo đạt 172/288 tỷ đồng, tương đương 60%, còn sáu đốt dầm thi công bằng xe đúc di động. Việc hai bên thường xuyên phối hợp điều chỉnh kế hoạch vì vậy có ý nghĩa thiết thực: một nhịp chậm ở bất kỳ phía nào cũng có thể ảnh hưởng thời điểm hoàn thành kết nối.
Sáu làn xe tạo năng lực kết nối đáng kể
Với tổng vốn đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng, trong đó phần xây dựng phía Việt Nam khoảng 300 tỷ đồng, cầu Bát Xát - Bá Sái là dự án hạ tầng biên giới có quy mô đáng kể. Cầu dài khoảng 420 m, phần phía Trung Quốc dài 260 m; kết cấu dây văng tháp thấp, mặt cầu rộng 35,3 m với sáu làn xe hai chiều và tiêu chuẩn tải trọng cấp I đường bộ. Nhịp chính dài 110 m, còn trụ tháp phía Việt Nam cao 20 m. Những thông số này cho thấy công trình được thiết kế để đảm nhiệm lưu lượng vận tải đường bộ lớn hơn một lối qua sông đơn thuần.
Cây cầu là công trình thứ tư thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, bổ sung tuyến đường bộ trên hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Giá trị của quy mô sáu làn không nằm ở con số riêng lẻ, mà ở khả năng mở rộng lựa chọn vận chuyển và kết nối hạ tầng hai bên biên giới. Tuy vậy, năng lực thực tế sẽ còn phụ thuộc vào sự ăn khớp giữa cầu, đường dẫn và các đầu mối cửa khẩu. Vì thế, mục tiêu hoàn thành kết nối trước khi kết thúc năm 2026 quan trọng không kém mốc hợp long: cây cầu chỉ tạo ra lợi ích kinh tế khi toàn tuyến có thể vận hành đồng bộ.
Đòn bẩy giao thương cần được khai thác đồng bộ
Ý nghĩa lớn nhất của cầu không chỉ là rút ngắn một quãng đường qua sông Hồng Việt Trung, mà là thêm một tuyến vận tải giữa Lào Cai và Vân Nam. Khi được đưa vào khai thác, tuyến mới được kỳ vọng giảm áp lực cho các cửa khẩu hiện hữu, rút ngắn thời gian chở hàng và tiết giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Đây là lợi ích có thể lan tới người dân và hoạt động đi lại hai bên, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho xuất nhập khẩu và giao thương Việt Trung.
Công trình cũng mang ý nghĩa chính trị ở chỗ được triển khai theo thỏa thuận song phương và thi công phối hợp tại hai đầu cầu; hạ tầng chung khiến nhu cầu trao đổi, điều phối giữa địa phương và cơ quan hai nước trở nên cụ thể hơn. Nhưng một cây cầu tự nó không bảo đảm thương mại tăng trưởng: hiệu quả còn tùy thuộc vào khả năng tổ chức luồng hàng, thủ tục biên giới và kết nối với hành lang kinh tế rộng hơn. Dù vậy, mốc hợp long sắp tới là tín hiệu rõ ràng rằng một mắt xích mới đang hình thành. Nếu hoàn tất đồng bộ, cầu Bát Xát - Bá Sái có thể chuyển vị trí biên giới từ điểm nghẽn thành cửa ngõ giao thương.
