Cây cầu biên giới Việt Trung không chỉ là hạ tầng, mà là phép thử cho tham vọng thương mại
Cầu biên giới Bát Xát - Bá Sái là cây cầu đường bộ dây văng tháp thấp bắc qua sông Hồng, kết nối khu vực cửa khẩu Bản Vược (Lào Cai) với Bá Sái (Vân Nam), được khởi công ngày 31/3/2025 với mục tiêu tăng năng lực thông quan, mở rộng kết nối kinh tế và giao thương biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc thông qua hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Nhìn ở góc độ hạ tầng, đây là một dự án cầu biên giới Việt Trung quy mô lớn, nhưng điều quan trọng hơn là nó đang trở thành phép thử cho tầm nhìn phát triển vùng biên. Khi phía Việt Nam đặt mục tiêu hoàn tất các hạng mục để hợp long nhịp chính vào cuối tháng 11/2026, áp lực không chỉ nằm ở tiến độ mà còn ở khả năng biến cây cầu thành động lực thực sự cho kết nối thương mại biên giới. Dự án không thể chỉ dừng ở một biểu tượng hữu nghị; nó phải chứng minh rằng chi phí và công sức bỏ ra tạo ra dòng hàng hóa, doanh nghiệp và việc làm mới cho giao thương Lào Cai.
Tiến độ 3 ca 4 kíp: tốc độ thi công có đủ để kịp mốc hợp long?
Đầu tháng 8, toàn bộ công trường cầu biên giới Bát Xát – Bá Sái vận hành ở chế độ “tăng tốc”, với hàng chục kỹ sư, công nhân làm việc liên tục theo 3 ca, 4 kíp để tranh thủ thời tiết thuận lợi và đẩy nhanh tiến độ. Ở cả hai đầu cầu, hàng trăm công nhân vẫn ngày đêm bám trụ giữa nắng nóng và nước lũ sông Hồng, cho thấy quyết tâm đưa nhịp cầu hợp long đúng kế hoạch. Phía Việt Nam đã hoàn thành toàn bộ kết cấu phần dưới gồm mố M2 và các trụ T8, T9, khối lượng thực hiện đạt khoảng 60% công trình – một con số tích cực nhưng chưa cho phép chủ quan. Thử thách lớn nhất nằm ở giai đoạn thi công các đốt dầm đúc hẫng trên xe đúc di động ở cao độ 20 m, mỗi đốt cần tới 300 m3 bê tông và khoảng 60 tấn cáp thép, với định mức từ 12 đến 14 ngày cho mỗi khối. Tiến độ hiện tại cho thấy phía Trung Quốc đang đi trước khoảng 20 ngày, càng đặt thêm sức ép lên đầu cầu Bát Xát nếu muốn bắt kịp mốc hợp long tháng 11/2026.
Thách thức kỹ thuật và khí hậu: rủi ro tiến độ không thể xem nhẹ
Đằng sau những con số tiến độ là chuỗi thách thức kỹ thuật và khí hậu đủ sức bẻ gãy mọi kế hoạch nếu thiếu sự chuẩn bị. Trụ tháp bờ sông T8 nằm hoàn toàn dưới lòng sông Hồng, liên tục chịu ảnh hưởng nước dâng; riêng tháng 11/2025, nước lên cao đã ba lần nhấn chìm toàn bộ khu vực thi công hạng mục này. Điều kiện địa chất phức tạp ở khu vực biên khiến việc khoan nhồi cọc trở thành bài toán kỹ thuật khó, buộc nhà thầu phải điều chỉnh giải pháp linh hoạt. Biến đổi khí hậu khiến những đợt nắng nóng cực đoan trên 40°C xuất hiện tại công trường, đẩy sức khỏe và an toàn lao động vào vùng rủi ro nếu không tổ chức ca kíp thông minh. Ở giai đoạn còn lại, phần lớn hạng mục diễn ra trên cao, đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật và an toàn – đồng nghĩa chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm chậm tiến độ hàng tuần. Việc chủ đầu tư chủ động kê cao thiết bị để tránh nước xoáy và điều chỉnh nhịp thi công theo thời tiết là đúng hướng, nhưng rủi ro khách quan vẫn hiện hữu cho đến khi nhịp chính được hợp long.
Kết nối thương mại biên giới: cây cầu có mở được “kỷ nguyên giao thương mới”?
Theo thiết kế, cầu Bát Xát – Bá Sái dài 420 m, rộng 35,3 m, quy mô 6 làn xe hai chiều, đạt tiêu chuẩn tải trọng cấp I đường bộ. Phía Việt Nam đầu tư một nửa cầu chính dài 115 m cùng hệ thống đường dẫn và hạ tầng kết nối, với kinh phí xây dựng cầu biên giới khoảng 288 tỉ đồng từ ngân sách Trung ương và tỉnh. Đây là hạ tầng cốt lõi trong định hướng xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, được kỳ vọng mở thêm một tuyến vận tải đường bộ chiến lược, giảm tải cho các cửa khẩu hiện hữu và kéo giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Nếu cầu được hoàn thành đúng tiến độ, giao thương Lào Cai với Vân Nam sẽ có thêm một trục kết nối trực tiếp, nâng năng lực vận tải, xuất nhập khẩu và mở rộng không gian phát triển kinh tế, thương mại giữa hai địa phương. “Đây là một trong những công trình hạ tầng giao thông đối ngoại trọng điểm, được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới của tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc và động lực mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu văn hóa giữa Lào Cai – Vân Nam” – nhận định của lãnh đạo địa phương cho thấy kỳ vọng đặt vào cây cầu lớn hơn một dự án giao thông đơn thuần.
Cuộc chạy đua đến cuối 2026: cần hơn quyết tâm để biến kỳ vọng thành hiện thực
Theo kế hoạch, phía Việt Nam sẽ hoàn thành các hạng mục thuộc phạm vi đầu tư, bàn giao mặt bằng và bảo đảm điều kiện kỹ thuật vào cuối tháng 11/2026 để phía Trung Quốc tổ chức hợp long nhịp chính; mục tiêu chung là hoàn thiện công trình vào cuối năm 2026. Về mặt tuyên bố, quyết tâm đã rõ: nhà thầu đặt mục tiêu hoàn thành đốt dầm K14 đúng hạn, chủ đầu tư huy động nhân lực và thiết bị tối đa. Tuy nhiên, để cây cầu biên giới Việt Trung thực sự trở thành động lực mới cho kết nối thương mại biên giới, cần song hành với tiến độ là kế hoạch khai thác sau khi đưa vào sử dụng: quy hoạch khu logistics, dịch vụ hỗ trợ, chính sách thông quan linh hoạt và cơ chế phối hợp giữa hai bên. Một cây cầu dù hiện đại đến đâu cũng có thể bị biến thành điểm nghẽn mới nếu dòng hàng hóa không được tổ chức thông minh. Cuộc chạy đua tiến độ đến cuối 2026 vì thế không chỉ nằm trên công trường sông Hồng, mà còn trên bàn quy hoạch và đàm phán chính sách của cả hai phía.
