Ba dự án công nghiệp và câu hỏi chiến lược cho Cần Thơ
Chiến lược phát triển công nghiệp Cần Thơ là định hướng xây dựng thành phố thành trung tâm khu công nghiệp, chế biến, chế tạo và logistics của Đồng bằng Sông Cửu Long, thông qua việc hình thành các khu công nghiệp Cần Thơ hiện đại, thu hút dự án sản xuất quy mô lớn, định hướng xuất khẩu, tạo việc làm chất lượng cho lao động địa phương và tăng sức cạnh tranh của toàn vùng trong chuỗi giá trị công nghiệp rộng hơn. Điểm đáng nói là ba dự án mới – khu công nghiệp Trần Đề, nhà máy Bestway và nhà máy bia, nước giải khát Camel – không chỉ bổ sung nhà xưởng và dây chuyền mà buộc thành phố phải quyết đoán: hoặc nâng tầm thành trung tâm công nghiệp miền Tây, hoặc mãi là điểm trung chuyển giữa các tỉnh lúa gạo. Nếu nhìn vào vị trí địa lý, hạ tầng đang được đầu tư và quy mô vốn bỏ ra, lựa chọn đúng là phải coi đây là bước ngoặt, chứ không chỉ là vài “dự án chào mừng ngày lễ”.
Khu công nghiệp Trần Đề: cánh cửa ra biển cho công nghiệp miền Tây
Khu công nghiệp Trần Đề được khánh thành với tổng vốn đầu tư gần 1.230 tỉ đồng, diện tích quy hoạch 160ha, trong đó hơn 112ha là đất công nghiệp dành cho nhà máy, xí nghiệp và trung tâm logistics, bến bãi cảng. Việc đặt khu công nghiệp này gần cửa biển Trần Đề là lựa chọn mang tính chiến lược: nếu được lấp đầy bằng các dự án chế biến xuất khẩu, Cần Thơ có thể trở thành “cửa xuất hàng” cho nông sản, thủy sản toàn vùng, thay vì phải phụ thuộc vào hệ thống cảng xa hơn. Điểm tích cực là chủ đầu tư cam kết vận hành khu công nghiệp theo chuẩn mực cao, chú trọng hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ và gắn với giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động địa phương. Nhưng thành công hay thất bại sẽ phụ thuộc vào khả năng thu hút các nhà đầu tư thứ cấp công nghệ cao và cách thành phố kết nối Trần Đề với chuỗi logistics, giao thông thủy – bộ của cả vùng, thay vì để nơi này trở thành một khu đất công nghiệp nửa vời.
Nhà máy Bestway: bản thử nghiệm mô hình sản xuất toàn cầu tại Cần Thơ
Nhà máy Công nghệ Thể thao Bestway giai đoạn 1 được triển khai trên diện tích khoảng 28ha tại khu công nghiệp Vĩnh Thạnh giai đoạn 1, với nhà xưởng khoảng 280.000m² và năng lực sản xuất, gia công hơn 22 triệu sản phẩm mỗi năm, từ đồ chơi bơm hơi đến dụng cụ thể thao dưới nước. Đây là dự án định hướng xuất khẩu, đưa sản phẩm sản xuất tại Việt Nam tới hơn 120 quốc gia sau khi hoàn thành toàn bộ các giai đoạn. Nếu vận hành đúng như kế hoạch, Bestway không chỉ tạo khoảng 6.000 việc làm mà còn giúp hình thành tác phong công nghiệp, kỹ năng kỹ thuật cho lực lượng lao động trẻ của thành phố và khu vực lân cận. Quan trọng hơn, Bestway là phép thử xem Cần Thơ có đủ khả năng đón các chuỗi sản xuất toàn cầu hay không. Theo đánh giá của lãnh đạo thành phố, dự án này là tín hiệu tích cực cho khu công nghiệp VSIP Cần Thơ và quá trình hình thành không gian công nghiệp mới. Nếu hạ tầng, thủ tục, nguồn nhân lực đáp ứng tốt, Bestway sẽ là “case study” thuyết phục để kêu gọi thêm các tập đoàn quốc tế. Nếu không, nó sẽ phơi bày những điểm yếu mà Cần Thơ buộc phải sửa.
Nhà máy bia, nước giải khát Camel: động cơ mới cho công nghiệp chế biến
Tại khu công nghiệp Tân Phú Thạnh, dự án Nhà máy bia và nước giải khát Camel Hậu Giang vừa được khởi công với vốn đầu tư khoảng 2.778 tỉ đồng, diện tích 10,7ha và công suất thiết kế 400 triệu lít sản phẩm mỗi năm. Nhà máy được định hướng dùng dây chuyền công nghệ hiện đại, tự động hóa cao và tuân thủ tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn, môi trường. Theo phương án tài chính, khi vận hành ổn định, doanh thu bình quân dự kiến khoảng 5.700 tỉ đồng/năm và số nộp ngân sách khoảng 1.500 tỉ đồng/năm. Đây là con số cho thấy công nghiệp chế biến hoàn toàn có thể trở thành “cỗ máy thu ngân sách” nếu được ưu tiên đúng. Dự án cũng được kỳ vọng tạo ra nhu cầu lớn về vận tải, logistics, bao bì, cơ khí, bảo trì, phân phối và nhiều dịch vụ hỗ trợ khác, kéo theo một hệ sinh thái kinh tế quanh khu công nghiệp. Mục tiêu đưa giai đoạn 1 vào sản xuất thương mại trong năm 2027 đòi hỏi tiến độ minh bạch và giám sát chặt chẽ, nếu không Cần Thơ sẽ bỏ lỡ cơ hội củng cố vị thế trong ngành đồ uống khu vực phía Nam.
Cần Thơ cần gì để thực sự trở thành trung tâm công nghiệp miền Tây?
Điểm chung của khu công nghiệp Trần Đề, nhà máy Bestway và nhà máy Camel là đều được lãnh đạo thành phố nhìn nhận như động lực phát triển mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và logistics. Nhưng ba dự án lớn không tự động biến Cần Thơ thành trung tâm công nghiệp miền Tây nếu thiếu ba yếu tố: quy hoạch liên khu công nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị nhà nước. Thành phố đã nói rõ định hướng hướng tới cơ cấu kinh tế có năng suất cao hơn, ưu tiên dự án hoạt động thực chất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tuân thủ môi trường và tạo việc làm bền vững. Vấn đề giờ là biến lời nói thành cơ chế: đơn giản hóa thủ tục cho dự án tốt, sàng lọc dự án công nghệ thấp, tăng liên kết với nông nghiệp vùng, và đặc biệt là xây dựng thương hiệu “Công nghiệp Cần Thơ” gắn với chất lượng, xanh và cạnh tranh. Nếu làm được, ba dự án hiện tại sẽ là khởi đầu của một chu kỳ phát triển công nghiệp mới cho toàn Đồng bằng Sông Cửu Long; nếu không, chúng sẽ chỉ là những điểm sáng rời rạc trên bản đồ kinh tế miền Tây.
