Chuyến thăm cấp Nhà nước mang tính bước ngoặt
Chuyến thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là hoạt động đối ngoại cấp cao nhằm củng cố đối tác chiến lược toàn diện, gắn kết ưu tiên ngoại giao với hợp tác kinh tế – khoa học – giáo dục, đồng thời thể hiện sự dịch chuyển chiến lược của Việt Nam hướng mạnh hơn về khu vực Đại Dương trong bối cảnh cạnh tranh và liên kết mới.
Từ ngày 9 đến 14/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand theo lời mời của Toàn quyền Sam Mostyn và Toàn quyền Cindy Kiro. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Tô Lâm tới hai nước này sau Đại hội XIV của Đảng và sau khi kiện toàn các chức danh lãnh đạo nhiệm kỳ 2026-2031. Việc lựa chọn thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand ngay trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ là thông điệp rõ ràng: Việt Nam coi khu vực Đại Dương là không gian chiến lược, không chỉ là điểm đến bổ trợ mà là một trụ cột trong cấu trúc đối ngoại mới.
Đại Dương trong bản đồ ưu tiên chiến lược của Việt Nam
Đằng sau lịch trình dày đặc là một cấu trúc ưu tiên chiến lược đã được tính toán. Đây không chỉ là một chuyến “đi chào” thông thường, mà là sự khẳng định rằng Việt Nam đang chủ động gắn mình vào các chuỗi liên kết chính trị – kinh tế mới với các đối tác có cùng lợi ích về ổn định khu vực. Chuyến thăm diễn ra song song với quá trình đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị hiện đại mà Việt Nam đang thúc đẩy.
Đáng chú ý, đây là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện với Australia (3/2024) và với New Zealand (2/2025). Một tuyên bố có thể trích dẫn là: “Việc lựa chọn Australia và New Zealand cho chuyến thăm cấp Nhà nước sớm trong nhiệm kỳ mới cho thấy Việt Nam coi khu vực Đại Dương là trụ cột trong mạng lưới đối tác chiến lược toàn diện của mình.” Quan hệ Việt Nam New Zealand vì thế không còn là “vành đai phụ” mà trở thành một mắt xích quan trọng trong cấu trúc đối ngoại rộng mở của Việt Nam.
Hợp tác kinh tế Úc: từ khẩu hiệu đến các trụ cột động lực
Nếu trước đây, hợp tác kinh tế Úc với Việt Nam thường được nhắc nhiều ở mức độ tiềm năng, thì chuyến thăm cấp Nhà nước Australia lần này buộc hai bên phải cụ thể hóa. Chương trình chuyến thăm được thiết kế để gắn đối ngoại cấp cao với hợp tác cụ thể về kinh tế, công nghệ, giáo dục, nguồn nhân lực – những lĩnh vực Australia có thế mạnh nổi trội. Đây là cách tiếp cận thực dụng: dùng hợp tác kinh tế Úc làm đòn bẩy cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong nước.
Trong cuộc gặp Thủ tướng Anthony Albanese bên lề Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại Hoa Kỳ, ông Albanese đánh giá cao các kết quả của chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia tháng 8, đặc biệt là việc hai bên xác định rõ các trụ cột động lực quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam–Australia. Tô Lâm nhất trí tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác sâu rộng, đưa quan hệ vào giai đoạn phát triển mới, đóng góp thực chất cho hòa bình, hợp tác và phát triển khu vực. Nói cách khác, thăm cấp Nhà nước Australia không chỉ là nghi thức mà là cú hích để biến các trụ cột hợp tác thành dự án và lợi ích cụ thể.
Quan hệ Việt Nam – New Zealand: mắt xích mới trong không gian Đại Dương
Nếu Australia là đối tác đã quá quen trong các câu chuyện về năng lượng, nông nghiệp và giáo dục, thì quan hệ Việt Nam New Zealand lại đang nổi lên như một mắt xích mới trong không gian Đại Dương. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận lời mời Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro để thực hiện thăm cấp Nhà nước trong cùng hành trình cho thấy Việt Nam không muốn một cấu trúc hợp tác “nghiêng” chỉ về một đối tác. Thay vào đó, Hà Nội đang chủ ý xây dựng một mạng lưới liên kết cân bằng, đa trung tâm trong khu vực.
Đáng nói hơn, đây là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Điều này gửi đi thông điệp rằng các cam kết chính trị sẽ được tiếp nối bằng chương trình hành động cụ thể. Trong bối cảnh Việt Nam ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, an ninh lương thực và chuyển đổi năng lượng, New Zealand – với thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, giáo dục và quản trị công – có thể trở thành phòng thí nghiệm hợp tác, nơi các mô hình hợp tác mới được thử nghiệm rồi nhân rộng.
Từ đối ngoại cấp cao đến tác động dài hạn
Điều đáng bàn nhất ở chuyến thăm này là cách Việt Nam kết nối ngoại giao cấp cao với nhu cầu phát triển trong nước. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác sâu rộng với Australia, đưa quan hệ vào giai đoạn phát triển mới, đáp ứng nhu cầu của mỗi bên và đóng góp cho hòa bình, hợp tác, phát triển khu vực, đó không chỉ là thông điệp ngoại giao. Đó là cam kết rằng mọi thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand đều phải quay trở lại phục vụ người dân, doanh nghiệp và quá trình hiện đại hóa trong nước.
Một chỉ dấu khác về mức độ ưu tiên là việc lãnh đạo hai nước vẫn tranh thủ gặp nhau nhân dịp dự Kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại Hoa Kỳ. Điều này cho thấy Việt Nam đang chủ động duy trì “độ nóng” của các kênh đối thoại với Canberra, coi đây là một trong những trục kết nối quan trọng trong không gian Đại Dương. Khi những cam kết cấp cao được cụ thể hóa bằng các hiệp định, chương trình hợp tác và dòng đầu tư, người dân – từ sinh viên du học đến doanh nghiệp nhỏ – sẽ là những người cảm nhận rõ nhất lợi ích của một chiến lược đối ngoại được xây dựng bài bản.
