Một chuyến thăm mang tính mở chương, không chỉ là nghi lễ
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia từ ngày 9-12/8 là chuyến công du đầu tiên của ông trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam, diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam–Australia vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện và hai bên cùng muốn đẩy hợp tác sang một giai đoạn sâu hơn, thực chất hơn. Đây không phải là một chuyến đi xã giao “chào nhiệm kỳ”, mà là phép thử sớm cho tham vọng biến khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành lợi ích cụ thể. Tổng Bí thư Tô Lâm nhận lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn, đồng thời kết hợp thăm New Zealand từ ngày 9-14/8, cho thấy Canberra được ưu tiên rất cao trong bản đồ đối ngoại. Ở chiều ngược lại, việc Thủ tướng Anthony Albanese khẳng định quan hệ Việt Nam–Australia dựa trên “niềm tin chiến lược sâu sắc” cho thấy Australia coi Hà Nội là một trụ cột trong tính toán khu vực.
Từ niềm tin chiến lược tới chương hành động mới
Ý nghĩa chiến lược của chuyến thăm nằm ở chỗ nó diễn ra đúng lúc khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện đã đi vào vận hành, với khoảng 96% nội dung Chương trình hành động 2024–2027 được triển khai hoặc hoàn thành đúng tiến độ. Khi nền tảng chính sách đã gần “kín sổ”, bước tiếp theo phải là một chương trình hành động mới, tham vọng hơn – điều mà giới phân tích đánh giá là có khả năng cao sẽ được lãnh đạo hai bên thống nhất trong dịp này. Ở cấp chính trị, đây là cách hai nước gửi đi thông điệp rằng quan hệ Việt Nam Australia không chỉ “đẹp trên giấy” mà được dẫn dắt liên tục ở cấp cao nhất. Ở cấp khu vực, sự gắn kết này góp phần định hình một cấu trúc Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương mở, ổn định mà cả Hà Nội lẫn Canberra đều theo đuổi. Nếu không tận dụng được “đà tin cậy” hiện nay, cơ hội vàng để định hình trật tự mới có thể trôi qua.
Ưu tiên số một: kinh tế, đầu tư và các chuỗi cung ứng mới
Trong mọi khuôn khổ hợp tác chiến lược, kinh tế luôn là bài kiểm tra chân thực nhất – và chuyến thăm lần này cũng không ngoại lệ. Việt Nam và Australia hiện duy trì hơn 20 cơ chế hợp tác song phương, với kim ngạch thương mại hai chiều đã lên tới 14 tỷ USD vào năm 2025 và vị thế là đối tác thương mại hàng đầu của nhau. Theo đánh giá của Giáo sư Carl Thayer, thương mại và đầu tư sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu, với mục tiêu tăng gấp đôi đầu tư song phương trong những năm tới. Điều đó hàm ý hai việc: thứ nhất, hai bên phải đi xa hơn các mặt hàng truyền thống để xây dựng các chuỗi cung ứng mới về năng lượng, khoáng sản, công nghệ xanh; thứ hai, cần chuyển từ chỉ “bán – mua” sang cùng đầu tư, cùng phát triển chuỗi giá trị, nếu không muốn bị tụt lại trong cuộc tái cấu trúc kinh tế khu vực.
Giá trị chiến lược của giáo dục, công nghệ và quốc phòng – an ninh
Nếu thương mại là “xương sống” thì giáo dục, công nghệ và quốc phòng – an ninh lại là “cơ bắp” của quan hệ Việt Nam Australia. Australia hiện là điểm đến của gần 25.000 sinh viên Việt Nam, nằm trong nhóm 5 nước có số lượng sinh viên đông nhất, cùng hơn 400 chương trình liên kết đào tạo tại Việt Nam. Việc chuyến thăm diễn ra khi hai nước đã thiết lập Đối tác Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc và Không quân Hoàng gia Australia nhiều lần hỗ trợ vận chuyển bệnh viện dã chiến Việt Nam tới Nam Sudan cho thấy hợp tác an ninh đã vượt xa mức biểu tượng. Trên nền đó, công nghệ chiến lược – từ trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng đến công nghệ xanh – được dự báo là “đường băng” mới cho hợp tác chiến lược, giúp hai bên bớt phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng rủi ro và nâng cao tự chủ chiến lược.
Khi cộng đồng người Việt và chuyển đổi xanh trở thành chất keo dài hạn
Một điểm ít được nhắc tới nhưng có sức bền chiến lược là yếu tố con người và nghị trình phát triển bền vững. Khoảng 350.000 người Australia gốc Việt đang sinh sống tại nước này, tạo nên cầu nối văn hóa – xã hội mà không phải đối tác nào của Hà Nội cũng có. Cùng với đó, Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo Australia đều nhấn mạnh các ưu tiên chung về phát triển bao trùm, chuyển đổi xanh, kinh tế số và tự chủ chiến lược. Nói cách khác, “chất keo” của hợp tác chiến lược không chỉ là các hợp đồng và tuyên bố chung, mà là việc hai xã hội cùng chuyển đổi trong một hướng phát triển tương đồng. Kết luận hợp lý là: nếu chuyến thăm cấp nhà nước này biến được những cam kết lớn thành chương trình hành động cụ thể trong các lĩnh vực đó, Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam–Australia sẽ bước sang một trang mới với chiều sâu bền vững hơn là những con số thương mại ngắn hạn.
