Chuyến thăm cấp Nhà nước: từ tin cậy chính trị đến bài toán phát triển
Chuyến thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 9-14/8/2026 là sự kiện đối ngoại nổi bật, phản ánh bước chuyển từ ngoại giao thuần túy chính trị sang ngoại giao phục vụ phát triển, đồng thời mở ra cơ hội định hình lại hợp tác kinh tế, an ninh và khuôn khổ hợp tác ba bên trong bối cảnh khu vực Indo-Pacific cạnh tranh ngày càng gay gắt. Nhận lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới hai nước Nam Thái Bình Dương. Chuyến đi diễn ra ngay sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, thời điểm Việt Nam khẳng định rõ yêu cầu “ngoại giao phục vụ phát triển là trung tâm” và cần chuyển hóa mạng lưới đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện rộng lớn thành nguồn lực phát triển cụ thể cho đất nước.
Nâng tầm quan hệ song phương và bước chuyển sang hợp tác chiến lược toàn diện
Nếu chỉ nhìn chuyến thăm như hoạt động củng cố quan hệ song phương thì sẽ bỏ lỡ ý nghĩa sâu xa của nó: đây là phép thử cho năng lực biến tin cậy chính trị thành các chương trình hợp tác đo đếm được. Quan hệ Việt Nam – Australia đã trải qua các cột mốc Đối tác Toàn diện năm 2009, Đối tác Chiến lược năm 2018 và được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2024, với hơn 20 cơ chế hợp tác song phương đang được duy trì. Ở chiều quan hệ Việt Nam New Zealand, hai nước thiết lập ngoại giao từ năm 1975, lên Đối tác Toàn diện năm 2009, Đối tác Chiến lược năm 2020 và chính thức nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện trong chuyến thăm của Thủ tướng Christopher Luxon vào tháng 2/2025. Theo nguồn số liệu thống kê hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai bên tăng 15,8% trong năm 2025, cho thấy nền tảng kinh tế song phương đang mở rộng và cần một cú hích chính trị để đi vào chiều sâu.
Cơ hội mở rộng hợp tác kinh tế khu vực và lợi ích ba bên
Điểm đáng chú ý nhất của chuyến thăm này nằm ở không gian hợp tác kinh tế khu vực mà ba nước có thể cùng khai thác. Australia và New Zealand đều là những nền kinh tế phát triển, có thế mạnh về khoa học – công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, quản trị và đổi mới sáng tạo, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và có quan hệ gắn bó với ASEAN. Đây cũng chính là những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu rất lớn để phục vụ các đột phá chiến lược. Việt Nam, Australia và New Zealand cùng tham gia các khuôn khổ liên kết kinh tế như CPTPP, RCEP và Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand đã được nâng cấp. Nếu ba nước biết tận dụng trụ cột này để hình thành các chuỗi cung ứng mới, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường lẫn nhau, thì hợp tác kinh tế sẽ vượt khỏi phạm vi song phương, trở thành động lực kết nối rộng hơn trong toàn khu vực Indo-Pacific.
Từ thương mại, nông nghiệp đến giáo dục, khoa học và an ninh khu vực
Kim ngạch thương mại Việt Nam – Australia đã đạt mức đáng kể, với Australia là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam và Việt Nam là đối tác lớn thứ 10 của Australia. Tuy nhiên, điều Việt Nam cần không phải chỉ là những con số thương mại cao hơn, mà là dòng vốn và công nghệ có chất lượng đi kèm, tri thức giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và các chương trình đào tạo hình thành đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực mới. Nông nghiệp là một ví dụ rõ ràng: Australia đã mở cửa cho nhiều loại trái cây và thủy sản của Việt Nam, trong khi Việt Nam cũng mở thị trường cho các loại quả ôn đới của Australia và New Zealand. Cùng với hợp tác giáo dục – nơi Việt Nam nằm trong nhóm 5 nước có số lượng sinh viên nhiều nhất tại Australia – và tiềm năng hợp tác khoa học, chuyển đổi năng lượng, an ninh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nếu các sáng kiến hợp tác mới được hình thành, ngoại giao sẽ thực sự “quy đổi” thành cơ hội cho doanh nghiệp, nhà khoa học, sinh viên và người lao động Việt Nam.
Kết luận: Chuyến thăm sáu ngày và nền tảng cho nhiều năm
Tầm quan trọng của chuyến thăm cấp Nhà nước Australia và New Zealand lần này không nằm ở nghi lễ hay số lượng văn kiện ký kết, mà ở chỗ nó kiểm chứng một tư duy đối ngoại mới: coi ngoại giao là lực lượng tiên phong tạo lập môi trường hòa bình và những không gian phát triển mới cho đất nước. Làm sâu sắc quan hệ với hai Đối tác Chiến lược toàn diện giúp Việt Nam đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ, tăng khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài và mở rộng dư địa chiến lược trong khu vực Indo-Pacific. Thành công lâu dài sẽ được đo bằng câu hỏi: sau chuyến thăm, có thêm bao nhiêu dự án mới, công nghệ được chuyển giao, thị trường được mở rộng, chuỗi cung ứng được hình thành và sáng kiến hợp tác ba bên được khởi động. Vì thế, ý nghĩa của sáu ngày từ 9-14/8 sẽ không dừng lại ở hiện tại, mà là nền tảng cho cách Việt Nam biến vị thế thành nguồn lực và quan hệ chính trị tốt đẹp thành năng lực phát triển trong nhiều năm tới.
