Chuyến thăm cấp Nhà nước: tín hiệu ưu tiên chiến lược mới của Việt Nam
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand từ ngày 9–14/8, theo lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro, là hoạt động ngoại giao cấp cao đầu tiên của ông tại châu Đại Dương trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước, thể hiện việc Việt Nam coi trọng hai đối tác Oceania trong chiến lược mở rộng không gian đối ngoại, đa dạng hóa quan hệ chính trị, kinh tế và an ninh khu vực.
Điểm đáng chú ý là chuyến thăm mang cấp độ Nhà nước, không chỉ là một chuyến công du thông thường. Khi người đứng đầu hệ thống chính trị trực tiếp dẫn đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, thông điệp gửi ra ngoài rất rõ: quan hệ với Australia và New Zealand đang được đặt vào nhóm ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn mới. Đây không phải là hoạt động lễ nghi, mà là bước đi mang tính điều chỉnh chiến lược, nhằm củng cố thế cân bằng trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Quan hệ Việt Nam – Australia: từ đối tác thương mại đến trụ cột chiến lược
Chuyến Tô Lâm thăm Australia diễn ra đúng thời điểm quan hệ Việt Nam Australia vừa nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, cho thấy Hà Nội muốn biến khuôn khổ chính trị mới thành lợi ích cụ thể. Sau hơn 5 thập kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 26/2/1973, hai nước đã đi qua các nấc thang Đối tác Toàn diện (2009), Đối tác Chiến lược (2018) và Đối tác Chiến lược Toàn diện (3/2024). Đó là quỹ đạo tăng cấp đều đặn hiếm có, phản ánh sự tin cậy chính trị tăng lên.
Về kinh tế, Australia hiện là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác lớn thứ 10 của Australia. Theo thống kê, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 14 tỉ USD, cho thấy trọng lượng kinh tế của mối quan hệ này ngày càng lớn, dù Việt Nam còn nhập siêu. Cơ cấu đầu tư hai chiều với hàng trăm dự án đang hoạt động cùng nguồn ODA không hoàn lại từ Australia đã tạo nền tảng vật chất để chuyến thăm cấp Nhà nước lần này không chỉ là câu chuyện biểu tượng, mà là bàn đạp để yêu cầu những cam kết sâu hơn về thị trường, đầu tư, giáo dục và hợp tác an ninh.
Ngoại giao New Zealand: từ đối tác tiềm năng thành mảnh ghép an ninh – kinh tế
Nếu Australia là trụ cột lớn, thì ngoại giao New Zealand với Việt Nam lại thể hiện cách Hà Nội xử lý tinh tế các đối tác vừa và nhỏ trong khu vực. Việt Nam và New Zealand thiết lập quan hệ ngoại giao từ 19/6/1975, nâng cấp lên Đối tác Toàn diện năm 2009, Đối tác Chiến lược năm 2020, và chính thức trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện trong chuyến thăm của Thủ tướng Christopher Luxon tới Việt Nam tháng 2/2025. Dưới góc độ chính trị, đó là lời khẳng định New Zealand coi Việt Nam là nhân tố quan trọng trong chính sách châu Á – Thái Bình Dương và Đông Nam Á.
Quan hệ kinh tế giữa hai nước tuy chưa lớn bằng Australia nhưng đang tăng trưởng đáng kể, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt 1,5 tỉ USD, tăng 15,8% so với 2024. Cơ cấu hàng hóa mang tính bổ sung cao, giảm nguy cơ cạnh tranh trực tiếp. Thêm vào đó, New Zealand duy trì nguồn ODA ổn định cho Việt Nam, tập trung vào nông nghiệp, ứng phó biến đổi khí hậu và giáo dục. Đặt chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào bối cảnh này, có thể thấy Việt Nam đang chủ động biến New Zealand thành mắt xích quan trọng trong chuỗi đối tác thân thiện, hỗ trợ phát triển bền vững.
Tác động khu vực: Việt Nam định hình vai trò ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
Điều đáng nói là chuyến thăm cấp Nhà nước song song tới hai nước Oceania diễn ra khi khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đang là tâm điểm cạnh tranh chiến lược. Bằng việc đẩy mạnh cả quan hệ Việt Nam Australia và ngoại giao New Zealand, Hà Nội đang phát đi tín hiệu muốn đứng vững trên nền tảng đa đối tác, tránh lệ thuộc vào bất kỳ một trung tâm quyền lực nào. Khung Đối tác Chiến lược Toàn diện với cả hai nước mở ra không gian hợp tác ba chiều về chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, an ninh biển và giáo dục, nơi Việt Nam không chỉ là người hưởng lợi mà còn là bên đóng góp.
Ở cấp độ nội khối, sự hiện diện của lãnh đạo cao nhất Việt Nam tại Oceania có thể thúc đẩy các cơ chế hợp tác khu vực như CPTPP, các thỏa thuận về tiêu chuẩn thương mại và công nghệ. Đáng chú ý, với cộng đồng người Việt khoảng 375.000 người tại Australia và khoảng 14.000 người tại New Zealand, chuyến thăm tạo cơ hội kết nối nguồn lực kiều bào với chiến lược phát triển quốc gia. Nếu các cuộc gặp thượng đỉnh biến được các khuôn khổ đối tác thành các dự án cụ thể, Việt Nam sẽ có thêm "bệ đỡ" quan trọng để bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, ít phụ thuộc và có vị thế rõ ràng hơn trong cấu trúc khu vực.
Kết luận: thông điệp tự tin của ngoại giao Việt Nam
Tô Lâm thăm Australia và New Zealand không phải là hành trình đánh dấu nhiệm kỳ mới bằng những nghi thức ngoại giao, mà là tuyên bố chính trị về cách Việt Nam muốn hiện diện trong thế giới đang phân rã thành các khối cạnh tranh. Chọn hai đối tác Oceania vừa có trọng lượng kinh tế, vừa có lập trường coi trọng Việt Nam, Hà Nội đang gửi gắm thông điệp tự tin: Việt Nam đủ khả năng củng cố quan hệ với các nước phương Tây trong khi vẫn giữ được sự độc lập trong chính sách đối ngoại.
Chuyến thăm cấp Nhà nước này sẽ chỉ thật sự có ý nghĩa nếu tiếp nối là những bước triển khai thực chất: mở rộng thị trường, tăng đầu tư, đẩy mạnh hợp tác giáo dục – khoa học, đồng thời lồng ghép lợi ích của cộng đồng người Việt tại Australia và New Zealand vào chiến lược quốc gia. Dù vậy, riêng việc hai bên cùng nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện và tiếp nhận chuyến thăm ở cấp cao nhất đã đủ cho thấy vị trí của Việt Nam trong tính toán chiến lược của Oceania không còn là "vùng trắng" mà là mảnh ghép không thể bỏ qua.
