Vốn Việt Nam sang Lào bùng nổ: tín hiệu xoay trục sang hạ tầng chiến lược
Vốn đầu tư Việt Nam sang Lào là tổng giá trị các dự án mà doanh nghiệp Việt Nam đăng ký và triển khai tại Lào nhằm mở rộng hoạt động kinh doanh, tham gia xây dựng hạ tầng và khai thác thế mạnh bổ trợ giữa hai nền kinh tế trong khu vực Đông Dương. Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam có 20 dự án đầu tư sang Lào với tổng vốn đăng ký tăng 4,2 lần so với cùng kỳ năm trước, cho thấy một cú tăng tốc hiếm thấy trong lịch sử hợp tác song phương. Đây không chỉ là một con số đẹp trong báo cáo, mà là dấu hiệu rõ ràng của một cuộc xoay trục: ưu tiên hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các dự án kết nối như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, đang trở thành trung tâm của dòng vốn.
Thông tin về cú nhảy này không xuất hiện một cách rời rạc. Ngày 27/8 tại Đà Nẵng, Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước Việt Nam - Lào và Cuộc họp lần thứ 19 Ban Chỉ đạo Chương trình Hợp tác giữa Bộ Tài chính hai nước được đồng chủ trì bởi Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane. Việc tăng tốc đầu tư được đặt trong một khuôn khổ hợp tác có chủ đích: vừa tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, vừa tái cấu trúc ưu tiên sang thương mại, năng lượng và kết nối hạ tầng. Nói cách khác, đây là dòng vốn có chiến lược, không phải là làn sóng ngắn hạn mang tính thời vụ.
Hội nghị Đà Nẵng: từ tháo gỡ vướng mắc đến bản đồ hạ tầng Đông Dương
Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào không chỉ là nơi “rà soát kế hoạch” mà thực chất đang đóng vai trò như một trung tâm điều phối chính trị – kinh tế cho cả không gian Đông Dương. Hội nghị thống nhất tăng cường tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại, đầu tư và năng lượng trong bối cảnh dòng vốn Việt Nam sang Lào tăng mạnh. Câu chuyện không dừng ở song phương: hai bên cùng đặt mục tiêu tăng kết nối ba nền kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia và gắn các dự án hạ tầng với mạng lưới ASEAN.
Theo Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn, hai bên cần rà soát cơ chế hợp tác và phát huy vai trò của Ủy ban Hợp tác trong tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy thực hiện các hiệp định kinh tế. Đây là một tuyên bố đáng trích dẫn, bởi nó thừa nhận thẳng thắn rằng thể chế đang là nút thắt của dòng vốn. Trong những tháng cuối năm, hai nước thống nhất tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ: hợp tác chính trị – ngoại giao, củng cố quốc phòng – an ninh, thúc đẩy kết nối kinh tế và ưu tiên giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Nói cách khác, kết nối hạ tầng Đông Dương đang được đặt trên nền một gói hợp tác toàn diện, chứ không chỉ là các dự án rời rạc.
Cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn: trục xương sống mới cho thương mại Việt Nam - Lào
Nếu phải chọn một biểu tượng cho làn sóng đầu tư Việt Nam sang Lào hiện nay, cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn là ứng viên số một. Phía Lào đặt trọng tâm phát triển các dự án hạ tầng chiến lược kết nối với Việt Nam, trong đó có tuyến cao tốc Viêng Chăn - Hà Nội, và tiếp tục khẳng định muốn thúc đẩy các dự án quan trọng như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt. Đây không đơn thuần là một con đường, mà là trục xương sống mới cho thương mại Việt Nam - Lào, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở ra lựa chọn tuyến hàng hóa mới ra biển cho Lào.
Đặt cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn trong tổng thể kết nối hạ tầng Đông Dương, có thể thấy rõ tham vọng: từ Viêng Chăn, hàng hóa Lào có thể đi thẳng ra các cảng biển miền Trung Việt Nam thông qua các tuyến kết nối như đường số 6, đường số 12, tuyến cao tốc nối cửa khẩu Cha Lo với cảng Vũng Áng. Đồng thời, Việt Nam và Lào được đề nghị phối hợp thúc đẩy các tuyến đường sắt kết nối hai nước và liên thông với ASEAN. Khi đường bộ và đường sắt cùng hình thành, thương mại Việt Nam - Lào không chỉ tăng về lượng, mà còn tái cấu trúc về chất: từ giao dịch biên mậu nhỏ lẻ sang chuỗi logistics – công nghiệp – dịch vụ quy mô khu vực.
Đầu tư, năng lượng, giáo dục: bộ ba trụ cột nâng tầm kết nối hạ tầng Đông Dương
Dòng vốn đầu tư Việt Nam sang Lào tăng 4,2 lần chỉ là phần nổi của tảng băng chiến lược dài hạn. Bên dưới là một cấu trúc hợp tác đang định hình lại: từ thương mại, năng lượng đến giáo dục. Kim ngạch thương mại hai chiều 6 tháng đầu năm đạt 1,3 tỷ USD, trong khi lĩnh vực năng lượng đã có các thỏa thuận mua bán điện và than với tổng giá trị thương mại tương đương. Khi năng lượng được coi là “hạ tầng mềm” hỗ trợ hạ tầng cứng như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, kết nối hạ tầng Đông Dương sẽ có nền tảng vận hành ổn định hơn, ít phụ thuộc hơn vào các tuyến cung ứng bên ngoài khu vực.
Song song với đầu tư và thương mại Việt Nam - Lào, trụ cột giáo dục – đào tạo được đẩy lên một tầm mới. Năm 2026, Chính phủ Việt Nam cấp 1.300 suất học bổng cho Lào tại hơn 170 cơ sở giáo dục và đang phối hợp triển khai Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam. Việt Nam cũng dành một khoản viện trợ lớn cho Lào giai đoạn 2026-2030, trong đó 7 dự án đang được triển khai và cơ bản đáp ứng tiến độ. Hướng đi đáng chú ý là kết hợp vốn viện trợ với các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện những dự án lớn có tác động trực tiếp tới phát triển kinh tế – xã hội Lào. Nói cách khác, hạ tầng không chỉ là đường và cầu, mà là cả nguồn nhân lực, thể chế và năng lượng cùng được “bê tông hóa” trên nền hợp tác lâu dài.
Từ dòng vốn đến hành lang tăng trưởng mới của Đông Dương
Điểm quan trọng nhất sau làn sóng đầu tư Việt Nam sang Lào là nó đang định hình một hành lang tăng trưởng mới của Đông Dương, thay vì chỉ thêm vài dự án rải rác. Trong những tháng cuối năm, hai bên thống nhất tiếp tục tăng cường hợp tác kinh tế, tài chính, giao thông vận tải, năng lượng, viễn thông và du lịch, đồng thời tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và kết nối ba nền kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia. Đó là một lộ trình rõ ràng chứ không phải khẩu hiệu.
Tuy vậy, không nên lãng mạn hóa những con số đẹp. Khi hai bên đặt mục tiêu rà soát và tháo gỡ vướng mắc tại các dự án trọng điểm còn chậm tiến độ để tạo nền tảng cho các hoạt động hợp tác năm 2027, họ gián tiếp thừa nhận rằng nhiều nút thắt vẫn tồn tại: thủ tục, hạ tầng phụ trợ, năng lực doanh nghiệp, lẫn rủi ro chính sách. Câu hỏi không phải là có nên đẩy mạnh kết nối hạ tầng Đông Dương hay không – điều đó đã quá rõ – mà là làm sao biến cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn và các dự án kèm theo thành hành lang kinh tế sống động, chứ không thành những tuyến đường vắng xe. Câu trả lời nằm ở sự nhất quán thể chế, chất lượng thực thi và khả năng chia sẻ lợi ích công bằng giữa các bên.
