Bùng nổ vốn đầu tư Việt – Lào: cú chuyển mình chiến lược
Vốn đầu tư Việt Nam sang Lào là dòng vốn do doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam rót vào các dự án sản xuất, hạ tầng, năng lượng và dịch vụ tại Lào, phản ánh mức độ gắn kết kinh tế và tầm ảnh hưởng chiến lược của hợp tác kinh tế Việt Lào trong khu vực. Trong 7 tháng đầu, Việt Nam đã có 20 dự án đầu tư sang Lào với tổng vốn đăng ký tăng 4,2 lần so với cùng kỳ, cho thấy đây không còn là hợp tác tượng trưng mà là dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn và chuỗi cung ứng sang một cấu trúc khu vực mới.
Trọng tâm của bước nhảy này được khẳng định tại Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước Việt Nam - Lào tổ chức ngày 27/8 tại Đà Nẵng, dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane. Việc dòng vốn tăng nhanh không chỉ là “tin tốt” ở cấp số liệu; nó báo hiệu một giai đoạn tái cấu trúc hạ tầng khu vực, nơi đường cao tốc, đường sắt và năng lượng trở thành ngôn ngữ mới của hợp tác.
Đường cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn: trục xương sống mới của hạ tầng khu vực
Nếu phải chọn một dự án biểu tượng cho làn sóng đầu tư Việt Nam sang Lào, thì đường cao tốc Hà Nội Viêng Chăn chính là ứng viên số một. Lào đã đặt trọng tâm phát triển tuyến cao tốc Viêng Chăn - Hà Nội cùng tuyến kết nối cửa khẩu Cha Lo với cảng Vũng Áng như những dự án hạ tầng chiến lược kết nối với Việt Nam. Đồng thời, phía Lào muốn tiếp tục thúc đẩy cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt như một gói hạ tầng khu vực hoàn chỉnh.
Việc hình thành trục cao tốc này sẽ tái vẽ lại bản đồ logistics của bán đảo Đông Dương: hàng hóa Lào có cửa ngõ ra biển ngắn và rẻ hơn, doanh nghiệp Việt Nam có hành lang đường bộ thẳng sang thị trường nội địa Lào và sâu hơn vào ASEAN. Đây là lý do vì sao hạ tầng khu vực không còn chỉ là câu chuyện của kỹ sư và nhà thầu, mà là bài toán chiến lược của cả chuỗi giá trị xuất nhập khẩu và dịch vụ.
Đường sắt xuyên biên giới và tham vọng kết nối ASEAN
Song hành với đường cao tốc Hà Nội Viêng Chăn, các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Lào đang được đặt lên bàn như một trọng tâm hợp tác mới. Hai nước được đề nghị phối hợp thúc đẩy các tuyến đường sắt kết nối và liên thông với ASEAN, với kỳ vọng khi hoàn thiện sẽ tăng giao thương, du lịch và kết nối kinh tế khu vực. Nếu cao tốc là mạch máu cho vận tải đường bộ, thì đường sắt là “xương sống” vận tải khối lượng lớn, kéo chi phí logistics xuống và nâng khả năng cạnh tranh của toàn vùng.
Nhìn từ góc độ đầu tư, đây chính là nền tảng vật chất giúp khái niệm hạ tầng khu vực trở nên cụ thể: từ tuyến đường số 6, đường số 12 đến các hành lang mới nối Lào với cảng biển Việt Nam. Một mạng lưới đường bộ – đường sắt – năng lượng liên thông sẽ biến hợp tác kinh tế Việt Lào từ song phương thành trục kéo cả tam giác Việt Nam - Lào - Campuchia tiến gần hơn thị trường ASEAN rộng lớn.
Ủy ban Hợp tác Việt – Lào: tháo gỡ rào cản để dòng vốn chảy thông
Điểm then chốt để đầu tư Việt Nam sang Lào không bị “tắc đường” là vai trò của Ủy ban Hợp tác hai nước. Tại Hội nghị giữa kỳ, hai bên đã rà soát việc thực hiện Kế hoạch hợp tác trong 8 tháng, nhận diện khó khăn và thống nhất các trọng tâm còn lại của năm. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh nhu cầu rà soát cơ chế hợp tác và phát huy vai trò của Ủy ban trong tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy thực hiện các hiệp định kinh tế.
Quan trọng hơn, hai bên thống nhất tiếp tục thúc đẩy đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam vào Lào, tăng đối thoại và phối hợp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư. Thương mại và năng lượng được xác định là lĩnh vực ưu tiên, với các thỏa thuận mua bán điện và than đã được ký kết. Đây là bước chuyển từ hợp tác “trên giấy” sang việc xử lý cụ thể từng dự án, nhất là các dự án hạ tầng lớn, tránh tình trạng vốn cam kết nhiều nhưng giải ngân chậm.
Từ song phương đến tam giác kinh tế: vì sao đây là thời khắc bản lề?
Trong những tháng cuối năm, Việt Nam và Lào thống nhất không chỉ tăng cường hợp tác kinh tế, tài chính, giao thông vận tải, năng lượng, viễn thông và du lịch, mà còn thúc đẩy kết nối ba nền kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia. Ở lĩnh vực kinh tế, mục tiêu được đặt ra là tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế Việt Lào, từ đó mở rộng sang tam giác khu vực. Đây chính là bước “nâng cấp” hợp tác, biến các dự án hạ tầng khu vực thành trục liên kết mới của ASEAN lục địa.
Theo kế hoạch chung, hai bên sẽ tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ: hợp tác chính trị – ngoại giao, củng cố quốc phòng – an ninh, thúc đẩy kết nối kinh tế, và ưu tiên giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Hạ tầng chỉ là phần hữu hình của một chiến lược rộng hơn: kết nối thể chế, tài chính và con người. Nếu các rào cản doanh nghiệp tiếp tục được tháo gỡ và dòng vốn giữ được đà tăng, đường cao tốc Hà Nội Viêng Chăn và mạng lưới đường sắt mới có thể trở thành biểu tượng cho một thời kỳ cạnh tranh khu vực được quyết định bằng chất lượng hạ tầng chứ không phải bằng hàng rào thương mại.
