Đô thị sinh thái Huế: Thủy Thanh là mảnh ghép chiến lược chứ không chỉ là một dự án mới
Quy hoạch khu Thủy Thanh là định hướng phát triển một khu đô thị sinh thái Huế quy mô lớn, kết hợp nhà ở, thương mại – dịch vụ, hạ tầng giao thông và không gian xanh, nhằm tạo một mô hình phát triển bền vững vừa đáp ứng nhu cầu ở, làm việc, du lịch của khoảng 33.000 cư dân, vừa bảo vệ hệ thống sông ngòi, cảnh quan và khả năng thoát lũ trong dài hạn.
Theo Quyết định 2748/QĐ-UBND, khu vực Thủy Thanh và vùng phụ cận có phạm vi lập quy hoạch 761,55ha, nằm trên địa bàn các phường Thanh Thủy, Vỹ Dạ và Hương Thủy, với thời hạn quy hoạch đến năm 2045 và tầm nhìn đến 2065. Nói cách khác, đây không chỉ là một khu ở mới mà là bản đồ định hình lại không gian phía Đông – Nam thành phố. Nếu Huế làm tốt, Thủy Thanh có thể trở thành hình mẫu cho đô thị sinh thái Huế trong tương lai; nếu làm dở, đây sẽ là thêm một khu đô thị dở dang trên giấy.
Bố cục 761ha: Cân bằng giữa nhà ở, dịch vụ và hệ sinh thái sông nước?
Điểm đáng chú ý nhất trong quy hoạch khu Thủy Thanh là nỗ lực cân bằng giữa phát triển dân cư, thương mại – dịch vụ và không gian sinh thái. Toàn khu được tổ chức thành 3 đơn vị ở: Khu A phía Bắc khoảng 311,25ha cho 20.300 người, định hướng chỉnh trang và phát triển đô thị sinh thái; Khu B trung tâm 112ha, khoảng 4.600 người, tập trung khai thác giá trị cầu ngói Thanh Toàn và cảnh quan để phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản; Khu C phía Nam 338,30ha, khoảng 8.100 người, theo mô hình “đô thị đảo” kết hợp hành lang thoát nước và dịch vụ du lịch.
Về cơ cấu sử dụng đất, quy hoạch phân bổ 201,56ha cho nhóm nhà ở, 51,45ha cho đất hỗn hợp nhà ở và dịch vụ, 43,56ha cho thương mại – dịch vụ và 40,78ha cho khu dịch vụ – du lịch. Song song, quỹ đất cây xanh công cộng 54,14ha, cây xanh sử dụng hạn chế 14,68ha, cây xanh chuyên dụng 28,25ha, cùng 82,77ha mặt nước, hồ ao, sông suối tạo nên bộ khung sinh thái. Chính lựa chọn này cho thấy Huế không muốn đánh đổi hết ruộng đồng, sông ngòi lấy nhà cao tầng, dù đất nông nghiệp hiện trạng sẽ giảm mạnh từ 467,27ha xuống còn 30,07ha.
Phát triển bền vững: Từ khẩu hiệu trên giấy đến bài toán chống ngập và thích ứng lũ
Quy hoạch này chỉ có ý nghĩa phát triển bền vững khi nó giải quyết được bài toán lâu dài: sống chung với lũ, bảo vệ sông ngòi và giảm rủi ro cho cư dân. Đồ án nhấn mạnh phát triển đô thị gắn với bảo vệ hệ thống sông, kênh mương và khả năng thoát lũ, yêu cầu nạo vét kênh, mương, lòng sông và mở rộng hành lang xanh nhằm tăng khả năng thoát lũ. Khu vực ven sông Như Ý và vùng thấp trũng dưới 1m được định hướng làm vùng đệm xanh, hạn chế xây dựng mật độ cao và nghiên cứu tái định cư các hộ ở khu vực ven sông, hành lang thoát lũ.
Về cao độ nền, các khu dân cư chỉnh trang giữ cao độ hiện trạng, còn khu vực thấp trũng thường xuyên ngập lũ sẽ từng bước tôn nền cao hơn mực nước ngập tính toán tối thiểu 0,3 – 0,5m; khu xây dựng mới có cao độ trung bình từ +2,2m đến +2,62m. Đây là bước đi tích cực, nhưng nguy cơ “bê tông hóa” nâng nền cục bộ vẫn có thể đẩy nước sang khu khác. Muốn đô thị sinh thái Huế không biến thành đô thị ngập lụt, thành phố phải kiên định với vùng đệm xanh, kiểm soát chặt mật độ xây dựng và ưu tiên giải pháp dựa vào thiên nhiên chứ không chỉ đắp nền, kè bê tông.
Hạ tầng và liên kết vùng: Thủy Thanh không thể phát triển đơn lẻ
Khu Thủy Thanh chỉ thực sự sống động khi gắn kết với mạng lưới hạ tầng và các cực tăng trưởng khác của Huế. Về giao thông, quy hoạch mở rộng đường Tố Hữu nối dài đi Cảng hàng không quốc tế Phú Bài và tuyến kết nối trung tâm thành phố với Phú Hồ, Phú Vang, đều có lộ giới 60m; trục chính đô thị rộng 56m, các tuyến còn lại từ 50m đến 13,5m. Đáng chú ý, một tuyến đường sắt đô thị và ga trên cao được bố trí giữa dải phân cách đường Tố Hữu, cùng 12,35ha bãi đỗ xe tập trung gần các công trình công cộng, thương mại – dịch vụ và công viên cây xanh. Đây là lựa chọn đúng hướng nếu Huế muốn hạn chế xe cá nhân và xây dựng một đô thị sinh thái Huế với giao thông công cộng làm trục chính.
Ở cấp độ thành phố, lãnh đạo Huế xác định phải thúc đẩy các dự án tại Cảng Chân Mây, tháo gỡ khó khăn về hạ tầng tại các khu công nghiệp và đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công. Trong những tháng cuối năm, thành phố sẽ tập trung đẩy nhanh các dự án có khả năng tạo thêm năng lực cho nền kinh tế và phấn đấu hoàn thành kế hoạch thu ngân sách 2026. Nếu các cực công nghiệp – cảng biển này vận hành tốt, Thủy Thanh có thể trở thành nơi ở, dịch vụ, du lịch hỗ trợ cho khu vực sản xuất – logistics, thay vì chỉ là khu đô thị ngủ. Ngược lại, nếu hạ tầng kết nối và đầu tư công chậm, quy hoạch khu Thủy Thanh khó tránh khỏi nguy cơ cung nhà ở vượt cầu, hạ tầng bỏ trống.
Tác động lên đời sống người dân và yêu cầu quản trị đô thị mới
Từ góc nhìn người dân, quy hoạch này vừa là cơ hội vừa là sức ép. Dân số khu vực hiện khoảng 8.000 người, dự kiến tăng lên khoảng 33.000 người vào năm 2045. Điều đó đồng nghĩa với làn sóng đầu tư hạ tầng, dịch vụ, nhưng cũng kéo theo chuyển đổi đất nông nghiệp và di dời ở các vùng có rủi ro lũ cao. UBND phường Thanh Thủy được giao công bố quy hoạch trong vòng 15 ngày kể từ khi phê duyệt, đồng thời quản lý chặt việc phân lô, tách thửa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất để tránh quá tải hạ tầng. Đây là điểm then chốt: nếu không chặn được cơn sốt đất và xây dựng tự phát, mọi khẩu hiệu phát triển bền vững sẽ bị phá vỡ.
Ở phạm vi toàn đô thị, thành phố yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát toàn bộ nhiệm vụ, xác định rõ vướng mắc, nguyên nhân chậm trễ và trách nhiệm cụ thể để xử lý. Cùng với đó, y tế cơ sở được giao củng cố trạm y tế, đẩy mạnh khám sức khỏe và sàng lọc bệnh cho người dân. Một khu đô thị sinh thái không chỉ là cây xanh và sông nước; đó còn là nơi người dân tiếp cận dịch vụ công, giáo dục, y tế an toàn và ổn định. Nếu Huế coi Thủy Thanh là “phòng thí nghiệm” cho một mô hình đô thị mới, thì thách thức lớn nhất là xây dựng được bộ máy quản trị linh hoạt, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng.
