Khi quốc phục Miss Grand trở thành tác phẩm nghệ thuật
Quốc phục của Emoura Phạm tại phần thi National Costume của Miss Grand International là một thiết kế sân khấu nặng 20kg, được dựng như tác phẩm trình diễn sắp đặt, vừa mang tính nghi lễ, vừa kể câu chuyện về nghề làm ngựa giấy truyền thống của Việt Nam thông qua cấu trúc hai chú ngựa, chiếc lọng và bố cục di chuyển trên sàn diễn.
Điểm quan trọng không phải ở số ký hay độ hoành tráng, mà ở lựa chọn đầy chủ ý: dùng hình tượng ngựa giấy – một chất liệu dân gian thường gắn với tín ngưỡng và nghi lễ – để bước vào sân chơi quốc tế. Trưa 7/10, khi bước vào phần thi Trang phục dân tộc, một trong những nội dung được chờ đợi nhất của Miss Grand International, Emoura không mang một bộ váy lộng lẫy theo lối quen thuộc mà mang cả một “đoàn rước” lên sân khấu. Ở đó, thời trang sàn diễn không chỉ để đẹp; nó trở thành phương tiện kể chuyện, buộc khán giả phải nhìn quốc phục Miss Grand như một tác phẩm, không chỉ là màn trình diễn bắt mắt.
“Vinh quy bái tổ”: từ ngựa giấy thủ công đến hình tượng vinh hiển
“Vinh quy bái tổ” là một thiết kế truyền thống theo đúng nghĩa: nó bước ra từ làng nghề ngựa giấy thủ công chứ không từ trí tưởng tượng ngẫu hứng. Bộ trang phục nặng khoảng 20kg, nổi bật với hai chú ngựa đặt quanh người, được lấy cảm hứng trực tiếp từ nghề làm ngựa giấy truyền thống, tái hiện hình ảnh đoàn ngựa song hành – biểu tượng cho sự vinh hiển và lòng tri ân cội nguồn. Việc kết hợp hình ảnh tranh dân gian Giám Mã càng nhấn mạnh chiều sâu văn hóa thay vì chỉ dừng ở mặt thị giác.
Ở đây, lựa chọn chủ đề là một tuyên bố. Thay vì bám vào các mô-típ “an toàn” như hoa, kiến trúc hay cảnh quan, ê-kíp đã chọn một hình tượng gắn chặt với đời sống tâm linh và nghi lễ dân gian. Thiết kế do Phạm Minh Mẫn thực hiện, với sự cố vấn của Ivan Trần và đội ngũ stylist, trang điểm, làm tóc, nail đồng hành để hoàn thiện diện mạo. Cách làm này cho thấy quốc phục Miss Grand không nhất thiết phải chạy theo xu hướng “siêu anh hùng văn hóa” mà có thể đi vào ngách tinh tế: lấy một chi tiết nhỏ của đời sống dân gian và phóng lớn nó lên thành biểu tượng.
20kg trên vai: thách thức trình diễn hay phép thử bản lĩnh?
Một thiết kế 20kg trên sàn quốc tế không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là phép thử bản lĩnh của người mặc. Theo NTK Ivan Trần, phần khó nhất khi trình diễn là giữ thăng bằng với cấu trúc hai chú ngựa và chiếc lọng đi kèm; nên Emoura buộc phải vừa kiểm soát chuyển động, vừa thể hiện thần thái để làm nổi bật từng chi tiết. Trên sân khấu, cô giữ nhịp chắc, xoay người, đổi hướng, phối hợp đạo cụ, kết hợp ánh mắt và biểu cảm dù đang khoác lên mình một thiết kế nặng nề.
Ở góc nhìn phê bình, độ nặng của trang phục vừa là điểm nhấn vừa là giới hạn. Nó khiến mỗi bước đi trở nên chậm rãi, trang trọng – phù hợp với tinh thần “vinh quy bái tổ” – nhưng cũng thu hẹp khả năng kể chuyện bằng chuyển động phức tạp. Nếu các thí sinh khác có thể tung cánh, xoay váy hay di chuyển linh hoạt, thì Emoura chọn cách dùng tiết tấu chậm, chắc để cho khối trang phục lên tiếng. Đây là lựa chọn dũng cảm: chấp nhận hy sinh sự phô diễn cá nhân để nhường sân khấu cho tính tượng trưng của thiết kế truyền thống.
Giữa rừng biểu tượng quốc tế, ngựa giấy Việt Nam nói gì?
Đêm quốc phục Miss Grand không thiếu những ý tưởng ấn tượng: đồng hồ thiên văn Prague, lâu đài với hàng chục tháp nhọn, chim vẹt đuôi dài đầy sắc màu, váy lông nhiệt đới, hình ảnh nông dân mùa gặt hay những thông điệp môi trường như “Tears of Mother Nature” đầy ám ảnh từ Nepal. Trong bối cảnh các thí sinh mang lên sân khấu đủ loại công trình kiến trúc, động vật và hiện tượng thiên nhiên, việc Việt Nam chọn ngựa giấy thủ công là quyết định có phần “ngược dòng” – ít hoành tráng nhưng nặng chiều sâu.
Chính sự đối lập này khiến bộ quốc phục của Emoura đáng nhớ. Nó không cố gắng thắng bằng kích thước hay độ lập lòe, mà bằng câu chuyện văn hóa rõ ràng: vinh hiển nhưng không quên cội nguồn. Emoura nói cô muốn giới thiệu văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế qua phần trình diễn này, và điều đó thể hiện ở cách thiết kế kể một câu chuyện dễ hiểu với khán giả toàn cầu: người con trở về, cúi đầu trước gốc rễ của mình. Ở đây, thời trang sàn diễn chạm đến chức năng đẹp nhất của nó: trở thành ngôn ngữ chung cho những ký ức rất riêng của một dân tộc.
Một đại diện đa văn hóa gửi lời chào bằng ngôn ngữ truyền thống
Điều thú vị là người mang bộ quốc phục đậm chất truyền thống ấy lại là một đại diện đa văn hóa. Emoura Phạm, tên thật Turner Katherine Margaret, tên tiếng Việt là Phạm Chấn Phương, sinh năm 2000, có mẹ là người Việt và cha là người Anh gốc Nam Phi. Lớn lên trong môi trường quốc tế, học tại các trường quốc tế ở Việt Nam rồi sang Mỹ học phổ thông và đại học, cô vẫn chọn giới thiệu bản thân với thế giới bằng hình tượng ngựa giấy quê nhà. Đó là một lựa chọn mang tính tuyên bố: căn cước hiện đại không loại bỏ gốc gác, mà có thể làm đường dẫn để quay lại với nó.
Ở phần phỏng vấn kín 4/10, khi được hỏi nếu không chiến thắng sẽ chọn ai, Emoura từ chối nêu tên cụ thể và bày tỏ sự trân trọng với tất cả thí sinh. Kết quả, cô nhận được 14 lượt bình chọn trong tổng số 70 thí sinh cho ngôi vị Miss Grand International và lọt Top 3 Country’s Power of the Year. Những con số này không chỉ là tín hiệu ủng hộ cho cá nhân cô, mà còn cho lựa chọn thẩm mỹ mà cô đại diện: một quốc phục Miss Grand dám đi sâu vào thiết kế truyền thống, dám nặng 20kg, dám kể một câu chuyện chậm rãi giữa rừng sân khấu ồn ào. Và đó là lý do bộ quốc phục của Emoura xứng đáng được xem như một bước tiến, nơi thời trang dân tộc không chỉ là tiết mục bắt buộc, mà là nghệ thuật.
