Virus cúm mùa thu biến đổi liên tục: Vì sao mẹ bầu và trẻ nhỏ phải chủ động?
Phòng ngừa cúm mẹ bầu và cúm ở trẻ nhỏ là việc áp dụng đồng thời tiêm vaccine cúm mùa, vệ sinh cá nhân, theo dõi sức khỏe và xử trí sớm triệu chứng hô hấp, nhằm giảm nguy cơ nhiễm virus cúm mùa thu và hạn chế biến chứng nặng ở hai nhóm dễ tổn thương nhất này. Virus cúm luôn biến đổi, nên ai lơ là sẽ là người trả giá trước. Dữ liệu giám sát của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy hoạt động cúm tại khu vực Tây Thái Bình Dương đã tăng từ 12% lên 13% chỉ trong hai tuần, báo hiệu một mùa cúm đến sớm và khó lường. Khi chủng virus thay đổi theo thời gian và từng địa phương, như sự luân phiên giữa cúm A(H3N2) và A(H1N1) tại Hong Kong, mẹ bầu và trẻ nhỏ càng cần một chiến lược phòng ngừa chủ động, không chờ đến khi bệnh bùng phát trong gia đình.
Mẹ bầu và trẻ nhỏ: Nhóm nguy cơ cao không được phép chủ quan
Điều đáng lo không phải chỉ là mắc cúm, mà là biến chứng cúm trẻ em và phụ nữ mang thai phải đối mặt. Theo TS.BS Bùi Chí Thương, trong thai kỳ, những thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp khiến mẹ bầu dễ bị cúm nặng, tăng nguy cơ viêm phổi, nhập viện, sinh non hoặc con nhẹ cân. Đây không còn là chuyện “cảm cúm thông thường” mà là rủi ro cho cả hai mạng sống. Ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 2 tuổi, cúm có thể kéo theo viêm tai, viêm phế quản, viêm phổi, thậm chí biến chứng tim, não. Câu chuyện bé 6 tuổi tại TPHCM mắc cúm A, phải nhập viện vì có tiền sử sốt cao co giật, là lời nhắc rằng dù đã tiêm vaccine, trẻ vẫn có thể mắc bệnh và cần theo dõi sát. Cúm ở trẻ nhỏ không bao giờ là chuyện nhỏ khi hệ miễn dịch còn non nớt.
TPHCM tăng hơn 34.600 ca viêm hô hấp: Cảnh báo cho gia đình có trẻ nhỏ và người bệnh nền
Khi TPHCM ghi nhận hơn 34.600 ca viêm hô hấp cấp trong một tuần, tăng hơn 64% so với trung bình bốn tuần trước, đó không còn là con số thống kê khô khan mà là hồi chuông báo động cho mọi gia đình. Thời tiết chuyển mùa, học sinh trở lại lớp, virus cúm mùa thu và các tác nhân hô hấp có thêm “sân chơi” lý tưởng để lây lan. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… là những người dễ chuyển nặng khi nhiễm cúm. Cảm lạnh và cúm thường bị nhầm lẫn, nhưng cúm với sốt, đau đầu, đau nhức toàn thân và mệt mỏi rõ rệt có khả năng gây viêm phổi, viêm xoang cấp, nhiễm trùng nặng. Nếu vẫn xem cúm là bệnh “tự khỏi”, chúng ta đang bỏ qua một nguồn nguy cơ nhập viện và biến chứng hoàn toàn có thể giảm bớt bằng phòng ngừa sớm.
Chiến lược phòng ngừa cúm hiệu quả cho mẹ bầu và trẻ nhỏ
Phòng ngừa cúm mẹ bầu và bảo vệ trẻ không thể dựa vào một biện pháp đơn lẻ. Nền tảng vẫn là vaccine cúm mùa, được cập nhật thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp với các chủng virus dự kiến lưu hành, trong đó có thay đổi ở cúm A/H3N2 (subclade K) và cúm B dòng Victoria. Phụ nữ mang thai được khuyến cáo tiêm vaccine cúm bất hoạt ở bất kỳ giai đoạn nào, vừa bảo vệ mẹ, vừa truyền kháng thể sang thai nhi, giúp trẻ được “che chở” trong những tháng đầu đời khi chưa đủ tuổi tiêm. Trẻ từ 6 tháng tuổi nên tiêm vaccine cúm hằng năm để giảm nguy cơ mắc và biến chứng cúm ở trẻ nhỏ. Song song, gia đình cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, giữ nhà cửa thông thoáng, hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần người đang ho, sốt, sổ mũi và không tự ý dùng kháng sinh khi nghi cúm.
Nhận biết sớm và xử trí đúng: Chìa khóa tránh biến chứng nặng
Không có chiến lược phòng ngừa nào hoàn hảo nếu cha mẹ bỏ qua dấu hiệu sớm. Khi trẻ sốt, ho, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi người, hãy nghĩ đến cúm chứ không chỉ cảm lạnh. Theo các bác sĩ, người bệnh cần theo dõi sát, hạn chế tiếp xúc gần, chủ động đi khám khi nghi cúm, đặc biệt với mẹ bầu, trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Cần đưa đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, thở nhanh, đau ngực, li bì, quấy khóc nhiều, bỏ bú, ăn uống kém, dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng xấu đi nhanh. Kháng sinh không diệt được virus cúm, nên tự ý dùng chỉ khiến việc điều trị bội nhiễm sau này khó khăn hơn. Cúm không đứng yên, nhưng chúng ta có thể đi trước một bước bằng tiêm vaccine đúng lịch, vệ sinh tốt và phản ứng nhanh với mọi dấu hiệu bất thường.
