Khu công nghiệp Tây Nguyên: từ “vành đai nông nghiệp” sang cực tăng trưởng mới
Khu công nghiệp Tây Nguyên là các không gian sản xuất tập trung được quy hoạch gắn với hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, nhằm tái định vị vùng đất vốn thiên về nông – lâm nghiệp thành cực công nghiệp mới, thu hút doanh nghiệp, tạo việc làm và là nền tảng để các tỉnh trong khu vực theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số thông qua phát triển hạ tầng công nghiệp và chuỗi giá trị sâu hơn. Ngày 3-8, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, xem đây là động lực then chốt để đạt tăng trưởng kinh tế hai con số. Cách tiếp cận chủ động, coi khu công nghiệp là “trái tim” của chiến lược phát triển cho thấy Gia Lai không muốn chỉ là vùng nguyên liệu mà là trung tâm chế biến, dịch vụ công nghiệp. Đây là bước chuyển tư duy cần thiết nếu Tây Nguyên muốn bứt phá thay vì tăng trưởng cầm chừng.
Gia Lai siết tiến độ, ưu tiên cải cách để biến mục tiêu hai con số thành hiện thực
Điểm đáng chú ý ở Gia Lai là tỉnh không dừng ở khẩu hiệu tăng trưởng kinh tế hai con số, mà đi thẳng vào những điểm nghẽn: hạ tầng chưa đồng bộ, giải phóng mặt bằng ách tắc, thủ tục đầu tư, đất đai, môi trường kéo dài. Thay vì đổ lỗi cho “hoàn cảnh”, lãnh đạo tỉnh chọn siết lại kỷ luật thực thi. Tỉnh yêu cầu mạnh mẽ cải cách hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, bảo đảm hoàn thành hồ sơ dự án trong khu công nghiệp không quá 38 ngày. Đây là thông điệp rõ ràng gửi tới nhà đầu tư khu công nghiệp: chính quyền sẽ đồng hành, nhưng không chấp nhận quy trình chậm chạp. Cùng lúc, Gia Lai yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng xây dựng lại tiến độ, rút ngắn ít nhất 50% thời gian thực hiện dự án và tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp" để sớm hoàn thiện hạ tầng. Nếu các biện pháp này được thực hiện nghiêm túc, khu công nghiệp sẽ không còn là những mặt bằng dang dở, mà trở thành không gian sản xuất thực sự, đủ sức kéo kinh tế địa phương đi lên.
Đắk Lắk với phép thử Phú Xuân: năng lực nhà đầu tư là rào cản hay cơ hội?
Đắk Lắk đang đặt cược vào Khu công nghiệp Phú Xuân như một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh khu công nghiệp Tây Nguyên. Dự án có quy mô hơn 313 ha, triển khai ba giai đoạn với giai đoạn 1 hơn 66 ha. Sau hơn 3 tháng khởi công, khối lượng thực hiện mới đạt khoảng 13,3% kế hoạch – con số cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng và năng lực triển khai. Đoàn công tác UBND tỉnh đã trực tiếp kiểm tra và yêu cầu ưu tiên hoàn thiện hạ tầng thiết yếu để sớm đón nhà đầu tư thứ cấp. Khi Phó Giám đốc Sở Xây dựng đánh giá năng lực thiết bị hiện tại “không thể giải ngân 10 tỷ đồng mỗi ngày” như báo cáo của nhà thầu, vấn đề không chỉ là tiến độ, mà là độ tin cậy của nhà đầu tư khu công nghiệp. Chủ đầu tư cam kết hoàn thành toàn bộ hạ tầng giai đoạn 1 trước ngày 31/10/2026 và tuyên bố nếu không đạt sẽ xin trả lại toàn bộ tiền đầu tư của tỉnh. Đây là cam kết mạnh, nhưng cũng là phép thử cho cách Đắk Lắk xử lý hồ sơ nhà đầu tư yếu năng lực: sẵn sàng yêu cầu chứng minh bằng khối lượng công việc cụ thể, thay vì tin vào lời hứa.
Chiến lược chung: rút ngắn tiến độ hạ tầng, siết hậu kiểm để lọc nhà đầu tư yếu
Điểm giao nhau giữa Gia Lai và Đắk Lắk là quyết tâm rút ngắn tiến độ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp như ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo tỉnh. Gia Lai chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", vừa tạo thuận lợi thủ tục, vừa đặt trách nhiệm thực thi lên vai doanh nghiệp. Tỉnh giao Ban Quản lý Khu kinh tế cùng các sở, ngành thường xuyên rà soát, tháo gỡ khó khăn, đồng thời xử lý nghiêm các dự án chậm tiến độ, sử dụng đất kém hiệu quả. Đắk Lắk cũng yêu cầu chủ đầu tư tập trung mọi nguồn lực, xác định các gói thầu ưu tiên về đường, điện, nước để bảo đảm "đường găng" cho nhà đầu tư thứ cấp thuê đất. Với cách tiếp cận này, phát triển hạ tầng công nghiệp không còn là câu chuyện xây thêm đường, thêm khu đất, mà là quá trình sàng lọc nhà đầu tư khu công nghiệp, loại bỏ tâm lý “xin dự án, giữ đất”, buộc doanh nghiệp phải chứng minh năng lực bằng tiến độ cụ thể.
Từ khu công nghiệp đến tăng trưởng hai con số: cần chọn phân khúc và kỷ luật thực thi
Nếu coi khu công nghiệp là “máy kéo” để đạt tăng trưởng kinh tế hai con số, Gia Lai và Đắk Lắk phải tránh rơi vào bẫy tăng trưởng theo chiều rộng. Gia Lai đã đặt ra định hướng ưu tiên thu hút dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái, kinh tế tuần hoàn và bền vững. Đây là lựa chọn thông minh, bởi một khu công nghiệp đầy nhà xưởng gia công lương thấp sẽ khó tạo đột phá cho ngân sách. Trong khi đó, câu chuyện Phú Xuân cho thấy nếu không kiểm soát tốt năng lực chủ đầu tư, phát triển hạ tầng công nghiệp có thể bị chậm lại bởi những lời hứa thiếu cơ sở. Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu chủ đầu tư chứng minh tiến độ bằng khối lượng công việc cụ thể, không để chậm trễ do chủ quan. Câu hỏi cho cả hai tỉnh không còn là “có thêm bao nhiêu ha khu công nghiệp?”, mà là “những mét vuông đó có đóng góp thực sự vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, vào thu nhập người lao động và ngân sách địa phương hay không?”. Câu trả lời phụ thuộc vào kỷ luật thực thi và chất lượng nhà đầu tư mà các tỉnh chấp nhận.
