Khi ẩm thực vùng cao rời núi rừng để đến gần người đô thị
Ẩm thực vùng cao là tổng hòa của sản vật núi rừng, tập quán canh tác, cách chế biến và câu chuyện văn hóa của cộng đồng dân tộc thiểu số, được thể hiện qua từng món ăn, thức uống và nghi thức thưởng thức, vừa nuôi sống đời sống hằng ngày, vừa lưu giữ ký ức và bản sắc trên bàn ăn gia đình và trong không gian lễ hội. Từ Sa Pa đến Cao Bằng, các địa phương vùng cao đang chủ động mang mâm cơm, đặc sản, sản phẩm OCOP xuống phố, coi ẩm thực như “cây cầu” kết nối nông sản với người tiêu dùng đô thị và du khách. Đó không còn là những gian hàng trưng bày cho có, mà là nỗ lực bài bản để quảng bá đặc sản Sa Pa, đưa hương vị Tây Bắc và Cao Bằng biên cương bước vào đời sống ẩm thực của Thủ đô.
“Mâm cơm Hương vị Tây Bắc”: Sa Pa kể chuyện bản làng bằng món ăn
Ngày 20.9, tại Công viên Văn hóa các dân tộc Sa Pa, UBND phường Sa Pa tổ chức chương trình “Mâm cơm Hương vị Tây Bắc”, với mục tiêu rõ ràng: dùng mâm cơm để quảng bá sản phẩm nông nghiệp, đặc sản địa phương và những giá trị văn hóa ẩm thực vùng cao. Không gian trưng bày giúp đại biểu, người dân và du khách hiểu thêm về những nét đặc trưng của ẩm thực vùng cao, từ nguồn nguyên liệu đến cách chế biến và câu chuyện phía sau mỗi món ăn. Nói cách khác, mỗi món ăn là một “tấm danh thiếp” văn hóa, còn chương trình là chiến lược quảng bá đặc sản Sa Pa bằng trải nghiệm trực tiếp, thay vì chỉ bằng catalog hay biển quảng cáo. Các sản phẩm đạt chứng nhận OCOP được trao giấy chứng nhận ngay tại sự kiện, tạo bước đệm để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cho địa phương.
Cao Bằng – Hương vị biên cương giữa lòng phố cổ Hà Nội
Nếu Sa Pa dùng mâm cơm để giữ chân du khách tại chỗ, thì Cao Bằng chọn cách “đem chợ phiên xuống phố”. Ngày 11/9, chương trình “Sức sống hàng Việt” số 13 với chủ đề “Cao Bằng – Hương vị biên cương” khai mạc tại số 62 Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, diễn ra trong 3 ngày từ 11 đến 13/9/2026, mở cửa từ 09h00 đến 21h00 hằng ngày. Ngay giữa vị trí đắc địa của trung tâm Thủ đô, hơn 100 sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng được trưng bày, từ miến dong Phia Đén, hạt dẻ Quây Sơn, bánh khảo, Khảu Sli đến mật ong người Tày, măng khô, nấm hương, thịt hun khói và nhiều loại bún ngũ sắc. Việc đưa sản phẩm trực tiếp từ vùng Cao Bằng biên cương về điểm kết nối Tràng Tiền không chỉ để bán hàng mà còn để nhà sản xuất gặp thẳng người tiêu dùng, đo được thị hiếu thực tế của thị trường Hà Nội.
Sự gặp gỡ cung – cầu: từ gian hàng offline đến kênh số
Điểm đáng chú ý của cả hai chương trình là chúng không dừng lại ở việc trưng bày sản vật mà tập trung tạo ra kết nối cung – cầu. Với “Mâm cơm Hương vị Tây Bắc”, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất có cơ hội quảng bá sản phẩm, kết nối tiêu thụ và tìm kiếm đối tác, trên nền tảng là những sản phẩm đã được công nhận OCOP – tức đã được chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ở Hà Nội, “Cao Bằng – Hương vị biên cương” lại được đặt trong chuỗi hoạt động xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm nội địa, mở ra cơ hội để nông sản, sản phẩm làng nghề vùng cao tiếp cận người tiêu dùng Thủ đô và mở rộng kênh phân phối trên nền tảng số. Dấu ấn quan trọng của chương trình là sự kết hợp giữa bán hàng trực tiếp và thương mại điện tử, cho thấy ẩm thực vùng cao đang bước vào “sân chơi” mới.
Từ quảng bá ẩm thực đến xây dựng bản sắc đô thị
Nhìn từ hai sự kiện, có thể thấy ẩm thực vùng cao không còn là “đặc sản mang về làm quà” mà đang trở thành một phần của câu chuyện phát triển. Khi hương vị Tây Bắc hiện diện trong các công viên văn hóa Sa Pa và giữa lòng phố cổ Hà Nội, nó âm thầm định hình gu ẩm thực mới cho cư dân đô thị, đồng thời mở thêm “sân khấu” cho sản phẩm địa phương. Các chương trình quảng bá nội địa như vậy nâng cao nhận thức về ẩm thực truyền thống vùng cao, giúp người tiêu dùng hiểu món ăn không chỉ là thực phẩm mà là di sản sống. Nếu các địa phương kiên trì biến những hoạt động này thành chuỗi sự kiện thường niên, ẩm thực vùng cao sẽ không chỉ nuôi sống người bản địa, mà còn góp phần xây dựng bản sắc cho chính đời sống đô thị Việt Nam.
