Không gian STEM cần biến thiết bị thành trải nghiệm
Phòng học STEM là không gian giáo dục được trang bị công cụ khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để học sinh học qua thực hành, thử nghiệm và giải quyết vấn đề thực tế. Ngày 11/11/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức khánh thành phòng học STEM tại THPT Dân tộc nội trú tỉnh, THPT Hoàng Văn Thụ và THPT Cao Lộc; buổi lễ diễn ra trực tiếp tại trường thứ nhất, đồng thời kết nối trực tuyến tới hai trường còn lại. Đây là bước mở rộng đáng chú ý, nhưng giá trị của mỗi phòng không nằm ở nghi thức khai trương mà ở việc học sinh có thường xuyên được sử dụng hay không. Các học sinh THPT sẽ có thêm điều kiện tiếp cận thiết bị và vận dụng kiến thức trên lớp, nếu nhà trường đưa thực hành vào kế hoạch dạy học thay vì để phòng học chỉ hoạt động trong những dịp trình diễn.
Ba phòng được triển khai lắp đặt từ tháng 10 và hoàn thành sau hơn một tháng. Mỗi phòng có kinh phí xã hội hóa trên 400 triệu đồng, được trang bị robot giáo dục, bộ kit lập trình, thiết bị thí nghiệm, máy tính cùng công cụ thiết kế và chế tạo sản phẩm. Quy mô đầu tư cho thấy giáo dục STEM đang được xem là một phần của đổi mới dạy học, gắn với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Tuy nhiên, thiết bị STEM chỉ tạo ra cơ hội; giáo viên cần thiết kế bài học để học sinh đặt câu hỏi, thử nghiệm, làm sai rồi điều chỉnh. Nếu thiếu thời lượng thực hành và hướng dẫn phù hợp, một phòng học hiện đại vẫn có thể chưa tạo được thay đổi đáng kể.
Từ trang bị đến hoạt động học tập thường xuyên
Điểm hứa hẹn nhất của các phòng mới là khả năng nối kiến thức môn học với việc làm cụ thể: lập trình robot, tiến hành thí nghiệm hoặc thiết kế một sản phẩm. Định hướng này phù hợp với yêu cầu tăng cường thực hành, trải nghiệm và phát triển tư duy khoa học, năng lực sáng tạo cho học sinh. Nhưng thông tin hiện có chưa cho biết mỗi trường sẽ tổ chức bao nhiêu tiết STEM, hoạt động nào được triển khai đầu tiên, hay học sinh có được luân phiên sử dụng thiết bị trong các môn học hay không. Đây là những chi tiết quan trọng để đánh giá cơ hội có đến được với đông đảo học sinh hay chỉ một nhóm tham gia câu lạc bộ.
Tỉnh cho biết sẽ tiếp tục tìm giải pháp mở rộng đầu tư, từng bước hoàn thiện phòng thực hành STEM tại các trường THPT còn lại, với mục tiêu tất cả trường THPT trên địa bàn đều có phòng. Cam kết này đáng hoan nghênh, song đầu tư thêm cần đi cùng kế hoạch vận hành: ai phụ trách thiết bị, giáo viên được bồi dưỡng ra sao và kết quả học tập được theo dõi thế nào. Cũng cần công khai số học sinh được hưởng lợi tại từng trường, mức độ sử dụng phòng và các sản phẩm hay dự án các em thực hiện. Những dữ liệu ấy sẽ cho thấy giáo dục STEM đã đi vào lớp học đến đâu, thay vì chỉ đếm số phòng được khánh thành.
Phòng STEM được trao tặng bổ sung cơ hội ở Cảm Nhân
Tại Lào Cai, Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên trao tặng một phòng học STEM cho Trường TH&THCS Cảm Nhân số 1 trong khuôn khổ hợp tác với tỉnh, hướng tới giúp học sinh chuyển từ học lý thuyết sang trải nghiệm và vận dụng kiến thức vào vấn đề thực tế. Phòng có dụng cụ đo, kính hiển vi, bộ làm tiêu bản, bộ thí nghiệm vật lý, năng lượng và điện từ, cùng thiết bị lập trình và Internet vạn vật (IoT). Giảng viên đại học cũng tập huấn cho giáo viên cách sử dụng thiết bị. Đây là phần hỗ trợ thiết thực, nhất là khi điều kiện trang thiết bị ở một số khu vực của trường còn hạn chế; nhà trường có 1.466 học sinh, trong đó khoảng 87% là học sinh dân tộc thiểu số.
So với lễ khánh thành ở ba trường THPT, trường hợp Cảm Nhân làm rõ thêm điều kiện để một phòng STEM phát huy tác dụng: thiết bị cần đi cùng tập huấn và hoạt động dạy học tích hợp, thực hành, nghiên cứu, sáng tạo. Tuy vậy, con số học sinh toàn trường không cho biết có bao nhiêu em sẽ trực tiếp sử dụng phòng, cũng như tần suất các em được tham gia. Cần thêm thông tin về lịch thực hành, nhóm lớp được tiếp cận, những dự án sẽ triển khai và cách bảo quản thiết bị. Đó không phải chi tiết phụ: chúng quyết định liệu cơ hội học khoa học, công nghệ có được phân bổ công bằng và duy trì lâu dài hay không.
Nhìn chung, các phòng học mới mở thêm cánh cửa để học sinh học bằng cách làm, nhưng hiệu quả không thể đo bằng số thiết bị hay buổi cắt băng. Điều cần theo dõi tiếp là thiết bị được sử dụng ra sao, giáo viên có đủ hỗ trợ chuyên môn không, hoạt động thực hành có gắn với chương trình học không và bao nhiêu học sinh thực sự được hưởng lợi. Khi những câu hỏi ấy được trả lời bằng kế hoạch và kết quả cụ thể, đầu tư cho giáo dục STEM mới chuyển thành năng lực khoa học, kỹ thuật và sáng tạo mà học sinh có thể mang theo ra ngoài lớp học.






