Khoản vay gần 3.000 tỷ và ý nghĩa vượt khỏi một hợp đồng tín dụng
Cao tốc Bảo Lộc Liên Khương là dự án đường bộ cao tốc dài hơn 73 km, đầu tư theo hình thức đối tác công tư, kết nối trục Dầu Giây – Liên Khương nhằm rút ngắn thời gian di chuyển giữa TP. HCM, Đà Lạt và khu vực Tây Nguyên, đồng thời tạo nền tảng logistics và du lịch mới cho Lâm Đồng và vùng Nam Tây Nguyên. Ngày 16/9, tại Hà Nội, Agribank và CTCP BOT Cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương đã ký hợp đồng tín dụng tài trợ vốn cho giai đoạn 1 của dự án. Theo hợp đồng, Agribank cấp khoản vay tối đa 2.987 tỷ đồng, dùng cho các hạng mục đã được phê duyệt trong hợp đồng BOT. Đây không chỉ là một khoản cấp vốn thông thường, mà là mảnh ghép chốt hạ trong cấu trúc tài chính dự án hạ tầng giao thông quy mô gần 18.000 tỷ đồng.
Tài chính dự án hạ tầng: vì sao Agribank trở thành nhân tố then chốt?
Dự án cao tốc Bảo Lộc Liên Khương giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư khoảng 17.718 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước khoảng 7.761 tỷ đồng, còn lại 9.957 tỷ là phần trách nhiệm của nhà đầu tư, gồm 1.992 tỷ vốn chủ sở hữu và phần còn lại là vốn vay từ VDB và Agribank. Trước Agribank, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) Chi nhánh Lâm Đồng đã ký hợp đồng cho vay 4.978 tỷ đồng vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước cho dự án. Khi Agribank cấp tín dụng thêm 2.987 tỷ đồng, tổng nguồn vốn tín dụng hai định chế cam kết lên tới khoảng 8.000 tỷ đồng, tương đương 80% phần vốn mà nhà đầu tư phải thu xếp. Nói cách khác, Agribank không chỉ bổ sung tiền, mà giúp khóa kín cấu trúc tài chính, giảm đáng kể rủi ro tài trợ cho một dự án PPP có thời gian hoàn vốn dài.
Chiến lược đa nguồn vốn: PPP chỉ bền khi ngân hàng dám cho vay dài hạn
Việc gần 8.000 tỷ đồng vốn tín dụng được cam kết cho cao tốc Bảo Lộc Liên Khương cho thấy một mô hình tài chính dự án hạ tầng đáng chú ý: ngân sách Nhà nước đóng vai trò vốn mồi, nhà đầu tư tư nhân đảm nhiệm vốn chủ sở hữu, còn nguồn vốn dài hạn được chia sẻ giữa ngân hàng chính sách (VDB) và ngân hàng thương mại nhà nước (Agribank). Đây là cấu trúc hiếm khi đạt được nếu chỉ dựa vào một bên tín dụng, bởi rủi ro dòng tiền và thời gian thu phí kéo dài đòi hỏi khả năng chịu đựng rủi ro cao. Với việc Agribank cấp tín dụng và cam kết đồng hành từ giai đoạn xây dựng đến vận hành, dự án có một “xương sống” tài chính đủ dài, đủ ổn định để nhà đầu tư tập trung vào tiến độ, thay vì luôn loay hoay “chữa cháy” dòng tiền.
Vai trò của Agribank và các ngân hàng chuyên biệt trong tài chính hạ tầng giao thông
Ở góc độ hệ thống, điều đáng nói không phải chỉ là con số 2.987 tỷ đồng Agribank cấp tín dụng, mà là việc một ngân hàng vốn gắn với lĩnh vực “Tam nông” quyết định mở rộng vai trò sang tài chính hạ tầng giao thông trọng điểm. Cùng với VDB – định chế chuyên về tín dụng đầu tư của Nhà nước – hai ngân hàng này đang chứng minh rằng hạ tầng lớn không thể chỉ trông chờ vào ngân sách hoặc trái phiếu. Sự kết hợp giữa ngân hàng chính sách (gánh phần dài hạn, ưu tiên) và ngân hàng thương mại nhà nước (gánh phần tín dụng thương mại nhưng chấp nhận thời gian hoàn vốn dài) tạo ra một khung tài chính linh hoạt hơn nhiều so với cách làm truyền thống. Đó là bước dịch chuyển cần thiết nếu Việt Nam muốn đẩy nhanh chuỗi dự án PPP hạ tầng mà không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách.
Kết nối Tây Nguyên: cao tốc không chỉ rút ngắn quãng đường, mà mở rộng biên độ phát triển
Khi hoàn thành, cao tốc Bảo Lộc Liên Khương sẽ khép kín trục Dầu Giây – Liên Khương dài hơn 200 km, rút ngắn thời gian di chuyển giữa TP. HCM – Đà Lạt từ khoảng 7 giờ xuống còn gần 3 giờ. Quan trọng hơn, tuyến đường này sẽ giảm tải áp lực cho Quốc lộ 20, vốn đang quá tải, đồng thời mở thêm một tuyến kết nối ổn định giữa Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Sự kết hợp giữa cao tốc và Cảng hàng không quốc tế Liên Khương được kỳ vọng tạo ra mạng lưới kết nối mới cho Lâm Đồng với Nam Tây Nguyên, Duyên hải miền Trung và Đông Nam Bộ. Nếu vốn tín dụng dài hạn là điều kiện cần thì sức bật kết nối Tây Nguyên là điều kiện đủ để dự án chứng minh rằng: ngân hàng chỉ chấp nhận rủi ro dài hạn khi nhìn thấy một tương lai tăng trưởng hữu hình trên tuyến đường đó.
