Khám sàng lọc giúp nhận diện nguy cơ trước khi biến cố xảy ra
Sàng lọc đột quỵ là hoạt động kiểm tra sức khỏe và đánh giá các yếu tố có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, nhằm giúp người dân nhận biết nguy cơ và chủ động phòng ngừa. Hưởng ứng Ngày phòng chống đột quỵ 29-10, chương trình “Chủ động phòng, chống đột quỵ – Vì một Việt Nam khỏe mạnh” được tổ chức ngày 25-10 tại xã Đức Quang, tỉnh Hà Tĩnh. Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp với Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, Bayer Việt Nam, FPT Long Châu và các đơn vị liên quan triển khai hoạt động. Đây là hướng tiếp cận thiết thực: thay vì chỉ truyền thông về bệnh, chương trình đưa kiểm tra và tư vấn đến gần người dân. Tuy nhiên, một buổi khám chỉ phát huy tác dụng khi kết quả được nối tiếp bằng theo dõi sức khỏe và kiểm soát nguy cơ lâu dài.
Tại Hà Tĩnh, hơn 1.000 người được kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, xét nghiệm máu, khám thần kinh và tim mạch, đo điện tim, siêu âm mạch cảnh. Người dân còn được tư vấn kiểm soát yếu tố nguy cơ, sàng lọc rung nhĩ và cấp thuốc miễn phí theo đơn. Nội dung này quan trọng vì tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, hút thuốc và ít vận động đều là những nguy cơ có thể thay đổi. Một đợt sàng lọc có giá trị nhất khi giúp người được khám biết mình cần làm gì tiếp theo, chứ không dừng ở việc nhận một kết quả.
Phối hợp nhiều đơn vị, mở rộng tiếp cận cộng đồng
Hoạt động tại Hà Tĩnh là một phần của chương trình phối hợp giữa Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Cục Phòng bệnh, các đơn vị y tế và đối tác liên quan. Song song, các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với Tổng Công ty Thăm dò và Khai thác Dầu khí (PVEP) cùng các đơn vị khác tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho gần 1.000 người dân. Hai hoạt động cho thấy việc đưa dịch vụ đến cộng đồng cần sự góp sức của nhiều bên, đồng thời có thể kết hợp khám bệnh tổng quát với đánh giá nguy cơ đột quỵ. Sau một năm triển khai chương trình tăng cường dự phòng, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ đột quỵ giai đoạn 2026-2030, các đơn vị đã tổ chức 9 đợt khám và tư vấn tại 8 tỉnh, thành phố, tiếp cận hơn 12.000 người.
Quy mô tiếp cận là tín hiệu tích cực, nhưng số lượt khám không thể là thước đo duy nhất. Giá trị bền vững nằm ở việc người dân hiểu các chỉ số của mình, chủ động điều chỉnh yếu tố nguy cơ và biết nơi cần đến khi có dấu hiệu cảnh báo. Các đơn vị dự kiến tiếp tục tổ chức khám sàng lọc tại nhiều địa phương đến năm 2027, kết hợp tư vấn sức khỏe tại nhà thuốc và ứng dụng công nghệ số trong quản lý nguy cơ. Đây là hướng đi đáng khuyến khích nếu kết quả khám thực sự hỗ trợ theo dõi lâu dài, thay vì chỉ tạo ra một đợt hoạt động ngắn hạn.
Khoảng trống lớn vẫn là phát hiện và cấp cứu kịp thời
Lý do cần duy trì sàng lọc không chỉ nằm ở số người có yếu tố nguy cơ mà còn ở hậu quả nặng nề của bệnh. Tại Việt Nam, đột quỵ gây khoảng 200.000 ca mắc mới và 167.000 ca tử vong mỗi năm; chỉ khoảng 23,2% người bệnh đến cơ sở y tế trong 4,5 giờ đầu từ khi xuất hiện triệu chứng, còn khoảng 7,2% người mắc dưới 45 tuổi. Những con số này cho thấy đột quỵ không chỉ là vấn đề của người cao tuổi, và nhận diện nguy cơ trước biến cố cần đi cùng khả năng phản ứng nhanh khi bệnh xảy ra. Khám định kỳ, theo dõi chỉ số sức khỏe và kiểm soát bệnh nền vì thế phù hợp với cả người đã có nguy cơ lẫn người chưa có triệu chứng.
Người dân nên ghi nhớ quy tắc FAST: nhận biết mặt méo hoặc lệch một bên (Face), tay yếu hay tê (Arm), nói khó hoặc nói ngọng (Speech); khi nghi ngờ đột quỵ, gọi cấp cứu 115 và đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị ngay (Time). Các hoạt động hưởng ứng Ngày phòng chống đột quỵ đáng chú ý không chỉ vì số người được khám, mà vì chúng kết nối phòng ngừa với hành động khẩn cấp. Kết luận cần nhớ rất rõ: đừng chờ có triệu chứng mới quan tâm đến nguy cơ, và đừng trì hoãn cấp cứu khi dấu hiệu xuất hiện.
