Chuyến thăm đầu tiên và thông điệp về một hành lang kinh tế mới
Chuyến thăm chính thức Lào và Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng là hoạt động đối ngoại song phương đầu tiên của ông trên cương vị người đứng đầu Chính phủ Việt Nam, mang ý nghĩa như một bước khởi động chính trị cho việc xây dựng hành lang kinh tế gắn kết hơn giữa ba nước, nhằm đưa hợp tác kinh tế Việt Nam Lào, cũng như với Campuchia, đi vào chiều sâu thông qua thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng và du lịch, đồng thời tạo nền tảng cho một hệ sinh thái kinh tế khu vực ổn định và cạnh tranh hơn.
Điểm đáng chú ý là chuyến thăm diễn ra đúng lúc hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa Việt Nam với hai nước láng giềng đang nổi lên như động lực chính của quan hệ song phương. Thay vì chỉ mang tính biểu tượng, chương trình làm việc dày đặc với hội đàm, hội kiến, tiếp xúc cấp cao cho thấy mục tiêu rất rõ: chuyển sức nặng của quan hệ từ chính trị – an ninh sang kinh tế – phát triển. Ở góc nhìn khu vực, đây là bước đi cần thiết nếu ba nước muốn tự định hình hành lang kinh tế Đông Nam Á theo cách phù hợp lợi ích của mình, thay vì bị động trong các dòng dịch chuyển sản xuất và chuỗi cung ứng do bên ngoài dẫn dắt.
Hợp tác kinh tế Việt Nam – Lào: từ con số tăng trưởng đến liên kết dài hạn
Điểm mạnh nhất của hợp tác kinh tế Việt Nam Lào hiện nay không nằm ở con số, mà ở định hướng chuyển từ tăng trưởng về lượng sang liên kết dài hạn. Dù kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng đáng kể, điều được nhấn mạnh trong phát biểu của các nhà ngoại giao là ưu tiên cho những dự án có khả năng tạo kết nối chiến lược: hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, tài chính – tiền tệ, viễn thông, chuyển đổi số, nông nghiệp, du lịch, khoa học – công nghệ và giáo dục – đào tạo. Đây chính là các “xương sống” của một hệ sinh thái kinh tế song hành, nơi hai nền kinh tế không chỉ trao đổi hàng hóa mà gắn chặt các chuỗi giá trị.
Nếu các dự án kết nối được triển khai đồng bộ, Lào sẽ có đường ra biển tốt hơn qua hệ thống cảng của Việt Nam, trong khi doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, vận tải và năng lượng tại Lào. Quan trọng hơn, khi mục tiêu kim ngạch thương mại song phương hướng tới mốc mới, đây sẽ không đơn thuần là tăng lưu lượng giao thương, mà là mở rộng không gian sinh kế cho người dân hai nước: nông sản đi lại nhanh hơn, du lịch biên giới thuận tiện hơn, dịch vụ tài chính đa dạng hơn. Đó là cách hợp tác kinh tế biến khẩu hiệu “gắn kết chiến lược” thành lợi ích cụ thể trên từng tuyến đường, từng khu kinh tế.
Việt Nam – Campuchia: kết nối hạ tầng để nâng cấp đầu tư, thương mại và du lịch
Trong quan hệ với Campuchia, thương mại, đầu tư và du lịch được xem là những động lực quan trọng nhưng đang cần một bước nhảy về chất lượng. Thỏa thuận về điểm đấu nối tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Bài – Bavet – Phnom Penh, với kế hoạch đưa tuyến đường huyết mạch này vào sử dụng cuối năm 2027, là minh chứng rõ ràng cho tư duy lấy kết nối hạ tầng khu vực làm nền tảng tăng sức cạnh tranh. Cao tốc xuyên biên giới không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn tạo ra trục dịch chuyển hàng hóa, dòng khách và dòng vốn, giúp đầu tư thương mại Campuchia và Việt Nam gắn chặt hơn với các trung tâm kinh tế trong vùng.
Đi cùng với “hạ tầng cứng”, hai nước đang tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách, thể chế, tiến tới hình thành hành lang thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư và kinh doanh. Việc chính thức khai trương cặp cửa khẩu quốc tế Khánh Bình – Chrey Thom ngày 3/10/2026 là một bước đi cho thấy trọng tâm là lợi ích thiết thực: tạo thuận lợi hơn cho đi lại, thông thương hàng hóa, du lịch và giao lưu nhân dân. Nếu cải cách thủ tục được đẩy nhanh, cao tốc, cửa khẩu và các trung tâm logistics dọc biên giới có thể trở thành mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hai bên vươn ra thị trường khu vực, thay vì chỉ phục vụ các tập đoàn lớn.
Hướng tới hệ sinh thái kinh tế ba bên: vì sao đây là thời điểm vàng?
Điểm thú vị của chuyến thăm lần này là tầm nhìn vượt ra khỏi từng cặp quan hệ song phương để hướng tới một hệ sinh thái gắn kết kinh tế toàn diện giữa Việt Nam, Lào và Campuchia. Trong bối cảnh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, việc ba nước lựa chọn chiến lược tăng cường hợp tác để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định không chỉ là tuyên bố chính trị mà là bài toán sinh tồn kinh tế. Nếu không tự đan kết thành một khối kinh tế đủ rộng, ba nền kinh tế nhỏ sẽ luôn bị động trước biến động chuỗi cung ứng, giá năng lượng, và các cú sốc địa chính trị.
Hệ sinh thái đó sẽ chỉ có ý nghĩa nếu kết nối “hạ tầng cứng” được đi kèm “hạ tầng mềm”: chính sách hài hòa, thể chế phù hợp, tiêu chuẩn kỹ thuật tiệm cận, hợp tác khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và thương mại điện tử xuyên biên giới. Khi đó, hành lang kinh tế không còn là vài tuyến cao tốc hay cửa khẩu, mà là một không gian chung nơi doanh nghiệp có thể thiết kế chuỗi giá trị ba điểm: sản xuất ở một nước, chế biến ở nước khác, phân phối sang nước thứ ba. Đây là cách duy nhất để ba nước nâng vị thế trong cạnh tranh khu vực, thay vì bị bó vào vai trò thị trường tiêu thụ hoặc nơi cung cấp lao động giá rẻ.
Kết luận: Đột phá chính trị phải nhanh chóng được chuyển thành lợi ích dân sinh
Xét cho cùng, ý nghĩa của chuyến thăm Lào, Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng không nằm ở số lượng cuộc gặp, mà ở việc nó có được chuyển thành thay đổi hữu hình cho người dân và doanh nghiệp hay không. Mục tiêu nâng kim ngạch thương mại với Lào lên mức mới, với Campuchia lên 20 tỷ USD, chỉ có giá trị khi đường biên thông thoáng hơn, chi phí logistics giảm xuống, du khách đi lại dễ dàng hơn và doanh nghiệp nhỏ có cơ hội bước qua biên giới để kinh doanh.
Chuyến thăm đã tạo xung lực mới; điều còn lại là năng lực thực thi của ba Chính phủ và mức độ tham gia chủ động của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu các thỏa thuận cấp cao được đưa nhanh vào thực tế, hành lang kinh tế Việt Nam – Lào – Campuchia có thể trở thành một “đòn bẩy mềm” giúp cả ba nền kinh tế tăng sức cạnh tranh khu vực, trong khi vẫn giữ được ưu thế về ổn định chính trị và gắn kết xã hội. Người dân chỉ thực sự cảm nhận được ý nghĩa của các khẩu hiệu “hữu nghị vĩ đại”, “láng giềng tốt đẹp” khi lợi ích kinh tế chạm tới từng chuyến xe, tấm vé du lịch và những đơn hàng qua biên giới.
