Sức hút Việt Nam vượt mặt bằng khu vực
Kế hoạch mở rộng của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam là dự định gia tăng hoạt động kinh doanh hoặc sản xuất trong thời gian tới, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường và vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực. Con số đáng chú ý không chỉ là tỷ lệ vượt quá một nửa, mà còn là khoảng cách với các mức trung bình trong khu vực.
Tại Diễn đàn “Công nghiệp Bắc Ninh 2026: Kiến tạo trung tâm công nghệ cao toàn cầu” tổ chức ngày 4/11 ở Bắc Ninh, ông Kono Takahiro, Giám đốc Phát triển Kinh doanh JETRO Hà Nội, cho biết 56,9% doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng hoạt động. Tỷ lệ này cao hơn mức 46,8% của ASEAN và 45% của châu Á - châu Đại Dương; Việt Nam dẫn đầu ASEAN về chỉ tiêu này năm thứ hai liên tiếp. Đây là tín hiệu mạnh mẽ về sức hấp dẫn của đầu tư Nhật Bản, dù dự định mở rộng không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều sẽ lập tức xây nhà máy mới.
Theo khảo sát JETRO, xu hướng xuất hiện ở cả doanh nghiệp chế tạo lẫn phi chế tạo. Nhóm thứ nhất tính tăng công suất phục vụ xuất khẩu, còn nhóm thứ hai chú trọng bán hàng để đáp ứng nhu cầu nội địa. Vì vậy, sức hút của Việt Nam không còn chỉ nằm ở vai trò nơi sản xuất hàng hóa cho thị trường nước ngoài.
Thị trường trong nước thành động lực tăng trưởng
Một phần quan trọng của câu chuyện mở rộng là sự thay đổi trong cơ cấu doanh thu. Tỷ trọng doanh thu xuất khẩu của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam giảm từ 56,2% năm 2015 xuống khoảng 48%, cho thấy thị trường nội địa ngày càng có trọng lượng lớn hơn trong hoạt động kinh doanh. Việt Nam đang được nhìn nhận đồng thời như cứ điểm sản xuất và nơi có thể bán hàng.
Diễn biến này giúp lý giải vì sao kế hoạch mở rộng không chỉ tập trung vào nhà xưởng. Doanh nghiệp phi chế tạo có thể tìm cách tăng mạng lưới bán hàng, trong khi nhà sản xuất vừa đáp ứng thị trường xuất khẩu, vừa theo sát sức mua trong nước. Cách tiếp cận hai hướng khiến triển vọng đầu tư Nhật Bản ít phụ thuộc hơn vào một động lực duy nhất.
Dẫu vậy, cơ hội cho doanh nghiệp Việt không tự động xuất hiện cùng dòng vốn mới. Khảo sát JETRO năm 2025 ghi nhận tỷ lệ thu mua nội địa của doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam đạt 38,1%, tăng 1,5 điểm phần trăm; tỷ lệ mua trực tiếp từ doanh nghiệp Việt đạt 18,3%, tăng 2,6 điểm phần trăm. Có 49,4% doanh nghiệp Nhật dự định tăng cường thu mua nội địa trong một đến hai năm tới. Đây là cửa sổ đáng kể, nhưng nhà cung ứng trong nước vẫn phải chứng minh năng lực đáp ứng tiêu chuẩn và sản lượng.
Omron chọn phân tán sản xuất, không rời Việt Nam
Kế hoạch mở rộng ở Việt Nam không có nghĩa mọi doanh nghiệp Nhật đều muốn dồn thêm sản xuất vào đây. Omron Healthcare vừa đưa nhà máy đầu tiên tại Ấn Độ vào hoạt động, một bước nhằm giảm phụ thuộc vào sản xuất tại Việt Nam và tiếp cận nhu cầu máy đo huyết áp của thị trường Ấn Độ. Sự đối chiếu này cho thấy chiến lược của nhà đầu tư Nhật đa dạng hơn một chiều: có doanh nghiệp mở rộng tại Việt Nam, trong khi một tập đoàn vẫn duy trì hiện diện ở đây nhưng bổ sung địa điểm sản xuất khác.
Lý do của Omron là rủi ro khi tập trung sản xuất tại một quốc gia hoặc cơ sở, nhất là nếu xảy ra sự cố hay thiên tai. Đồng thời, tiềm năng thị trường Ấn Độ là đáng kể: công ty cho biết nước này có hơn 300 triệu người mắc cao huyết áp, nhưng tỷ lệ người dùng máy đo huyết áp dưới 5%. Omron kỳ vọng tỷ lệ hộ gia đình sử dụng thiết bị tại nhà tăng gấp đôi, lên khoảng 10% vào năm 2030.
Nhà máy Chennai đặt mục tiêu sản xuất khoảng 3 triệu sản phẩm mỗi năm vào năm 2028, chủ yếu là máy đo huyết áp, và dự kiến có khoảng 120 nhân viên vào tháng 11/2026. Nhà máy cũng có thể bổ sung nguồn cung cho châu Âu bên cạnh hàng xuất từ Việt Nam, dù thời điểm bắt đầu cung ứng chưa được xác định.

Mở rộng và đa dạng hóa có thể song hành
Trường hợp Omron không phủ định sức hút của Việt Nam; nó làm rõ hơn điều mà tỷ lệ 56,9% không thể tự nói lên: mở rộng hoạt động và phân tán rủi ro có thể diễn ra cùng lúc. Omron Việt Nam vẫn là một mắt xích sản xuất quan trọng của tập đoàn tại châu Á. Công ty sản xuất được thành lập từ tháng 3/2007, trong khi một pháp nhân khác phụ trách kinh doanh và phân phối.
Xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất của doanh nghiệp Nhật trở nên rõ hơn từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung gia tăng, theo đại diện JETRO. Với Omron, Ấn Độ vừa là thị trường có dư địa tăng sử dụng thiết bị theo dõi huyết áp, vừa là lựa chọn giúp tránh phụ thuộc quá lớn vào một cơ sở. Việt Nam vẫn có vai trò trong chuỗi cung ứng, nhưng không nhất thiết là nơi duy nhất đảm nhận sản xuất.
Kết luận quan trọng không phải vốn Nhật đang rời đi hay đồng loạt đổ vào Việt Nam, mà là các doanh nghiệp đang chọn những cách tăng trưởng khác nhau. Tỷ lệ mở rộng cao cho thấy niềm tin vào thị trường và năng lực sản xuất trong nước; bước đi của Omron nhắc rằng niềm tin ấy đi kèm yêu cầu về chuỗi cung ứng linh hoạt. Muốn hưởng lợi bền vững, Việt Nam cần vừa thu hút dự án mới, vừa giúp nhà cung ứng nội địa đủ sức tham gia sâu hơn.







