Dạy thêm dưới lăng kính mới: từ nhu cầu thực tế đến yêu cầu minh bạch
Quy định dạy thêm là hệ thống các nguyên tắc pháp lý điều chỉnh hoạt động dạy thêm, học thêm và tổ chức lớp học bổ sung hợp pháp tại các cơ sở giáo dục và trung tâm, nhằm kiểm soát phí lớp học thêm, bảo vệ quyền lợi học sinh, phụ huynh, và đảm bảo hoạt động kiểm tra dạy thêm diễn ra thường xuyên, minh bạch và đúng thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước. Khi dạy thêm trở thành một phần quen thuộc của đời sống giáo dục, câu hỏi lớn đặt ra là: ai chịu trách nhiệm và tiền học thêm đang được quản lý thế nào. Thay vì để phụ huynh tự “mò mẫm” trong ma trận lớp học thêm, nhà nước đang siết lại bằng những văn bản cụ thể, chuyển từ tình trạng buông lỏng sang kiểm soát có hệ thống. Đó là tín hiệu tích cực, nhưng chỉ phát huy hiệu quả nếu phụ huynh chịu khó đọc quy định, đặt câu hỏi và dám lên tiếng khi thấy bất hợp lý.
Thanh Hóa: mô hình siết chặt quy định dạy thêm và phí lớp học thêm
Tại Thanh Hóa, UBND tỉnh đã ban hành văn bản hợp nhất về quy định dạy thêm, học thêm dựa trên Quyết định 40/2025/QD-UBND và các nội dung sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ theo Quyết định 82/2026/QD-UBND, có hiệu lực từ ngày 25/8/2026. Đây không chỉ là chuyện kỹ thuật văn bản, mà là bước đi thể hiện rõ quan điểm: dạy thêm phải nằm trong khuôn khổ pháp luật, không còn là “vùng xám” khó kiểm soát. Các quy định này áp dụng cho giáo viên dạy thêm, học sinh tham gia, tổ chức, cá nhân mở lớp và mọi đối tượng liên quan trên địa bàn tỉnh. Quan trọng hơn, phạm vi điều chỉnh bao trùm cả giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trách nhiệm quản lý, nguồn kinh phí, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm. Nói cách khác, nếu một lớp học bổ sung không bám vào khung này, phụ huynh có quyền nghi ngờ tính hợp pháp của nó.
Vai trò của chính quyền cơ sở và hiệu trưởng: quan trọng hơn phụ huynh đang nghĩ
Một điểm thay đổi đáng kể là trách nhiệm của UBND xã, phường trong việc giám sát hoạt động dạy thêm không còn mờ nhạt. Quy định mới giao rõ nhiệm vụ cho cấp chính quyền này: đăng ký các cơ sở kinh doanh hoạt động dạy thêm theo phân cấp và pháp luật; phối hợp bố trí kinh phí cho hoạt động dạy thêm trong các trường công lập thuộc phạm vi quản lý; và tổng hợp, báo cáo tình hình các cơ sở dạy thêm khi được yêu cầu. Điều đó nghĩa là, nếu lớp học thêm mở ngay trong khu dân cư, chính quyền địa phương không thể nói “không biết”. Trong trường học, hiệu trưởng phải chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức dạy thêm phù hợp điều kiện thực tế, đồng thời lập dự toán kinh phí cho việc tổ chức lớp học thêm ngay từ đầu năm học để trình cơ quan quản lý xem xét theo quy định ngân sách nhà nước. Hiệu trưởng còn có trách nhiệm kiểm tra hoạt động dạy thêm của giáo viên và học sinh dưới quyền quản lý, xử lý vi phạm theo Điều 16 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT. Nếu phụ huynh thấy trường “bỏ mặc” chuyện học thêm, đó là dấu hiệu quản lý chưa làm tròn trách nhiệm.
Phí lớp học thêm và các lớp học bổ sung hợp pháp: không chỉ là chuyện tiền
Vấn đề nhạy cảm nhất thường nằm ở phí lớp học thêm. Tại Thanh Hóa, việc thu và quản lý phí lớp học thêm phải tuân thủ Điều 7 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT và hướng dẫn của cơ quan tài chính, ngân sách cấp tỉnh. Đáng chú ý, không được thu phí dạy thêm trong trường đối với các môn liệt kê tại Khoản 1, Điều 5 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT; đây là điểm phụ huynh nên ghi nhớ để đối chiếu khi nhà trường đề nghị đóng tiền. Nguồn kinh phí dạy thêm được sử dụng cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, công tác quản lý, chi trả điện nước, mua sắm, sửa chữa cơ sở vật chất phục vụ hoạt động này. Với dạy thêm ngoài nhà trường, việc phân chia chi phí do trung tâm và giáo viên tự thỏa thuận, nhưng các cơ sở này phải chịu trách nhiệm pháp lý, chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý giáo dục và các cơ quan nhà nước liên quan. Một lớp học bổ sung hợp pháp phải đáp ứng cả yêu cầu về giấy phép, quy trình tài chính minh bạch lẫn sự giám sát thường xuyên. Nếu thiếu một trong ba, phụ huynh có lý do để đặt câu hỏi.
Bộ Giáo dục siết kiểm tra dạy thêm và đường dây nóng: cơ hội để phụ huynh lên tiếng
Việc siết chặt kiểm tra dạy thêm không diễn ra ngẫu nhiên. Căn cứ Quyết định 1472/QD-TTg ngày 03/8/2026 của Thủ tướng về kế hoạch thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuẩn bị năm học 2026–2027 và việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định 2319/QD-BGDĐT ngày 06/8/2026. Theo đó, Bộ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo sở giáo dục, UBND xã, phường và hiệu trưởng các trường mầm non, tiểu học, THCS công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về thu phí vượt quy định và tổ chức dạy thêm, học thêm trái phép. Chính quyền địa phương phải tăng cường thanh tra, tiếp nhận, xử lý thông tin về thu vượt, dạy thêm không đúng quy định, và kiên quyết xử lý vi phạm. Bộ cũng yêu cầu các địa phương báo cáo kết quả xây dựng, vận hành hệ thống thông tin, đường dây nóng về thu vượt và dạy thêm trái phép, gửi về Bộ qua Văn phòng và email btan@moet.gov.vn trước ngày 25/9/2026 để tổng hợp báo cáo Thủ tướng. "Việc công khai đường dây nóng, tăng cường kiểm tra và xử lý phản ánh sẽ góp phần đảm bảo chấp hành quy định trong năm học 2026–2027, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh và phụ huynh". Nói thẳng: nếu phụ huynh im lặng trước các khoản thu bất hợp lý, thì mọi nỗ lực xây đường dây nóng sẽ bị bỏ phí.
