Hai sức ép cùng đè nặng lên Phố Wall
Chứng khoán Mỹ là thị trường cổ phiếu lớn nhất thế giới, nơi biến động giá phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về lợi nhuận doanh nghiệp, lãi suất và triển vọng kinh tế. Tuần giao dịch vừa qua cho thấy những kỳ vọng ấy lung lay từ hai phía: hiệu quả của đầu tư trí tuệ nhân tạo chưa được chứng minh tương xứng với quy mô chi tiêu, còn lo ngại lạm phát làm tăng rủi ro kinh tế và khiến dòng tiền thận trọng hơn. Theo số liệu sơ bộ cuối tuần, Dow Jones mất 658,82 điểm, tương đương 1,25%, xuống 52.209,16 điểm; S&P 500 giảm 0,52% còn 7.623,86 điểm, còn Nasdaq Composite lùi 0,21% xuống 25.955,34 điểm. Một phiên giảm không đủ để kết luận xu hướng dài hạn đã đảo chiều, nhưng diễn biến đồng loạt cho thấy thị trường không còn dễ dàng bỏ qua các dấu hỏi về định giá và sức bền của nền kinh tế.
Làn sóng AI cần chứng minh khả năng sinh lời
Điểm yếu của câu chuyện AI không nằm ở việc công nghệ hết tiềm năng, mà ở khoảng cách giữa khoản đầu tư khổng lồ hôm nay và lợi nhuận có thể thu về sau này. Kristina Hooper, chiến lược gia thị trường trưởng tại Man Group, cho biết nhà đầu tư đang đặt câu hỏi về triển vọng đầu tư AI, trong đó có khả năng chi tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu năm tới thấp hơn dự báo. Một diễn biến giảm mạnh khác tại Phố Wall làm rõ sự nhạy cảm đó: Nasdaq Composite mất 2,6%, S&P 500 giảm 1,2%, trong khi Dow Jones gần như đi ngang. Cổ phiếu Meta giảm 7% sau kế hoạch tăng mạnh chi tiêu AI; Tesla mất 3,1% khi lợi nhuận sụt giảm, khiến giới giao dịch nghi ngờ khả năng sinh lời thực tế của các khoản đầu tư lớn. Khi doanh nghiệp công bố kế hoạch chi tiêu mà chưa thuyết phục được thị trường về hiệu quả, cổ phiếu công nghệ dễ trở thành nơi chịu áp lực bán trước tiên.
Lạm phát khiến nhà đầu tư dè chừng hơn
Nỗi lo về AI không diễn ra riêng lẻ. Giá năng lượng tăng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông làm dấy lên nguy cơ chi phí leo cao và lạm phát dai dẳng. Dữ liệu Đại học Michigan cho thấy tâm lý người tiêu dùng Mỹ trong tháng 10 giảm nhẹ, gần mức thấp kỷ lục; giá cả tăng do xung đột khu vực khiến các hộ gia đình đánh giá kinh tế bi quan hơn. Ở một diễn biến khác, giá dầu Brent tăng 4% lên mức cao nhất kể từ cuối tháng 4 sau những căng thẳng liên quan đến Iran và nguy cơ nguồn cung bị gián đoạn, làm dấy lên rủi ro lạm phát đình trệ. Trong môi trường ấy, nhà đầu tư có lý do để giảm nắm giữ tài sản rủi ro và tìm đến trái phiếu chính phủ Mỹ. Đây không chỉ là phản ứng trước một phiên đỏ; thị trường đang định giá khả năng lạm phát khiến chính sách tiền tệ khó nới lỏng, trong khi lợi nhuận từ các khoản đầu tư AI vẫn cần thời gian chứng minh.
Các mốc kế tiếp sẽ thử sức chịu đựng của thị trường
Tuần tới, khoảng một phần ba doanh nghiệp thuộc S&P 500 dự kiến công bố kết quả quý III, trong đó có Alphabet, Microsoft và Amazon. Lợi nhuận toàn nhóm doanh nghiệp trong chỉ số này được dự báo tăng hơn 32% so với cùng kỳ, một điểm tựa đáng kể nhưng chưa đủ xóa bỏ câu hỏi về chất lượng tăng trưởng và mức chi cho AI. Nhà đầu tư cũng chờ cuộc họp chính sách của Fed ngày 28-10. Dù ngân hàng trung ương được dự báo giữ nguyên lãi suất, thị trường sẽ tìm tín hiệu về khả năng tăng lãi suất vào tháng 12; cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3-11 cũng nằm trong tầm theo dõi. Những mốc này có thể khiến biến động kéo dài, nhất là nếu kết quả doanh nghiệp không làm rõ được hiệu quả đầu tư hoặc dữ liệu giá cả tiếp tục gây bất an. Kết luận hiện tại khá rõ: AI vẫn là cơ hội, nhưng thị trường đòi bằng chứng lợi nhuận; còn lạm phát khiến thời gian chờ đợi trở nên đắt đỏ hơn về mặt rủi ro.
