Não mô cầu nguy hiểm vì bệnh có thể nặng lên rất nhanh
Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn do Neisseria meningitidis, một song cầu khuẩn Gram âm, gây ra; vi khuẩn có thể cư trú ở hầu họng nhưng khi xâm nhập máu hoặc màng não có thể gây bệnh nặng. Đây không phải tình trạng có thể chờ theo dõi lâu tại nhà nếu người bệnh xuống sức nhanh. Ở thể nhiễm trùng huyết, vi khuẩn có thể nhân lên trong máu, làm suy chức năng nhiều cơ quan, tụt huyết áp và gây sốc. Bệnh có thể trở nặng trong khoảng 6-24 giờ đầu, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Mối lo này không chỉ trên lý thuyết: TP.HCM từng ghi nhận 4 học sinh cùng trường mắc bệnh, trong đó có một trẻ tử vong. Vì vậy, nhận ra dấu hiệu não mô cầu sớm quan trọng hơn việc cố tự xác định bệnh tại nhà.
Phân biệt với bệnh cúm: Theo dõi diễn tiến, không chỉ nhìn vào cơn sốt
Cúm và bệnh não mô cầu đều có thể bắt đầu bằng sốt cao đột ngột, nên chỉ dựa vào cơn sốt thì không thể phân biệt với bệnh cúm. Ban đầu, người mắc não mô cầu cũng có thể mệt mỏi, đau họng hoặc có biểu hiện giống nhiễm siêu vi đường hô hấp. Điểm đáng ngại là toàn trạng có thể xấu đi chỉ trong vài giờ: người bệnh mệt lả, lừ đừ, vẻ mặt bơ phờ hoặc khác thường. Các triệu chứng cảnh báo sớm này cần được nhìn trong bối cảnh diễn tiến nhanh, thay vì mặc định là cúm thông thường. Đặc biệt, các chấm hoặc mảng xuất huyết thường xuất hiện ở chân rồi lan sang vùng khác; đôi khi có chấm xuất huyết ở mắt. Ban xuất huyết là dấu hiệu nguy hiểm, nhưng không nên đợi ban xuất hiện mới tìm trợ giúp y tế.
Khi nào cần đi viện? Đừng chờ đủ mọi dấu hiệu
Hãy đưa người bệnh đi khám cấp cứu ngay nếu sốt cao đi kèm mệt lả, lừ đừ, tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh hoặc xuất hiện ban xuất huyết. Đau đầu dữ dội và cứng cổ cũng là những biểu hiện cần được đánh giá khẩn cấp, nhất là khi xuất hiện cùng sốt. Trẻ nhỏ có thể khó mô tả cảm giác đau; phụ huynh nên chú ý thay đổi bất thường về sự tỉnh táo, vẻ ngoài và khả năng sinh hoạt. Khi đến cơ sở y tế, hãy nói rõ thời điểm khởi phát, các triệu chứng đã xuất hiện và tốc độ diễn tiến. Đừng tự kết luận trẻ chỉ bị cúm, cũng đừng trì hoãn chỉ vì chưa thấy ban: bệnh có thể nặng lên nhanh, còn phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá và xử trí kịp thời.
Chẩn đoán sớm cứu sống người bệnh; dự phòng cần theo hướng dẫn
Với não mô cầu xâm lấn, phát hiện sớm, điều trị đúng và hồi sức kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong giảm nguy cơ tử vong và biến chứng. Thể nhiễm trùng huyết nặng còn có thể gây tổn thương mạch máu, hoại tử mô và khiến người bệnh phải cắt bỏ một phần chi hoặc ngón tay, ngón chân. Người tiếp xúc gần thuộc diện cần dự phòng nên làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế, không tự mua kháng sinh. Gia đình cần duy trì vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh; nhà trường nên theo dõi sức khỏe học sinh và báo sớm khi có biểu hiện bất thường. Tiêm chủng cũng cần theo đúng chỉ định của từng loại vaccine: khả năng bảo vệ có thể suy giảm theo thời gian, và không nên áp dụng một mốc tuổi chung cho tất cả. Kết luận thực tế rất rõ: khi người bệnh sốt và xuống sức nhanh, đi viện sớm an toàn hơn chờ đợi.
