Đừng xem nhẹ những biểu hiện giống cảm cúm
Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể xâm nhập vào máu hoặc màng não và dẫn đến nhiễm trùng huyết hay viêm màng não mủ. Bệnh đáng sợ không chỉ vì hậu quả nặng nề, mà còn vì có thể chuyển biến chỉ trong vài giờ: trẻ buổi sáng còn tỉnh táo, chỉ sốt hoặc đau đầu, sau đó nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch; một số ca tối cấp tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Tối 17/10, TP.HCM ghi nhận bốn học sinh mắc não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước; trong ba ca đầu, một học sinh 12 tuổi tử vong do sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Từ đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 50 trường hợp, có ca tử vong. Vì vậy, cha mẹ cần xem những biểu hiện bất thường ở trẻ là lý do để cảnh giác, không phải chờ bệnh tự khỏi.
Bốn dấu hiệu não mô cầu cần nhận ra ngay
Các triệu chứng não mô cầu trẻ em ban đầu có thể giống cúm hoặc bệnh nhiễm trùng thông thường. Hãy đặc biệt chú ý bốn dấu hiệu cảnh báo sau:
- Sốt cao, rét run hoặc mệt mỏi bất thường. Một học sinh 12 tuổi trong chùm ca bệnh ở TP.HCM khởi phát với sốt 40°C, đau đầu, đau họng và đau mỏi cơ.
- Đau đầu dữ dội, nhất là khi kèm nôn hoặc sợ ánh sáng.
- Cứng gáy, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật.
- Các chấm hay mảng xuất huyết đỏ tím dưới da, có thể lan nhanh và không nhạt màu khi ấn.
Ban xuất huyết là dấu hiệu đáng lo nhưng không phải trẻ mắc bệnh nào cũng có ban; đừng chờ ban xuất hiện mới đưa trẻ đi khám. Ở trẻ nhỏ, bỏ bú, quấy khóc khác thường, ngủ li bì, phản ứng kém hoặc nôn nhiều cũng cần được lưu tâm.
Khi nghi ngờ, đưa trẻ đi cấp cứu thay vì chờ đợi
Nếu trẻ sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, khó thở, tay chân lạnh hoặc có chấm xuất huyết dưới da, hãy đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu ngay. Đừng đợi đủ cả bốn dấu hiệu, cũng đừng trì hoãn để theo dõi tại nhà xem ban có lan hay trẻ có tự hạ sốt không. Nhận ra dấu hiệu sớm và đến bệnh viện kịp thời giúp bác sĩ đánh giá, điều trị và can thiệp đúng lúc; đây là việc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trước một bệnh có thể diễn tiến tối cấp. Nếu trẻ từng tiếp xúc gần với ca bệnh, hãy báo rõ điều đó cho nhân viên y tế và làm theo hướng dẫn. Người tiếp xúc không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh; kháng sinh dự phòng chỉ dùng cho đúng đối tượng theo chỉ định, không phải toàn bộ học sinh trong trường.
Tiêm chủng và thói quen vệ sinh là lớp phòng vệ cần thiết
Trong phòng ngừa não mô cầu, tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo là biện pháp quan trọng mà phụ huynh nên chủ động, nhất là với trẻ đi học. Việt Nam hiện có vắc xin phòng các nhóm huyết thanh A, B, C, W và Y. Tuy nhiên, các nhóm không tạo miễn dịch chéo: vắc xin nhóm B không thay thế vắc xin A, C, W, Y và ngược lại. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để chọn vaccine não mô cầu phù hợp với tuổi, sức khỏe, tiền sử tiêm và lịch được khuyến cáo. Song song với tiêm chủng, hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc, chai nước hay vật dụng cá nhân dễ dính dịch tiết. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập trung đông người đều cần được lưu ý. Phòng bệnh là cần thiết, nhưng khi có dấu hiệu cảnh báo, cấp cứu vẫn là ưu tiên.
