Trạm dừng nghỉ cao tốc: mắt xích yếu nhưng quyết định trải nghiệm hành trình
Trạm dừng nghỉ cao tốc là các tổ hợp dịch vụ và tiện ích được bố trí dọc tuyến, cung cấp nơi nghỉ ngơi, tiếp nhiên liệu, sử dụng nhà vệ sinh, ăn uống và hỗ trợ kỹ thuật cho người và phương tiện, đóng vai trò là mắt xích an toàn, tiện nghi và kinh tế trên các tuyến cao tốc dài như cao tốc Bắc-Nam phía Đông. Khi cao tốc Bắc-Nam dần hoàn thiện, sự thiếu hụt trạm dừng nghỉ cao tốc chất lượng lại lộ rõ, khiến hành trình dài hàng trăm km vẫn thiếu những dịch vụ tiện ích đường cao tốc tương xứng. Hệ thống hiện hữu bị đánh giá là phát triển chậm hơn nhiều so với hạ tầng nền, biến trạm dừng nghỉ thành mắt xích yếu nhất trong chiến lược đầu tư hạ tầng giao thông. Điều này không chỉ làm giảm trải nghiệm người dùng, mà còn bỏ lỡ nguồn lực kinh tế từ dòng xe tăng nhanh trên các tuyến cao tốc trọng điểm.
Cú hích chính sách: Lệnh tăng tốc trước dịp lễ 2-9
Trước áp lực nhu cầu đi lại tăng mạnh, Cục Đường bộ Việt Nam đã phát lệnh tăng tốc: cơ quan này phát hành công điện yêu cầu các nhà đầu tư, ban quản lý dự án và khu quản lý đường bộ đẩy nhanh tiến độ hoàn thành và bảo đảm an toàn vận hành khai thác các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông trong dịp lễ Quốc khánh 2/9. Đây không chỉ là nhắc nhở hành chính, mà là tín hiệu cho thấy nhà nước quyết tâm khép lại tình trạng "cao tốc không trạm dừng" kéo dài. Những trạm như Diễn Châu – Bãi Vọt, Cam Lộ – La Sơn, Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Vân Phong – Nha Trang, Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo được yêu cầu phải hoàn thành và đưa vào khai thác ngay trong tháng 8. Đồng thời, Cục Đường bộ yêu cầu nhà đầu tư tăng ca, tăng kíp để bảo đảm hoàn thành toàn bộ trạm trong năm theo tiến độ hợp đồng và siết chặt an toàn giao thông, vệ sinh môi trường trên toàn tuyến.
Vì sao dự án trạm dừng nghỉ bị chậm: Bài học từ mặt bằng và thủ tục
Nhìn vào tiến độ èo uột của nhiều trạm dừng nghỉ cao tốc, có thể thấy nút thắt lớn nằm ở khâu nhà nước chứ không chỉ ở phía doanh nghiệp. Cục Đường bộ Việt Nam thừa nhận các trạm dừng nghỉ gặp khó khăn, vướng mắc về công tác giải phóng mặt bằng, phần lớn bị chậm, dù hiện đã cơ bản được xử lý nhưng việc chậm trước đây đã làm ảnh hưởng tiến độ thực hiện. Hàng loạt ví dụ cho thấy độ trễ nghiêm trọng: mặt bằng trạm Phan Thiết – Dầu Giây chậm 15 tháng, Nha Trang – Cam Lâm chậm 14 tháng, Nghi Sơn – Diễn Châu chậm 12 tháng, Cam Lộ – La Sơn chậm 9 tháng. Một số trạm còn vướng thủ tục thu hồi khoáng sản, chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, làm chậm thi công thêm 3–5 tháng nữa. Khi nhà đầu tư bị "treo" mặt bằng như vậy, không ngạc nhiên khi họ ngần ngại mở rộng thêm vốn cho trạm dừng nghỉ.
TTC Châu Thành: Hình mẫu trạm dừng nghỉ cao tốc thế hệ mới
Trong bức tranh chậm tiến độ ấy, trạm dừng nghỉ TTC Châu Thành trên cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết được khánh thành cùng nghi thức cắt băng trang trọng, cho thấy nếu tháo nút thắt thể chế thì dự án hoàn toàn có thể vận hành hiện đại và văn minh. Được đầu tư bởi liên danh Thành Thành Nam – Châu Thành – Việt Hàn – Sài Gòn Investment, trạm có quy mô hơn 13 ha, gồm hai khu dịch vụ hai bên tuyến cao tốc phục vụ cả hai chiều lưu thông. Trạm được quy hoạch như một tổ hợp dịch vụ khép kín với khu thương mại – dịch vụ, ẩm thực, bãi đỗ xe, trạm cấp nhiên liệu, trạm sạc xe điện, khu bảo dưỡng – sửa chữa, cứu hộ cứu nạn, rửa xe và các dịch vụ phụ trợ. Dự án còn có 39 gian hàng thương mại – dịch vụ, đáp ứng nhu cầu mua sắm, ẩm thực và tiện ích của người dân, du khách, đồng thời mở ra cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Tiện ích cho người dân, lợi ích cho địa phương: Cơ hội phục hồi niềm tin
Điểm cốt lõi của trạm dừng nghỉ cao tốc không phải là những công trình bê tông, mà là trải nghiệm và lợi ích thực tế cho người dùng. Nhiều người dân có nhu cầu dừng nghỉ khi lưu thông trên cao tốc Bắc-Nam, nên việc thiếu trạm dừng nghỉ đồng bộ khiến hành trình dài trở nên căng thẳng và kém an toàn. Trạm TTC Châu Thành cho thấy một hướng đi khác: trạm cung cấp đầy đủ dịch vụ tiện ích đường cao tốc, từ ăn uống, mua sắm đến trạm sạc xe điện và không gian cây xanh rộng 17.000 m², cùng mái pin năng lượng mặt trời gần 2.500 m² hỗ trợ xu hướng giao thông xanh. Đồng thời, trạm góp phần thúc đẩy thương mại – dịch vụ, tạo thêm công ăn việc làm tại địa phương. Nếu các trạm trên cao tốc Bắc-Nam phía Đông được hoàn thành đúng hẹn dịp lễ Quốc khánh 2-9, người dùng sẽ cảm nhận rõ giá trị của đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ: đi nhanh hơn, an toàn hơn và tiện nghi hơn.
