Một nhà máy điện gió 50MW bị “giam” bởi thủ tục
Nhà máy Điện gió Tân Tấn Nhật - Đăk Glei là một dự án năng lượng tái tạo công suất 50MW tại xã Đăk Môn, đã hoàn thành xây dựng, lắp đặt, nghiệm thu và được cấp phép hoạt động phát điện nhưng vẫn chưa được công nhận vận hành thương mại vì vướng mắc thủ tục về thử nghiệm và pháp lý liên quan đến ngày vận hành thương mại COD.
Trọng tâm của câu chuyện không còn là tiến độ công trường hay chất lượng thiết bị, mà là khả năng hệ thống pháp lý theo kịp thực tế phát triển của các dự án năng lượng tái tạo. Dự án nhà máy điện gió 50MW này đã hoàn thành toàn bộ hạ tầng, lắp đặt thiết bị, được kiểm tra nghiệm thu và cấp giấy phép hoạt động điện lực. Thế nhưng vì quá trình thử nghiệm kéo dài hơn dự kiến, nhà máy vẫn chưa thể phát điện thương mại, dù lưới điện đang cần thêm nguồn sạch. Đây không chỉ là vướng mắc vận hành điện gió, mà là lời cảnh báo rằng nếu cơ chế sau xây dựng không rõ ràng, các dự án năng lượng tái tạo rất dễ bị “treo” ngay khi sẵn sàng chạy thử.
Cuộc họp khẩn ngày 21/8: Khi địa phương phải vào vai “gỡ rối”
Sáng 21/8, UBND tỉnh đã tổ chức một cuộc họp khẩn do Phó Chủ tịch Trần Phước Hiền chủ trì, nhằm tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho Nhà máy Điện gió Tân Tấn Nhật - Đăk Glei tại xã Đăk Môn. Các sở, ngành, đơn vị liên quan cùng nhà đầu tư và Công ty Mua bán điện (EPTC) được triệu tập để rà soát toàn bộ hồ sơ, làm rõ các vướng mắc và đề xuất phương án xử lý phù hợp thực tế. Đây là hình ảnh điển hình của một mô hình Quảng Ngãi điện gió: dự án hoàn thành, nhưng bộ máy quản lý phải “chạy” sau để không làm lãng phí nguồn lực.
Theo báo cáo, dự án công suất 50MW này đã xong khâu xây dựng, lắp đặt thiết bị, được nghiệm thu và cấp giấy phép hoạt động, trong khi chủ đầu tư đang thực hiện thủ tục ký hợp đồng mua bán điện và công nhận ngày vận hành thương mại với EPTC. Một phát biểu đáng chú ý là yêu cầu các cơ quan chức năng phải phối hợp chặt chẽ để tập trung tháo gỡ, nhất là các vấn đề liên quan thủ tục pháp lý, đảm bảo dự án đủ điều kiện vận hành thương mại trong thời gian sớm nhất. Đây là sự thừa nhận rằng “nút thắt” hiện tại nằm trong vùng trách nhiệm của bộ máy hành chính, không phải tại nhà đầu tư.
Vướng mắc pháp lý COD: Sự lúng túng trong hành lang đầu tư
Điểm nghẽn lớn nhất mà chính quyền và doanh nghiệp cùng thừa nhận là quá trình thử nghiệm bị kéo dài, khiến dự án chưa được công nhận COD – ngày vận hành thương mại. Khi một nhà máy điện gió 50MW đã có giấy phép hoạt động nhưng vẫn chưa thể bán điện, câu hỏi không còn là kỹ thuật mà là khung pháp lý dành cho các dự án năng lượng tái tạo bước vào giai đoạn khai thác. Vướng mắc vận hành điện gió lúc này chính là vướng mắc về cách hiểu và áp dụng luật.
Đại diện EPTC nêu một vấn đề cốt lõi: nếu Nhà máy Điện gió Tân Tấn Nhật - Đăk Glei hoàn thành thử nghiệm và đề nghị công nhận vận hành thương mại vào năm 2026, liệu dự án có phải điều chỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư theo luật đầu tư hay không. Câu hỏi này cho thấy sự lúng túng trong việc xử lý các dự án bị lệch mốc thời gian so với giấy tờ ban đầu. Khi thiếu hướng dẫn rõ ràng, cả nhà đầu tư lẫn đơn vị mua điện đều ngại ký, vì rủi ro pháp lý có thể bị “gánh” về sau. Đây là kiểu rủi ro làm tăng chi phí xã hội mà không tạo thêm lợi ích năng lượng nào.
Vai trò của Quảng Ngãi trong việc giữ niềm tin nhà đầu tư năng lượng tái tạo
Ở góc nhìn địa phương, Quảng Ngãi không chỉ có thêm một dự án năng lượng tái tạo 50MW, mà còn đang thử thách khả năng giữ chân nhà đầu tư dài hạn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền khẳng định tỉnh sẽ chia sẻ, đồng hành với nhà đầu tư và EPTC, yêu cầu các sở, ngành khẩn trương rà soát và xử lý dứt điểm những nội dung thuộc thẩm quyền. Nếu làm được, Quảng Ngãi điện gió sẽ không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành minh chứng rằng địa phương có thể bảo vệ nguồn lực đã đổ vào dự án.
Các chỉ đạo đều nhấn mạnh hai nguyên tắc: xử lý theo hướng khả thi nhưng vẫn đúng quy định, và phải kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh. Ở đây, bài toán không chỉ là cứu một nhà máy điện gió 50MW, mà là duy trì niềm tin rằng những dự án năng lượng tái tạo sau khi hoàn thành sẽ không bị “treo” vì sự chậm trễ của chính thủ tục nhà nước. Nếu địa phương không dứt khoát, nhà đầu tư sẽ xem rủi ro hành chính là yếu tố lớn hơn cả rủi ro thị trường.
Giải pháp nào để “cởi trói” và tránh lặp lại tình huống mắc kẹt?
Cuộc họp ngày 21/8 cho thấy cơ quan tỉnh đã nhận thức rõ việc phải rà soát lại toàn bộ hồ sơ, phối hợp chặt với EPTC và chủ đầu tư để tháo gỡ nhanh các vướng mắc pháp lý, sớm đưa dòng điện từ dự án Tân Tấn Nhật - Đăk Glei hòa vào lưới quốc gia. Nhưng để tránh lặp lại, cần coi trường hợp này như một “bài test” thể chế cho các dự án năng lượng tái tạo tiếp theo. Không thể mỗi nhà máy lại chờ một cuộc họp khẩn mới được vận hành.
Về ngắn hạn, tỉnh đã yêu cầu các cơ quan chức năng phối hợp, xử lý dứt điểm nội dung trong thẩm quyền, hỗ trợ nhà đầu tư hoàn tất thủ tục để nhà máy sớm vận hành theo quy định. Về dài hạn, điều cần thiết là quy trình rõ ràng cho các trường hợp thử nghiệm kéo dài, mốc COD thay đổi, và khả năng điều chỉnh chủ trương đầu tư mà không làm đình trệ dự án. Chỉ khi “luồng đi” hành chính thông suốt, những nhà máy điện gió 50MW như Tân Tấn Nhật - Đăk Glei mới thực sự phát huy được ý nghĩa bổ sung nguồn điện và phát huy hiệu quả nguồn lực đã đầu tư tại địa phương.
