Khởi công gói thầu đầu tiên
Dự án cải tạo rạch Văn Thánh là công trình chỉnh trang đô thị kết hợp nạo vét dòng chảy, phục hồi môi trường nước và xây dựng hạ tầng giao thông, thoát nước dọc tuyến rạch tại phường Thạnh Mỹ Tây. Sáng 9-11, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM khởi công gói thầu xây lắp số 1, bước triển khai đầu tiên trong ba gói xây lắp chính. Gói thầu trị giá khoảng 608 tỷ đồng, thi công đoạn dài khoảng 410 m từ đường Võ Oanh đến khu vực cầu Văn Thánh 1. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng giá trị thực tế của dự án sẽ được đo bằng tiến độ và chất lượng công trình, chứ không phải nghi thức khởi công. Toàn dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2028.
Quy mô lớn, nhưng phần vốn không chỉ dành cho xây dựng
Tổng mức đầu tư dự án rạch Văn Thánh vượt 8.555 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, gồm hai dự án thành phần. Trong đó, hơn 1.743 tỷ đồng dành cho nạo vét, cải thiện môi trường và xây dựng hạ tầng; hơn 6.812 tỷ đồng phục vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Cơ cấu này cho thấy bài toán đô thị không dừng ở công trường: việc thu xếp mặt bằng và bảo đảm quyền lợi người dân chiếm phần lớn nguồn lực, đồng thời có thể quyết định nhịp triển khai. Khu vực dự án rộng khoảng 237.214 m²; tuyến rạch dài khoảng 2,24 km, từ đường Võ Oanh đến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, gồm tuyến chính khoảng 1,965 km và nhánh dài 275 m.
Theo thiết kế, lòng rạch được nạo vét đến cao trình đáy -3 m, rộng từ 25 đến 80 m, kèm kè bảo vệ hai bờ. Đây là phần cốt lõi của cải tạo rạch Văn Thánh: nếu dòng chảy được khơi thông và bờ được gia cố đồng bộ, công trình có cơ sở để cải thiện thoát nước và môi trường nước thay vì chỉ thay đổi diện mạo bên ngoài.
Không chỉ nạo vét: thêm đường, cầu và hệ thống thoát nước
Gói thầu đầu tiên gồm nạo vét rạch, xây kè, lắp hệ thống thoát nước mưa, làm đường giao thông, hào kỹ thuật, cảnh quan và chiếu sáng. Hệ thống thu gom nước thải sẽ triển khai trên toàn tuyến, kết nối về Trạm bơm lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Thiết kế thoát nước mưa dùng cống đường kính từ 400 mm đến cống hộp 2 m x 2 m; đường ống nước thải có đường kính từ 600 mm đến 2.000 mm.
Dọc rạch sẽ có đường, vỉa hè và các tuyến song hành kết nối với đường Điện Biên Phủ, lộ giới 11–20 m. Dự án còn xây cầu Phú An rộng 19 m, nâng cấp đường Ngô Tất Tố đoạn từ cầu Phú An đến đường Phú Mỹ, bổ sung công viên và mảng xanh. Cách tiếp cận này hợp lý hơn một dự án nạo vét đơn lẻ: nó gắn xử lý dòng chảy với kết nối giao thông và hạ tầng TP.HCM, dù hiệu quả sau đầu tư vẫn phụ thuộc vào việc vận hành hệ thống nước thải và duy tu công trình.
Lợi ích phụ thuộc vào tiến độ và chất lượng thực hiện
Khi đưa vào sử dụng, công trình được kỳ vọng cải thiện chất lượng nước, tăng khả năng tiêu thoát và hạn chế ngập úng, đồng thời hoàn thiện kết nối giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Những thay đổi ấy có ý nghĩa trực tiếp với người dân sống quanh tuyến rạch; tuy vậy, lợi ích sẽ khó trọn vẹn nếu thi công kéo dài, thiếu an toàn hoặc các hạng mục thoát nước không được phối hợp đồng bộ. Gói thầu xây lắp số 1 dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2028, còn toàn dự án đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2028.
Thành phố cũng đặt công trình trong nỗ lực đến năm 2030 di dời khoảng 40.000 hộ dân sống ven các tuyến kênh, rạch dài tổng cộng khoảng 400 km. Vì thế, dự án vừa là phép thử về cải thiện môi trường và chỉnh trang đô thị, vừa gắn với bài toán tái định cư quy mô rộng. Kết luận đáng chờ đợi không phải là con số đầu tư, mà là một tuyến rạch sạch hơn, thoát nước tốt hơn và không gian đô thị phục vụ người dân tốt hơn.
