Phí linh động là gì, và vì sao tài xế vẫn băn khoăn?
Phí linh động Grab là khoản phí sử dụng ứng dụng thay đổi theo đặc điểm chuyến đi và điều kiện đặt xe, thay vì áp dụng một tỷ lệ cố định cho mọi cuốc. Grab cho biết cách tính này nhằm phản ánh công sức tài xế và điều tiết cung cầu trên nền tảng. Từ năm 2024, phí được xác định dựa trên quãng đường, thời gian tài xế đến điểm đón, thời tiết, giao thông và tình hình cung cầu khi khách đặt xe. Lập luận ấy có lý về mặt vận hành, nhưng không thay thế được điều tài xế cần biết: vì sao một khoản cụ thể bị khấu trừ và cuối cùng họ nhận bao nhiêu. Ngày 5-11, sau khi Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vào cuộc rà soát chính sách giá, phí, Grab phản hồi về cơ chế chiết khấu đang áp dụng. Việc hãng thừa nhận cách tính chưa đáp ứng kỳ vọng minh bạch cho thấy lời giải thích về mục đích chưa đủ để xóa bỏ nghi ngại.
Cuốc ngắn có thể hụt thu nhập vì khoản khấu trừ khó dự đoán
Với cuốc ngắn Grab, vấn đề không chỉ nằm ở giá cước thấp mà còn ở tương quan giữa khoản khách trả, phí bị trừ và công sức tài xế bỏ ra. Grab thừa nhận mối tương quan giữa phí thu từ tài xế và các khoản phí áp dụng cho hành khách chưa được tối ưu; vì thế, tiền thực nhận ở một số chuyến, đặc biệt là chuyến ngắn, có thể chưa như mong muốn. Khi quãng đường ngắn, tổng tiền của chuyến có thể thấp, nhưng tài xế vẫn phải tính thời gian đến điểm đón và các chi phí vận hành như xăng dầu, bảo dưỡng mà họ tự trang trải. Nếu cách tính phí thay đổi theo nhiều yếu tố mà không dễ kiểm tra, tài xế càng khó biết chuyến nào đáng nhận và vì sao số tiền về ví lại thấp. Một trường hợp được ghi nhận: khách trả 37.000 đồng cho chuyến GrabCar, tài xế nhận 19.500 đồng. Chênh lệch này khiến câu hỏi về cách tính quan trọng không kém mức cước.
Tỷ lệ thu nhập tổng thể không trả lời được câu hỏi từng chuyến
Grab cho biết trong tám tháng đầu năm 2026, tổng thu nhập của tài xế, bao gồm tiền thưởng, chiếm 71,6% tổng số tiền khách thanh toán. Con số này có thể mô tả bức tranh chung, nhưng không chứng minh một tài xế nhận được bao nhiêu từ cuốc cụ thể: tỷ lệ đã tính cả thưởng, còn tiền về sau từng chuyến phụ thuộc vào khoản khấu trừ. Vì vậy, viện dẫn mức thu nhập tổng hợp không giải quyết được mối lo về thu nhập tài xế Grab khi chạy những chuyến ngắn. Grab đề xuất giảm phí sử dụng ứng dụng tối đa với GrabBike và GrabCar xuống 25% tổng tiền khách thanh toán, từ mức tối đa trước đó lần lượt là 28,76% và 28,28%. Đây là thay đổi đáng chú ý, nhưng tài xế vẫn cần cách hiển thị rõ ràng để đối chiếu tiền khách trả, từng khoản phí và tiền thực nhận trên từng chuyến.
Giới hạn phí và hoàn tiền là bước đầu, minh bạch mới là phép thử
Từ ngày 10-11, tổng phí Grab được hưởng, gồm phí nền tảng và phí sử dụng ứng dụng, được giới hạn tối đa ở mức 32% tiền khách trả, chưa gồm thuế và các khoản thu hộ. Grab cũng cho biết sẽ bồi hoàn khoảng 3,9 tỉ đồng cho tài xế bị ảnh hưởng; việc hoàn tiền bắt đầu từ ngày 5-11 và được cộng tự động vào ví những tài xế còn hoạt động. Đây là biện pháp khắc phục cần thiết, nhưng không tự động làm sáng tỏ cách tính trong những cuốc tiếp theo. Grab cho biết khoảng 0,13% số chuyến từ năm 2024 có mức khấu trừ doanh thu chia sẻ vượt 35%, do biến động cung cầu hoặc lỗi thuật toán. Hãng nói sẽ tiếp tục đối thoại với tài xế, còn cơ quan quản lý sẽ giám sát và yêu cầu báo cáo định kỳ về giá, phí cùng thu nhập thực nhận. Phép thử thực sự là liệu tài xế có thể kiểm tra khoản khấu trừ dễ dàng sau mỗi chuyến hay không.
Lời giải thích rằng phí linh động giúp cân bằng cung cầu nêu được mục tiêu vận hành, nhưng chưa trả lời thỏa đáng vì sao cuốc ngắn có thể để lại khoản thu thấp. Muốn củng cố niềm tin, Grab cần làm cho từng khoản phí dễ hiểu và dễ đối chiếu, thay vì chỉ công bố tỷ lệ tổng hợp hay giới hạn tối đa. Cho đến khi tài xế nhìn rõ khách trả bao nhiêu, bị trừ những gì và mình nhận được bao nhiêu, câu hỏi về tiền thực nhận vẫn chưa có lời giải đầy đủ.
