Festival Thăng Long - Hà Nội là gì và vì sao người trẻ nên quan tâm?
Festival Thăng Long - Hà Nội là một lễ hội văn hóa – nghệ thuật kéo dài nhiều ngày, nơi các không gian di sản nghìn năm của Thủ đô được “kích hoạt” bằng công nghệ, âm nhạc đương đại và những hình thức sáng tạo mới, nhằm đưa lịch sử, ký ức đô thị và câu chuyện bản sắc đến gần hơn với thế hệ trẻ theo một cách trải nghiệm đa giác quan và giàu cảm xúc. Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II diễn ra từ ngày 11 đến 20-9 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow”, tại Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội, Bát Tràng và khu vực hồ Hoàn Kiếm. Hơn 3.000 nghệ sĩ, diễn viên và hơn 100 nghệ nhân cùng cộng đồng thực hành di sản tham gia, tạo nên không gian nơi truyền thống gặp gỡ nghệ thuật đương đại. Đây không còn là một sự kiện xem cho biết, mà là nơi để người trẻ thử xem di sản có thể “nói chuyện” với mình đến đâu.
Di sản và công nghệ: Khi mapping, AR trở thành ngôn ngữ kể chuyện
Điểm then chốt khiến Festival Thăng Long Hà Nội khác những lễ hội di sản quen thuộc nằm ở cách dùng công nghệ như một “ngôn ngữ” kể chuyện, thay vì lớp trang trí choáng ngợp rồi thôi. Một trong những câu hỏi quan trọng khi đưa công nghệ vào văn hóa là làm sao để công nghệ không lấn át giá trị gốc. Festival này chọn câu trả lời rõ ràng: công nghệ chỉ là công cụ, câu chuyện vẫn là linh hồn. Trong chương trình “Khai Văn” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và khát vọng hiền tài được tái hiện bằng công nghệ mapping kết hợp trình diễn đương đại, thời trang và nghệ thuật sắp đặt. Trên sân khấu hiện đại tại Hoàng thành, hệ thống hình ảnh đa phương tiện và công nghệ AR làm nổi bật các công trình di sản tiêu biểu của Hà Nội, cho phép khán giả “bước vào” không gian di sản sống động, biến mỗi câu chuyện lịch sử thành trải nghiệm thị giác giàu cảm xúc. Nếu ai còn nghĩ di sản chỉ là các bảng thuyết minh khô khan thì những thiết lập này là câu phản biện mạnh mẽ.
Âm nhạc cổ điển trẻ và nghệ thuật đương đại Việt: Di sản không còn đứng yên
Điểm hấp dẫn nhất với Gen Z có lẽ là cách âm nhạc và nghệ thuật đương đại Việt được đưa vào không gian di tích mà không phá vỡ tính linh thiêng. Festival Thăng Long - Hà Nội tạo ra một “bữa tiệc di sản” nơi xẩm “Nắng mới Hà Thành”, trích đoạn hát bội “Trần Bình Trọng tuẫn tiết” đứng chung sân khấu với Samulnori Hàn Quốc, độc tấu Shamisen kết hợp beatbox Nhật Bản, Bhangra và Gidha Ấn Độ. Những tương phản này không làm di sản loãng đi; ngược lại, chúng làm nổi rõ bản sắc. Phần hòa âm dưới sự chỉ đạo của Phạm Việt Tuân tạo nên không gian nơi nghệ thuật truyền thống đối thoại với âm nhạc đương đại, tạo ra sự tương tác thú vị và hài hòa. Khi một ca khúc về Hà Nội được viết theo kiểu “Gen Z”, với ngôn ngữ xu hướng, tiết tấu rộn ràng, đã được khán giả trẻ dưới sân khấu cổ vũ nồng nhiệt vì thể hiện tình yêu Hà Nội theo cách của họ. Đây chính là dạng âm nhạc cổ điển trẻ: vẫn mang cấu trúc, tinh thần cổ điển, nhưng được làm mới đủ để người trẻ sẵn sàng replay.
Từ bảo tồn sang sáng tạo: Di sản như chất liệu sống cho thế hệ mới
Festival này không che giấu tham vọng: biến di sản từ vật trưng bày thành chất liệu sáng tạo, từ ký ức thành động lực cho hiện tại. Từ cách tiếp cận đó, di sản không còn đứng yên trong không gian trưng bày hay chỉ được nhắc nhớ qua chuyện quá khứ, mà trở thành chất liệu để sáng tạo, kết nối và tạo ra trải nghiệm văn hóa mới. Sự đối thoại giữa nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật đương đại Việt – từ street dance, beatbox, đến ngôn ngữ sân khấu mới – giúp giá trị di sản không bị “đóng khung” mà vận động cùng đời sống hôm nay. Người dân, du khách, đặc biệt là người trẻ được bước vào câu chuyện di sản bằng nhiều giác quan. Một học sinh chia sẻ rằng việc tham quan, trải nghiệm giúp em vừa củng cố kiến thức lịch sử – văn hóa Thủ đô, vừa có trải nghiệm mới mẻ về đời sống Hà Nội xưa và nay. Đó là minh chứng thuyết phục cho luận điểm: di sản chỉ sống khi trở thành trải nghiệm cá nhân.
Truyền thống gặp hiện đại: Festival như bản “beta” cho tương lai văn hóa đô thị
Một trong những điểm làm nên sức hút của Festival Thăng Long - Hà Nội là sự giao thoa giữa những giá trị tưởng như rất xa nhau: di sản và công nghệ, truyền thống và hiện đại, lịch sử và giải trí. Festival diễn ra trong 10 ngày, từ 11 đến 20-9, đang trở thành một trong những sự kiện văn hóa nổi bật của Hà Nội mùa thu. Ở đây, âm nhạc đương đại không phải “khách mời ồn ào” mà là cầu nối: người trẻ đến với di sản bằng chính loại hình nghệ thuật họ yêu thích. Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang và ê-kíp đặt mục tiêu biến lễ khai mạc không chỉ là chương trình nghệ thuật mà còn là sản phẩm văn hóa – du lịch, góp phần đổi mới cách tiếp cận và lan tỏa giá trị văn hóa Thủ đô tới công chúng trong nước và quốc tế. Cách làm này phù hợp tinh thần chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội trong triển khai nghị quyết về phát triển văn hóa, coi di sản là nguồn lực cho đời sống đương đại. Nếu xem Festival như một bản “beta”, thì thông điệp khá rõ: tương lai của văn hóa đô thị sẽ thuộc về những mô hình biết đặt truyền thống vào nhịp sống mới, thay vì giữ nó trong tủ kính bảo tàng.
