Học vấn và lựa chọn nghề nghiệp của Xuân Bắc
Học vấn của nghệ sĩ diễn xuất là nền tảng đào tạo và những lựa chọn học tập định hình cách họ bước vào nghề, nhưng không thể thay thế trải nghiệm sân khấu, màn ảnh hay quá trình làm nghề lâu dài. Với NSND Xuân Bắc, hành trình ấy bắt đầu bằng một ngã rẽ đáng nhớ: ông đỗ bốn trường đại học, trong đó có vị trí á khoa Đại học Văn hóa Hà Nội, nhưng cuối cùng chọn học diễn xuất. Nguồn giới thiệu về học vấn của ông cũng đặt thành tích học tập bên cạnh dấu ấn trên màn ảnh, từ vai Núi trong Sóng ở đáy sông đến hình tượng Nam Tào được nhiều khán giả nhớ mặt. Điều đáng chú ý không chỉ là ông học giỏi, mà là đã chọn ngành phù hợp với đam mê và theo đuổi lựa chọn ấy thành sự nghiệp.
Xuân Bắc tốt nghiệp cử nhân diễn viên năm 1998, sau đó công tác tại Nhà hát Kịch Việt Nam và gây dựng tên tuổi qua sân khấu, phim truyền hình lẫn các chương trình giải trí. Việc học của ông không dừng ở tấm bằng đầu tiên: năm 2011, ông nhận bằng thạc sĩ chuyên ngành Nghệ thuật học; đến năm 2016, ông tốt nghiệp ngành Đạo diễn tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội và được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Con đường này cho thấy câu hỏi “diễn viên học ngành gì” không nhất thiết chỉ có một câu trả lời: với Xuân Bắc, đào tạo diễn viên là điểm khởi đầu, còn học tiếp mở rộng năng lực nghề nghiệp.
Thanh Sơn: thủ khoa bước thẳng vào đào tạo diễn viên
Nếu Xuân Bắc đứng trước lựa chọn giữa ngành văn hóa và nghệ thuật, Thanh Sơn có một khởi đầu rõ ràng hơn với sân khấu. Sinh năm 1991, anh là thủ khoa đầu vào Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, theo học ngành Diễn viên kịch, điện ảnh - truyền hình và tốt nghiệp năm 2011. Danh hiệu Thanh Sơn thủ khoa là dấu mốc nổi bật, nhưng không nên xem đó như lời giải thích trọn vẹn cho thành công. Sau khi ra trường, anh công tác tại Nhà hát Tuổi trẻ, đồng thời theo đuổi cả sân khấu và phim truyền hình; chính thời gian làm nghề đã đưa anh đến với nhiều kiểu nhân vật và giúp khán giả nhận ra khả năng diễn xuất.
Các vai diễn trong Chạm tay vào nỗi nhớ, Cả một đời ân oán và Tình yêu và tham vọng góp phần tạo dựng vị trí của Thanh Sơn trên màn ảnh. Vai Đăng trong 11 tháng 5 ngày trở thành bước ngoặt đáng kể, đem về cho anh giải Nam diễn viên chính xuất sắc phim truyện truyền hình tại Cánh diều 2021; năm sau, anh được vinh danh ở hạng mục Diễn viên nam ấn tượng tại VTV Awards. Đào tạo bài bản đã cho anh điểm xuất phát phù hợp, nhưng những giải thưởng và vai diễn cho thấy kết quả đến từ sự tích lũy chứ không phải chỉ từ thứ hạng đầu vào. Đây là khác biệt đáng lưu ý khi đặt thành tích học tập cạnh sự nghiệp thực tế.
Nam Việt đổi hướng: từ Công nghệ thông tin sang diễn xuất
Em trai Thanh Sơn, Nam Việt, có hành trình học tập khác hẳn anh. Sinh năm 1999, anh từng theo học Công nghệ thông tin trước khi nhận ra mình yêu thích sân khấu và điện ảnh rồi chuyển hướng sang diễn xuất. Thay vì dừng ở quyết định rẽ nghề, Nam Việt sau đó học chuyên ngành Diễn viên Kịch tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, tốt nghiệp khoa Diễn viên Kịch - Điện ảnh và hiện công tác tại Nhà hát Tuổi trẻ. Vì vậy, câu chuyện Nam Việt diễn viên không đơn thuần là một cuộc đổi ngành: đó còn là hành trình tìm đến đào tạo chuyên môn sau khi xác định rõ lựa chọn nghệ thuật.
Nam Việt từng lọt vào Top 4 chương trình Đường tới Cầu vồng 2021, rồi góp mặt trong các phim như Những nẻo đường gần xa và Không ngại cưới chỉ cần một lý do. Gần đây, anh đảm nhận vai Hùng trong Căn nhà không mái che trên VTV3. Những bước đi ấy chưa thể được đo bằng danh hiệu thủ khoa, nhưng cho thấy một con đường khác để tiến vào nghề: thử sức, chuyển hướng, học chuyên ngành rồi tích lũy vai diễn. Trường hợp của anh cũng nhắc rằng lựa chọn ban đầu không nhất thiết khóa chặt tương lai; điều quan trọng là có theo đuổi nghiêm túc hướng đi mới hay không.
Ba con đường, cùng một điểm tựa là quá trình làm nghề
Đặt cạnh nhau, Xuân Bắc và Thanh Sơn đại diện cho hai kiểu khởi đầu gần nhau nhưng không giống hệt: một người từng đỗ nhiều trường rồi chọn nghệ thuật, người kia bước vào trường sân khấu với thành tích thủ khoa. Nam Việt lại cho thấy khả năng chuyển hướng từ Công nghệ thông tin sang học diễn xuất chuyên nghiệp. Cả ba trường hợp đều bác bỏ cách nhìn đơn giản rằng chỉ có một lộ trình đúng cho diễn viên. Học đúng chuyên ngành có thể tạo nền tảng, còn việc đổi hướng không đồng nghĩa với thiếu nghiêm túc nếu sau đó người học tiếp tục rèn nghề và theo đuổi cơ hội biểu diễn.
Điểm chung có sức thuyết phục hơn các danh hiệu là sự gắn bó với công việc: Xuân Bắc mở rộng từ diễn viên sang đạo diễn và các vai trò nghệ thuật khác; Thanh Sơn bồi đắp sự nghiệp qua sân khấu, truyền hình và điện ảnh; Nam Việt tiếp tục đào tạo sau khi đổi hướng, rồi tìm chỗ đứng qua các vai diễn. Vì thế, thành tích học tập nên được xem là nền móng chứ không phải thước đo duy nhất. Con đường của họ cho thấy lựa chọn ngành học có ý nghĩa khi trở thành điểm tựa cho lao động sáng tạo lâu dài.
