Tăng trưởng cần thêm dư địa, không chỉ thêm tốc độ
Khơi thông nguồn lực là tháo gỡ những rào cản về thể chế, thủ tục và dự án đình trệ để vốn, năng lực sản xuất và sáng kiến xã hội được đưa vào hoạt động tạo giá trị. Đây là điều kiện để tăng trưởng nhanh hơn mà không đánh đổi chất lượng hay tính tự chủ của nền kinh tế. Chiều 30/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, kế hoạch năm 2027, ngân sách nhà nước và đầu tư công; phiên họp do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành. Các đại biểu ghi nhận kết quả trong bối cảnh thế giới và khu vực diễn biến khó lường, nhưng nhấn mạnh thành quả hiện có mới là nền tảng cho bước tiến tiếp theo. Theo báo cáo được nêu tại phiên thảo luận, GDP chín tháng tăng 9,01%. Thách thức kế tiếp là biến đà tăng thành năng lực cạnh tranh bền vững, thay vì chỉ theo đuổi một con số tăng trưởng.
Gỡ điểm nghẽn để doanh nghiệp có thể hành động
Muốn nguồn lực đi vào sản xuất, doanh nghiệp cần một môi trường mà quy định dễ hiểu, thủ tục gọn và vướng mắc được xử lý đúng lúc. Đại biểu Trần Quang Toại đề nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục rườm rà, xử lý các dự án tồn đọng và tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động kinh doanh. Đây không phải việc phụ trợ: mỗi dự án bị ách tắc hay quy trình kéo dài đều khiến nguồn lực xã hội khó chuyển thành việc làm, sản phẩm và năng suất. Ở địa phương, yêu cầu là tăng minh bạch, chủ động đối thoại, tháo gỡ khó khăn và mở rộng dịch vụ công trực tuyến để giảm thời gian, chi phí cho nhà đầu tư. Với người dân và doanh nghiệp, cải cách chỉ có ý nghĩa khi thể hiện bằng ít khâu chờ đợi hơn và khả năng dự đoán tốt hơn. Vì vậy, đo lường hiệu quả thực thi cũng quan trọng không kém việc ban hành chính sách.
Công nghiệp chiến lược phải đi cùng năng lực công nghệ
Một hướng tạo động lực tăng trưởng mới được đại biểu nhấn mạnh là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với các ngành có giá trị gia tăng cao. Đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị có cơ chế ưu đãi vượt trội để khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và phát triển sản phẩm công nghiệp chiến lược. Đề xuất này đúng trọng tâm: nếu chỉ mở rộng sản xuất dựa trên lợi thế chi phí, nền kinh tế sẽ khó làm chủ phần giá trị cao trong chuỗi cung ứng. Các ý kiến cũng đề cập chế biến sâu, tinh luyện khoáng sản và xây dựng trung tâm vật liệu chiến lược, cụm công nghiệp chuyên sâu, kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu và trường đại học. Hướng đi ấy cần được đánh giá bằng năng lực công nghệ hình thành trong nước, chất lượng liên kết và khả năng tạo sản phẩm mới. Ưu đãi sẽ khó tạo chuyển biến nếu thiếu nhân lực, thị trường và cơ chế để kết quả nghiên cứu đi tới sản xuất.
Đầu tư công dẫn đường, cải cách tạo sức bật
Đầu tư công có thể mở đường cho vốn tư nhân nếu tập trung vào hạ tầng chiến lược như giao thông, sân bay, năng lượng và hạ tầng số; đồng thời cần đẩy nhanh kết nối giữa các vùng kinh tế trọng điểm. Nhưng giải ngân nhanh không nên trở thành mục tiêu tách rời hiệu quả: dự án phải giải quyết điểm nghẽn kết nối và tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong thời gian tới, Trung ương và địa phương cần phối hợp đồng bộ từ cải cách pháp luật, chính sách tiền tệ và tài khóa đến giải phóng mặt bằng, triển khai công trình và hỗ trợ doanh nghiệp. Trọng tâm không chỉ là giữ nhịp tăng trưởng cao, mà còn giảm phụ thuộc vào tài nguyên và lao động giá rẻ, nâng sức tự chủ và mở rộng năng lực công nghệ. Kết luận từ các đề xuất tại nghị trường khá rõ: muốn có động lực tăng trưởng mới, phải để doanh nghiệp đầu tư và đổi mới trong một môi trường ít rào cản hơn, đồng thời xây dựng năng lực sản xuất có giá trị cao ngay trong nước.
